ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP GIỮA KÌ II MÔN NGỮ VĂN
NĂM HỌC 2025 – 2026
A. PHẦN TRI THỨC
1. Đọc hiểu: Văn bản nghị luận
2. Tri thức Tiếng Việt:
- Các phép liên kết
- Các biện pháp tu từ.
3. Viết: Viết bài văn nghị luận về một vấn đề đời sống.
B. LUYỆN ĐỀ.
ĐỀ I
I. ĐỌC - HIỂU
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới
THAM LAM” ĐỐI VỚI NGƯỜI KHÁC CHÍNH LÀ NGUỒN GỐC
CỦA MỌI THÓI XẤU
… Ngoài ra, ranh giới giữa thói xấu và đức tốt chỉ là một sợi tóc. Ví dụ như thói ngạo mạn và lòng dũng cảm. Thói lỗ mãn và tính cương trực. Thói ngoan cố và lòng thành thực. Tính nông nổi và sự nhanh nhạy. Tố chất gốc tự nó không phải là xấu.
Tuy vậy, duy có một thứ, vốn dĩ tố chất gốc đã là xấu, cho nên bất cứ ở đâu, dù ở mức độ nào và nhằm mục đích ra sao, thì nó vẫn cứ là thói xấu. Thứ đó chính là tham lam.
Tham lam thường ngấm ngầm nảy sinh trong lòng. Tham vọng khiến người ta lập mưu tính kế hãm hại người khác nhằm thoả mãn sự ghen tức, hay xoa dịu nỗi bất hạnh của chính mình. Vì thế những kẻ ôm ấp lòng tham không hề đóng góp gì mà chỉ phá hoại hạnh phúc xã hội.
Ghen ghét, lường gạt, giả dối là những thói mà người ta thường gọi là lừa đảo bịp bợm. Đây là một thói đê tiện. Nhưng nó không phải là nguyên nhân đẻ ra sự tham lam.
Ngược lại, phải thấy rằng chính tham lam đã sản sinh ra những thói đê tiện ấy mới đúng.
Tham lam là nguồn gốc của mọi thói xấu. Có thể nói: Không có thói xấu nào trong con người mà lại không xuất phát từ tham lam.
Thái độ cay cú ngờ vực, ghen tức, hèn nhát... cũng từ tham lam mà ra. Từ những hành vi thậm thụt, mật đàm, mưu mô cho đến việc lôi kéo bè cánh, ám sát, nổi loạn... tất cả đều phát sinh từ tham lam.
Trên phạm vi quốc gia, những tai hoạ do lòng tham gây ra khiến cho dân chúng đều trở thành nạn nhân. Khi đó thì mọi lợi ích công đều biến thành lợi ích riêng của một nhóm người.
(Trích Khuyến học, Fukuzawa Yukichi, Phạm Hữu Lợi dịch, NXB Dân trí)
Câu 1: Xác định câu văn nêu ý kiến của tác giả trong đoạn văn sau:
“Tham lam thường ngấm ngầm nảy sinh trong lòng. Tham vọng khiến người ta lập mưu tính kế hãm hại người khác nhằm thoả mãn sự ghen tức, hay xoa dịu nỗi bất hạnh của chính mình. Vì thế những kẻ ôm ấp lòng tham không hề đóng góp gì mà chỉ phá hoại hạnh phúc xã hội.”
Câu 2: Văn bản trên được viết ra nhằm mục đích gì?
Câu 3: Trong văn bản trên, tác giả thể hiện ý kiến (khen/chê, đồng tình/phản đối) của mình như thế nào về vấn đề cần bàn luận?
Câu 4: Chỉ ra và nêu tác dụng của phép liên kết trong đoạn văn sau:
“Tham lam là nguồn gốc của mọi thói xấu. Có thể nói: Không có thói xấu nào trong con người mà lại không xuất phát từ tham lam.”
Câu 5: Qua văn bản trên em rút ra bài học gì cho bản thân?
Câu 6: Em có đồng ý với suy nghĩ của tác giả “Trên phạm vi quốc gia, những tai hoạ do lòng tham gây ra khiến cho dân chúng đều trở thành nạn nhân” không? Vì sao?
II. VIẾT .
Viết bài văn trình bày suy nghĩ của em về một câu tục ngữ hoặc danh ngôn bàn về một vấn đề trong đời sống.
…………………………………………..
ĐỀ II.
I. ĐỌC – HIỂU
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Những ai tự hào với kết quả công việc của mình và luôn cố gắng tạo ra trải nghiệm ngày càng ý nghĩa hơn cho người thưởng thức là những người luôn thành công trong bất cứ hoàn cảnh nào. Ngay cả nhân viên phục vụ ở tiệm bán thức ăn nhanh cũng có thể được xem là thành công khi anh ta dốc hết sức mình cho công việc: vừa nhận đơn đặt hàng qua điện thoại, vừa tươi cười với thực khách, vừa nhanh tay đóng gói thực phẩm khách mua về....
Bất cứ việc gì cũng đòi hỏi chúng ta phải thật sự chú tâm, giống như những nghệ sĩ trên sân khấu. Nếu bạn làm vì niềm vui, sự phấn khởi, vì những thử thách mà công việc ấy mang đến cho bạn và lòng tự hào về những gì làm được, bạn sẽ không ngừng phát triển bản thân. Nếu làm việc chỉ vì danh tiếng, tư lợi bạn sẽ giậm chân tại chỗ. Suy cho cùng, sự khen tặng, ái mộ mọi người dành cho bạn rồi cũng tan biến đi, khi cảm giác mới lạ trong họ không còn nữa. Còn nếu bạn muốn lặp lại những việc tương tự chỉ để nhận lấy những lời khen cũ rích thì bạn sẽ chẳng có động lực nội tại nào thúc đẩy bản thân tiến bước xa hơn.
(Trích, 10 qui luật cuộc sống - Dan Sulivan Catherine Nomura, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2019, tr. 49 - 50).
Câu 1. Đoạn trích trên thuộc thể loại nào?
Câu 2. Ở đoạn văn thứ nhất, tác giả đã đưa ra ý kiến gì?
Câu 3. Phép liên kết nào được sử dụng trong hai câu sau:
“Nếu làm việc chỉ vì danh tiếng, tư lợi bạn sẽ dậm chân tại chỗ... Còn nếu bạn muốn lặp lại những việc tương tự chỉ để nhận lấy những lời khen cũ rích thì bạn sẽ chẳng có động lực nội tại nào thúc đẩy bản thân tiến bước xa hơn”.
Câu 4. Nội dung chính của đoạn trích trên là?
Câu 5. Ở đoạn đầu tác giả đưa ra dẫn chứng “Ngay cả nhân viên phục vụ ở tiệm bán thức ăn nhanh cũng có thể được xem là thành công khi anh ta dốc hết sức mình cho công việc” nhằm mục đích gì?
Câu 6. Em rút ra được bài học gì cho bản thân từ đoạn trích trên?
Câu 7. Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến sau: “Bất cứ việc gì cũng đòi hỏi chúng ta phải thật sự chú tâm”? Vì sao?
II. VIẾT. Viết bài văn trình bày suy nghĩ của em về vai trò của việc tự học.
………………………………………..
ĐỀ III
I. ĐỌC HIỂU .
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Giá trị của sự trung thực
Trung thực là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của con người. Trung thực giúp chúng ta xây dựng được niềm tin trong các mối quan hệ và tạo nên sự tôn trọng từ người khác. Một người trung thực luôn dám nhận lỗi khi mắc sai lầm, không gian dối trong học tập và cuộc sống.
Tuy nhiên, trong thực tế vẫn còn có những người vì lợi ích cá nhân mà sẵn sàng nói dối, gian lận, làm mất đi sự tin tưởng của người khác. Hành động thiếu trung thực không chỉ gây tổn hại cho người khác mà còn làm suy giảm nhân cách của chính mình.
Vì vậy, mỗi học sinh cần rèn luyện đức tính trung thực ngay từ những việc nhỏ nhất như làm bài kiểm tra không quay cóp, nhặt được của rơi trả lại người mất, dám nhận lỗi khi làm sai. Trung thực sẽ giúp chúng ta trưởng thành và được mọi người tin yêu.
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.
Câu 2. Theo văn bản, trung thực mang lại những lợi ích gì?
Câu 3. Vì sao hành động thiếu trung thực lại “làm suy giảm nhân cách của chính mình”?
Câu 4 . Chỉ ra và nêu tác dụng của một phép liên kết hoặc biện pháp tu từ được sử dụng trong văn bản.
Câu 5 .Theo em, vì sao học sinh cần rèn luyện tính trung thực ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường?
Câu 6 .Viết đoạn văn khoảng 5–7 dòng trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của sự trung thực trong cuộc sống.
II. VIẾT.
Viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của em về một vấn đề trong đời sống mà em quan tâm.
………………………………………………