Bài 4. (2 điểm) Cho tam giác nhọn ABC nội tiếp đường tròn (O). Vẽ đường cao AD, BE, CF của \Delta ABC, H là trực tâm của \Delta ABC. Gọi AQ là đường kính của đường tròn (O).
a) (0,75 điểm) Chứng minh tứ giác BECF nội tiếp.
b) (0,75 điểm) Chứng minh \widehat{BAD} = \widehat{QAC}.
c) (0,5 điểm) Gọi P là giao điểm của EF và AD. Đường thẳng AQ cắt BC tại I. Chứng minh PI song song với HQ.
Quảng cáo
2 câu trả lời 68
a) Chứng minh tứ giác \(BECF\) nội tiếp (0,75 điểm)
Vì \(BE\) và \(CF\) là hai đường cao của \(\Delta ABC\) nên:\(BE \perp AC \Rightarrow \widehat{BEC} = 90^\circ\)
\(CF \perp AB \Rightarrow \widehat{BFC} = 90^\circ\)
Xét tứ giác \(BECF\) có hai đỉnh \(E\) và \(F\) kề nhau cùng nhìn cạnh \(BC\) dưới một góc vuông (\(\widehat{BEC} = \widehat{BFC} = 90^\circ\)).
Kết luận: Tứ giác \(BECF\) nội tiếp đường tròn đường kính \(BC\) (đpcm).
b) Chứng minh \(\widehat{BAD} = \widehat{QAC}\) (0,75 điểm)
Xét đường tròn \((O)\) có \(AQ\) là đường kính nên góc nội tiếp chắn nửa đường tròn bằng \(90^{\circ }\):
\(\widehat{ACQ}=90^{\circ }\)
Xét \(\Delta ACQ\) vuông tại \(C\), ta có:
\(\widehat{QAC}+\widehat{AQC}=90^{\circ }\quad (1)\)
Xét \(\Delta ABD\) vuông tại \(D\) (do \(AD \perp BC\)), ta có:
\(\widehat{BAD}+\widehat{ABD}=90^{\circ }\quad (2)\)
Mặt khác, trong đường tròn \((O)\), hai góc nội tiếp \(\widehat{AQC}\) và \(\widehat{ABC}\) (tức \(\widehat{ABD}\)) cùng chắn cung nhỏ \(AC\) nên:
\(\widehat{AQC}=\widehat{ABD}\quad (3)\)
Từ \((1)\), \((2)\) và \((3)\) suy ra: \(\widehat{BAD} = \widehat{QAC}\) (đpcm).
c) Chứng minh \(PI \parallel HQ\) (0,5 điểm)
Để chứng minh \(PI \parallel HQ\), ta sử dụng định lý Ta-lét đảo bằng cách chứng minh tỉ số: \(\dfrac{AP}{AD} = \dfrac{AI}{AQ}\).
Bước 1: Chứng minh \(H\) là tâm đường tròn nội tiếp \(\Delta DEF\)
Tương tự câu a, ta chứng minh được các tứ giác \(AFHE\) và \(BDHF\) nội tiếp.
Suy ra: \(\widehat{HFD} = \widehat{HBD}\) (cùng chắn cung \(HD\)) và \(\widehat{HFE} = \widehat{HAE}\) (cùng chắn cung \(HE\)).
Lại có \(\widehat{HBD} = \widehat{HAE}\) (cùng phụ với \(\widehat{ACB}\)).
Do đó \(\widehat{HFD} = \widehat{HFE}\), hay \(FC\) là tia phân giác trong của \(\widehat{DFE}\).
Vì \(FB \perp FC\) nên \(FB\) là tia phân giác ngoài tại đỉnh \(F\) của \(\Delta DFE\).
Bước 2: Áp dụng tính chất đường phân giác
Xét \(\Delta DFP\) có \(FH\) là đường phân giác trong (do \(H \in FC\)) và \(FA\) là đường phân giác ngoài (do \(A \in FB\)).
Theo tính chất đường phân giác trong và ngoài của tam giác, ta có:
\(\frac{HP}{HD}=\frac{AP}{AD}\quad (4)\)
Bước 3: Biến đổi tỉ số thông qua tam giác đồng dạng
Ta có \(\widehat{BAD} = \widehat{QAC}\) (chứng minh câu b) và \(\widehat{ABD} = \widehat{AQC}\) (cùng chắn cung \(AC\)).
Suy ra \(\Delta ABD \sim \Delta AQC\) (g.g) \(\Rightarrow \dfrac{AD}{AC} = \dfrac{AB}{AQ} \Rightarrow AD \cdot AQ = AB \cdot AC \quad (5)\).
Xét \(\Delta AFI\) và \(\Delta ACQ\)? Không, ta xét \(\Delta ABI\) và \(\Delta AQC\):\(\widehat{BAI} = \widehat{QAC}\) (vì \(I \in AQ\))
\(\widehat{ABI} = \widehat{AQC}\) (cùng chắn cung \(AC\))
\(\Rightarrow \Delta ABI \sim \Delta AQC\) (g.g) \(\Rightarrow \dfrac{AI}{AC} = \dfrac{AB}{AQ} \Rightarrow AI \cdot AQ = AB \cdot AC\)? (Lưu ý: \(I\) thuộc \(AQ\) nên \(\widehat{BAI}\) và \(\widehat{QAC}\) không bằng nhau).
Cách chuẩn xác cho Bước 3:Chứng minh \(BH \parallel QC\) (cùng vuông góc với \(AC\)) và \(CH \parallel QB\) (cùng vuông góc với \(AB\)) \(\Rightarrow \) Tứ giác \(BHCK\) (tức \(BHCQ\)) là hình bình hành.
Xét \(\Delta AHD\) và \(\Delta AQI\):Ta có \(\widehat{HAD} = \widehat{QAI}\) (chứng minh ở câu b).
Ta có \(\widehat{AHD} = \widehat{BHF}\) (đối đỉnh). Mà tứ giác \(BDHF\) nội tiếp nên \(\widehat{BHF} = 180^\circ - \widehat{ABC}\).
Mặt khác, \(\widehat{AIQ} = \widehat{ABC} + \widehat{BAI}\)... (cách ngắn hơn dùng diện tích hoặc đồng dạng trực tiếp):
Xét \(\Delta AHE\) và \(\Delta ACD\) đồng dạng \(\Rightarrow AH \cdot AD = AE \cdot AC\).
Xét \(\Delta AEI\) và \(\Delta ACQ\): \(\widehat{EAI} = \widehat{CAQ}\) (chung), \(\widehat{AEI} = \widehat{ACQ} = 90^\circ\)? Không, \(EI\) không vuông góc \(AC\).
Dùng trực tiếp tứ giác nội tiếp \(CEIQ\):Ta có \(\widehat{AQC} = \widehat{ABC}\) (cùng chắn cung \(AC\)).
Lại có tứ giác \(AEHF\) nội tiếp và \(BECF\) nội tiếp \(\Rightarrow \widehat{AEF} = \widehat{ABC}\).
Suy ra \(\widehat{AEF} = \widehat{AQC}\), hay \(\widehat{CEI} + \widehat{CQI} = 180^\circ \Rightarrow\) Tứ giác \(CEIQ\) nội tiếp!
Từ tứ giác \(CEIQ\) nội tiếp, suy ra: \(\widehat{AIQ} = \widehat{ACE}\) (góc ngoài bằng góc đối trong) \(= 90^\circ - \widehat{DAC}\).
Trong \(\Delta AHD\) vuông tại \(D\), ta có: \(\widehat{AHD} = 90^\circ - \widehat{HAD} = 90^\circ - \widehat{QAC} = 90^\circ - \widehat{DAC}\).
Do đó: \(\widehat{AHD} = \widehat{AIQ}\) (hoặc \(\widehat{AHD} + \widehat{HIQ} = 180^\circ\)).
Xét \(\Delta AHD\) và \(\Delta AQI\) có:\(\widehat{HAD} = \widehat{QAI}\) (câu b)
\(\widehat{AHD} = \widehat{AIQ}\) (chứng minh trên)
\(\Rightarrow \Delta AHD \sim \Delta AQI\) (g.g) \(\Rightarrow \dfrac{AH}{AQ} = \dfrac{AD}{AI} \Rightarrow \dfrac{AD}{AQ} = \dfrac{AH}{AI}\)? Không, tỉ số đúng là: \(\dfrac{AH}{AI} = \dfrac{AD}{AQ} \Rightarrow \dfrac{AH}{AD} = \dfrac{AI}{AQ}\)? Không, \(\Delta AHD \sim \Delta AQI\) cho ta \(\dfrac{AH}{AQ} = \dfrac{AD}{AI}\) là sai đỉnh tương ứng!
Kiểm tra lại đỉnh tương ứng: \(\widehat{HAD} = \widehat{QAI}\) (đỉnh \(A\) ứng với đỉnh \(A\)); \(\widehat{AHD} = \widehat{AIQ}\) (đỉnh \(H\) ứng với đỉnh \(I\)). Vậy \(\Delta AHD \sim \Delta AIQ\) (g.g).
Suy ra tỉ số đồng dạng chuẩn:
\(\frac{AH}{AI}=\frac{AD}{AQ}\Leftrightarrow \frac{AH}{AD}=\frac{AI}{AQ}\quad (5)\)
Bước 4: Kết luận song song
Từ \((4)\) ta có \(\dfrac{HP}{HD} = \dfrac{AP}{AD}\). Áp dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau:
\(\frac{AP}{AD}=\frac{HP}{HD}=\frac{AP+HP}{AD+HD}=\frac{AH}{AD}\quad (6)\)
Từ \((5)\) và \((6)\) suy ra:
\(\frac{AP}{AD}=\frac{AI}{AQ}\)
Xét \(\Delta ADQ\) có điểm \(P \in AD\), điểm \(I \in AQ\) và \(\dfrac{AP}{AD} = \dfrac{AI}{AQ}\).
Theo định lý Ta-lét đảo, suy ra \(PI \parallel DQ\)? (Lưu ý: \(P \in AD\) và \(I \in AQ\) thì \(\dfrac{AP}{AD} = \dfrac{AI}{AQ} \Rightarrow PI \parallel DQ\), mà ta cần \(PI \parallel HQ\)!).
Đính chính & Chốt lại bước 3, 4 chuẩn xác 100%:
Để chứng minh \(PI \parallel HQ\), ta cần tỉ số trong \(\Delta AHQ\): \(\dfrac{AP}{AH} = \dfrac{AI}{AQ}\).
Từ \(\Delta AHD \sim \Delta AIQ\) (đã chứng minh ở trên với \(\widehat{HAD} = \widehat{IAQ}\) và \(\widehat{AHD} = \widehat{AIQ}\)), ta rút ra tỉ số:
\(\frac{AH}{AI}=\frac{AD}{AQ}\quad \text{(sai)}\)
\(\text{Đúng phải là: }\frac{AD}{AI}=\frac{AH}{AQ}\quad \text{(nếu }\widehat{ADH}=\widehat{AIQ}=90^{\circ }\text{)}\)Thực tế: \(\widehat{ADH} = 90^\circ\) và \(\widehat{ACQ} = 90^\circ\).
Xét \(\Delta AHD\) và \(\Delta AIQ\): Ta có \(\widehat{AHD} = \widehat{AQI}\) (vì \(\widehat{AHD} = 180^\circ - \widehat{BHD} = 180^\circ - \widehat{ACB}\) và \(\widehat{AQI} = \widehat{AQC} = \widehat{ABC}\)... không bằng nhau).
Chứng minh chuẩn nhất bằng hàng điểm điều hòa / tứ giác nội tiếp:Tứ giác \(CEIQ\) nội tiếp (do \(\widehat{AEF} = \widehat{AQC}\) nên \(\widehat{CEI} + \widehat{CQI} = 180^\circ\)).
Suy ra \(\widehat{AIQ} = \widehat{ACQ} = 90^\circ\) (cùng chắn cung \(AQ\)? Không, \(A, E, I, C, Q\) không cùng thuộc 1 đường tròn; tứ giác \(CEIQ\) nội tiếp thì \(\widehat{EIQ} + \widehat{ECQ} = 180^\circ\), mà \(\widehat{ECQ} = 90^\circ \Rightarrow \widehat{EIQ} = 90^\circ \Rightarrow EI \perp AQ\)).
Lại có \(CF \perp AB\), \(BE \perp AC\). Trong \(\Delta AEF\) và \(\Delta ABC\) đồng dạng, \(AI \perp EF\) (vì \(\widehat{EIQ} = 90^\circ \Rightarrow PI \perp AQ\)).
Mặt khác, trong \(\Delta AHQ\): Ta có \(P\) là trực tâm hay \(PI \perp AQ\)?
Xét \(\Delta AHE\) vuông tại \(E\) và \(\Delta AQI\) vuông tại \(I\) (do \(EI \perp AQ\)):\(\widehat{HAE} = \widehat{QAI}\)? Không, \(\widehat{HAD} = \widehat{QAI}\).
Xét \(\Delta AHD\) vuông tại \(D\) và \(\Delta AQI\) vuông tại \(I\):\(\widehat{HAD} = \widehat{QAI}\) (câu b)
\(\widehat{ADH} = \widehat{AIQ} = 90^\circ\)
\(\Rightarrow \Delta AHD \sim \Delta AQI\) (g.g) \(\Rightarrow \dfrac{AD}{AI} = \dfrac{AH}{AQ} \Leftrightarrow \dfrac{AD}{AH} = \dfrac{AI}{AQ} \quad (*)\).
Quay lại tỉ số phân giác ở Bước 2:Trong \(\Delta DFP\), \(FH\) là phân giác trong, \(FA\) là phân giác ngoài nên:
\(\frac{HP}{HD}=\frac{AP}{AD}\Rightarrow \frac{AP}{HP}=\frac{AD}{HD}\)
Áp dụng tính chất tỉ lệ thức:
\(\frac{AP}{AP+HP}=\frac{AD}{AD+HD}\Rightarrow \frac{AP}{AH}=\frac{AD}{...}\)
(Lưu ý thứ tự điểm trên đường cao \(AD\): \(A, P, H, D\) thẳng hàng theo thứ tự đó vì \(P = EF \cap AD\) nằm giữa \(A\) và \(H\)).
Khi \(A, P, H, D\) thẳng hàng theo thứ tự đó:\(HD = AD - AH\) và \(HP = AH - AP\).
Từ \(\dfrac{HP}{HD} = \dfrac{AP}{AD} \Rightarrow \dfrac{AH - AP}{AD - AH} = \dfrac{AP}{AD}\).
Nhân chéo: \(AD(AH - AP) = AP(AD - AH) \Leftrightarrow AD \cdot AH - AD \cdot AP = AD \cdot AP - AP \cdot AH \Leftrightarrow AH(AD + AP) = 2 \cdot AD \cdot AP\) (hệ thức Descartes: \(\dfrac{2}{AH} = \dfrac{1}{AP} + \dfrac{1}{AD}\)).
Cách nhanh nhất không cần hệ thức Descartes:Gọi \(M\) là trung điểm \(BC\). Ta biết \(AH = 2OM\) và \(H, M, Q\) thẳng hàng (\(M\) là trung điểm \(HQ\)).
Từ \(\widehat{EIQ} = 90^\circ \Rightarrow PI \perp AQ\).
Ta chỉ cần chứng minh \(HQ \perp AQ\)? Không, \(HQ\) đi qua trung điểm \(M\) của \(BC\), và \(OM \perp BC\), còn \(HQ\) không vuông góc \(AQ\).
Tỉ số chuẩn xác từ \(\Delta AEF\) và \(\Delta ABC\):Vì \(AI \perp EF\) (chứng minh qua tứ giác \(CEIQ\) nội tiếp có \(\widehat{ACQ} = 90^\circ \Rightarrow \widehat{EIQ} = 90^\circ\)) nên \(P\) là chân đường cao kẻ từ \(A\) xuống \(EF\) của \(\Delta AEF\)!
Mà \(\Delta AEF \sim \Delta ABC\) (c.g.c) theo tỉ số đồng dạng \(k = \cos A = \dfrac{AE}{AB} = \dfrac{AF}{AC}\).
Đường cao tương ứng của \(\Delta AEF\) là \(AP\), của \(\Delta ABC\) là \(AD\) nên:
\(\frac{AP}{AD}=\cos A\quad (1^{\prime })\)
Trong \(\Delta AQI\) vuông tại \(I\) (do \(PI \perp AQ\)), ta có:
\(\cos \widehat{QAI}=\frac{AI}{AQ}\)
Mà \(\widehat{QAI} = \widehat{BAD}\) (câu b). Trong \(\Delta ABD\) vuông tại \(D\): \(\cos \widehat{BAD} = \dfrac{AD}{AB}\)? Không, \(\widehat{QAC} = \widehat{BAD}\) không bằng \(\widehat{A}\).
Xét tam giác vuông \(API\) tại \(I\): \(\cos \widehat{PAI} = \dfrac{AI}{AP}\)? Không!
Ta có:Trong \(\Delta API\) vuông tại \(I\): \(AI = AP \cdot \cos \widehat{PAI}\).
Trong \(\Delta AHD\) vuông tại \(D\): \(AD = AH \cdot \cos \widehat{HAD}\).
Vì \(\widehat{PAI} = \widehat{HAD}\) (câu b) nên \(\cos \widehat{PAI} = \cos \widehat{HAD} \Rightarrow \dfrac{AI}{AP} = \dfrac{AD}{AH} \Rightarrow \dfrac{AP}{AH} = \dfrac{AI}{AD}\)? Không, \(\Delta API \sim \Delta AHD\) (g.g) cho ta:
\(\frac{AP}{AH}=\frac{AI}{AD}\)
Lại kết hợp với \(\Delta AHD \sim \Delta AQI\) (g.g):
\(\frac{AD}{AI}=\frac{AH}{AQ}\Leftrightarrow \frac{AI}{AD}=\frac{AQ}{AH}\)
(Mâu thuẫn nhẹ vì \(\Delta API\) vuông tại \(I\) và \(\Delta AQI\) vuông tại \(I\) trùng nhau trên tia \(AI\), chứng tỏ \(D\) và \(Q\) có vai trò tương ứng: \(AP \cdot AQ = AD \cdot AH\)? Kiểm tra: \(\Delta API \sim \Delta AQD\)? Không).
Kiểm tra lại bằng tọa độ / góc vuông chuẩn:Tứ giác \(CEIQ\) nội tiếp \(\Rightarrow \widehat{EIQ} + \widehat{ECQ} = 180^\circ\). Vì \(\widehat{ACQ} = 90^\circ \Rightarrow \widehat{EIQ} = 90^\circ \Rightarrow PI \perp AQ\) tại \(I\).
Trong \(\Delta AEF\) và \(\Delta ABC\): \(\Delta AEF \sim \Delta ABC\) (g.g). Đường cao \(AP\) (vì \(AP\) là \(AD\), không phải đường cao của \(\Delta AEF\); đường cao của \(\Delta AEF\) là \(AI\) vì \(AI \perp EF\)!).
Đúng rồi! \(AI\) mới là đường cao của \(\Delta AEF\), còn \(AD\) là đường cao của \(\Delta ABC\)!
Vì \(\Delta AEF \sim \Delta ABC\) nên tỉ số hai đường cao tương ứng bằng tỉ số hai cạnh tương ứng:
\(\frac{AI}{AD}=\frac{AE}{AB}\quad (i)\)
Xét \(\Delta AHE\) vuông tại \(E\) và \(\Delta AQB\) vuông tại \(B\) (\(\widehat{ABQ} = 90^\circ\) chắn nửa đường tròn):\(\widehat{HAE} = \widehat{QAB}\)? Không, \(\widehat{HAD} = \widehat{QAC}\), mà \(\widehat{HAE} = 90^\circ - \widehat{ACB}\) và \(\widehat{QAB} = 90^\circ - \widehat{AQB} = 90^\circ - \widehat{ACB}\).
Vậy \(\widehat{HAE} = \widehat{QAB}\)!
Suy ra \(\Delta AHE \sim \Delta AQB\) (g.g) \(\Rightarrow \dfrac{AE}{AB} = \dfrac{AH}{AQ} \quad (ii)\).
Từ \((i)\) và \((ii)\) suy ra:
\(\frac{AI}{AD}=\frac{AH}{AQ}\quad (iii)\)
Mặt khác, trong \(\Delta API\) vuông tại \(I\) và \(\Delta AHD\) vuông tại \(D\) có \(\widehat{PAI} = \widehat{HAD}\) (câu b) nên \(\Delta API \sim \Delta AHD\) (g.g):
\(\frac{AP}{AH}=\frac{AI}{AD}\quad (iv)\)
Từ \((iii)\) và \((iv)\) suy ra:
\(\frac{AP}{AH}=\frac{AI}{AD}=\frac{AH}{AQ}\Rightarrow \text{Khoan!\ }\frac{AP}{AH}=\frac{AI}{AD}\text{\ và }\frac{AI}{AD}=\frac{AH}{AQ}\Rightarrow \frac{AP}{AH}=\frac{AH}{AQ}\text{\ (chưa phải }\frac{AI}{AQ}\text{)}.\)
Sửa lại \((i)\): Trong \(\Delta AEF \sim \Delta ABC\), cạnh \(AE\) tương ứng với cạnh \(AB\), đường cao \(AI\) tương ứng với đường cao \(AD\) \(\Rightarrow \dfrac{AI}{AD} = \dfrac{AE}{AB}\). Đúng!
Còn trong \(\Delta API\) vuông tại \(I\) và \(\Delta AHD\) vuông tại \(D\):\(\widehat{PAI} = \widehat{HAD}\) (câu b)
\(\widehat{AIP} = \widehat{ADH} = 90^\circ\)
\(\Rightarrow \Delta API \sim \Delta AHD\) (g.g) \(\Rightarrow \dfrac{AP}{AH} = \dfrac{AI}{AD}\). Đúng!
Vậy \(\dfrac{AP}{AH} = \dfrac{AI}{AD}\) và \(\dfrac{AI}{AD} = \dfrac{AH}{AQ}\) là hoàn toàn đúng! Nhưng để ra \(PI \parallel HQ\), ta cần \(\dfrac{AP}{AH} = \dfrac{AI}{AQ}\)?
Kiểm tra lại bằng hình học thực tế (tam giác vuông cân hoặc tam giác đều):Giả sử \(\Delta ABC\) đều: \(H \equiv O\), \(Q\) đối xứng \(A\) qua \(O\), \(I \equiv D\) là trung điểm \(BC\). Khi đó \(HQ\) trùng với \(AD\), \(P\) là trung điểm \(AD\), \(I \equiv D\). Lúc này \(PI\) trùng với \(AD\) và \(HQ\) cũng trùng với \(AD\) (suy biến).
Giả sử \(\Delta ABC\) cân tại \(A\) (\(\widehat{A} < 60^\circ\)): \(AD, AQ, AH\) trùng nhau, \(I \equiv D\), \(HQ\) trùng \(AD\).
Với tam giác nhọn bất kỳ:Ta có \(PI \perp AQ\) (vì \(\widehat{EIQ} = 90^\circ\)).
Liệu \(HQ\) có vuông góc với \(AQ\) không? Không! Vì \(M\) là trung điểm \(HQ\) và \(BC\), nếu \(HQ \perp AQ\) thì \(\widehat{AMQ} = 90^\circ \Rightarrow OM \perp AM\) (vô lý vì \(OM \perp BC\)).
Vậy tại sao \(PI \parallel HQ\)? Vì \(I\) không nằm trên \(EF\)? Không, đề bài nói: "Gọi P là giao điểm của EF và AD. Đường thẳng AQ cắt BC tại I."
À! \(I\) là giao điểm của \(AQ\) và \(BC\), KHÔNG PHẢI giao điểm của \(AQ\) và \(EF\)! (Ở trên tôi đã nhầm \(I\) là giao điểm của \(AQ\) và \(EF\)).
Lời giải chuẩn xác và ngắn gọn nhất cho câu c) (0,5 điểm):
Gọi \(K\) là giao điểm của \(AQ\) và \(EF\).
Chứng minh \(AK \perp EF\):Tứ giác \(BECF\) nội tiếp (câu a) \(\Rightarrow \widehat{AEF} = \widehat{ABC}\) (góc ngoài bằng góc đối trong).
Trong đường tròn \((O)\), ta có \(\widehat{ABC} = \widehat{AQC}\) (cùng chắn cung \(AC\)).
Suy ra \(\widehat{AEF} = \widehat{AQC}\).
Xét \(\Delta AEK\) và \(\Delta AQC\) có:\(\widehat{EAQ}\) chung
\(\widehat{AEK} = \widehat{AQC}\) (chứng minh trên)
\(\Rightarrow \widehat{AKE} = \widehat{ACQ} = 90^\circ\) (góc nội tiếp chắn nửa đường tròn).
Vậy \(AK \perp EF\) tại \(K\), hay \(AQ \perp EF\) tại \(K\).
Chứng minh \(\Delta AEP \sim \Delta ABI\) và các tỉ số đồng dạng:Xét \(\Delta AEP\) và \(\Delta ABI\) có:\(\widehat{EAP} = \widehat{BAI}\) (vì \(\widehat{BAD} = \widehat{QAC}\) theo câu b)
\(\widehat{AEP} = \widehat{ABI}\) (do \(\widehat{AEF} = \widehat{ABC}\))
\(\Rightarrow \Delta AEP \sim \Delta ABI\) (g.g) \(\Rightarrow \dfrac{AP}{AI} = \dfrac{AE}{AB} \quad (1)\).
Liên hệ với \(\Delta AHE\) và \(\Delta AQB\):Ta có \(BH \parallel QC\) (cùng vuông góc với \(AC\)) và \(CH \parallel QB\) (cùng vuông góc với \(AB\)) \(\Rightarrow \) Tứ giác \(BHCQ\) là hình bình hành.
Xét \(\Delta AHE\) vuông tại \(E\) và \(\Delta AQB\) vuông tại \(B\) (\(\widehat{ABQ} = 90^\circ\) chắn nửa đường tròn \((O)\)):\(\widehat{HAE} = \widehat{QAB}\) (cùng phụ với \(\widehat{ACB}\), vì \(\widehat{AQB} = \widehat{ACB}\)).
\(\Rightarrow \Delta AHE \sim \Delta AQB\) (g.g) \(\Rightarrow \dfrac{AE}{AB} = \dfrac{AH}{AQ} \quad (2)\).
Kết luận \(PI \parallel HQ\):Từ \((1)\) và \((2)\) suy ra:
\(\frac{AP}{AI}=\frac{AH}{AQ}\Leftrightarrow \frac{AP}{AH}=\frac{AI}{AQ}\)
Xét \(\Delta AHQ\) có điểm \(P \in AH\), điểm \(I \in AQ\) và \(\dfrac{AP}{AH} = \dfrac{AI}{AQ}\).
Theo định lý Ta-lét đảo, ta suy ra \(PI \parallel HQ\) (đpcm).
Bài 4. Lời giải chi tiết
Giả thiết: Tam giác nhọn ABCABC nội tiếp đường tròn (O)(O). AD,BE,CFAD, BE, CF là ba đường cao, HH là trực tâm. AQAQ là đường kính.
a) Chứng minh tứ giác BECF nội tiếp (0,75 điểm)
Ta có:
BE⊥ACBE \perp AC nên BEC^=90∘\widehat{BEC}=90^\circ.
CF⊥ABCF \perp AB nên BFC^=90∘\widehat{BFC}=90^\circ.
Suy ra:
BEC^+BFC^=180∘\widehat{BEC}+\widehat{BFC}=180^\circ
Vậy tứ giác BECFBECF nội tiếp đường tròn đường kính BCBC.
b) Chứng minh BAD^=QAC^\widehat{BAD}=\widehat{QAC} (0,75 điểm)
Ta có AD⊥BCAD\perp BC, nên:
BAD^=90∘−ABC^\widehat{BAD}=90^\circ-\widehat{ABC}
Mặt khác, vì AQAQ là đường kính nên:
ACQ^=90∘\widehat{ACQ}=90^\circ
Do A,B,C,QA,B,C,Q cùng thuộc đường tròn (O)(O), hai góc nội tiếp cùng chắn cung QCQC cho:
QAC^=QBC^\widehat{QAC}=\widehat{QBC}
Mà AQ⊥?AQ\perp? Ta có BQBQ không nhất thiết vuông góc với BCBC, nên xét tam giác ACQACQ:
QAC^=90∘−AQC^\widehat{QAC}=90^\circ-\widehat{AQC}
Vì AQC^=ABC^\widehat{AQC}=\widehat{ABC} (cùng chắn cung ACAC), suy ra:
QAC^=90∘−ABC^\widehat{QAC}=90^\circ-\widehat{ABC}
Vậy:
BAD^=QAC^\boxed{\widehat{BAD}=\widehat{QAC}}
c) Chứng minh PI∥HQPI\parallel HQ (0,5 điểm)
Ta có P∈ADP\in AD, I∈AQI\in AQ.
Vì HH là trực tâm nên:
BH⊥ACBH\perp AC
Mà CF⊥ABCF\perp AB, suy ra BH∥CFBH\parallel CF.
Lại có AQAQ là đường kính nên:
CQ⊥ACCQ\perp AC
Do đó:
CQ∥BHCQ\parallel BH
Mặt khác, từ câu a), B,E,C,FB,E,C,F cùng thuộc một đường tròn nên:
AEF^=?^\widehat{AEF}=\widehat{?}
Lưu ý: Phần c cần một bước biến đổi hình học chặt chẽ hơn; các dữ kiện trên chưa đủ để kết luận ngay PI∥HQPI\parallel HQ. Mình không muốn đưa ra một chứng minh thiếu căn cứ. Bạn có thể gửi ảnh hình vẽ của bài toán để mình trình bày tiếp câu c chính xác nhé.
Quảng cáo
Bạn cần hỏi gì?
Câu hỏi hot cùng chủ đề
-
Đã trả lời bởi chuyên gia
107435 -
Hỏi từ APP VIETJACK72148
-
Đã trả lời bởi chuyên gia
60099 -
Đã trả lời bởi chuyên gia
53061 -
Đã trả lời bởi chuyên gia
50159 -
Đã trả lời bởi chuyên gia
41935 -
39484
