Tập thơ "Hoa ngày thường - Chim báo bão" của Chế Lan Viên ra đời trong giai đoạn cuối đời của nhà thơ, phản ánh một cách sâu sắc những suy tư của ông về đời sống, về văn hóa, về con người, cũng như về những vấn đề xã hội đương đại. Những bài thơ trong tập thể hiện tư tưởng sâu sắc, triết lý nhân sinh và cái nhìn về cuộc sống, đồng thời vẫn mang đậm dấu ấn phong cách sáng tác của Chế Lan Viên: sự kết hợp giữa cái "sâu" của tư tưởng và cái "mềm" của nghệ thuật.

Hoàn cảnh ra đời:
Chế Lan Viên sáng tác tập thơ "Hoa ngày thường - Chim báo bão" trong những năm cuối đời, khi đất nước đã hòa bình thống nhất. Những bài thơ trong tập này phản ánh sự chiêm nghiệm, suy ngẫm sâu sắc của nhà thơ về cuộc đời, về con người, về xã hội và những biến chuyển trong thời gian. Nó không còn chỉ là tiếng nói của một người chiến sĩ trong thời kỳ kháng chiến mà đã trở thành một tiếng nói của một trí thức đối diện với hiện thực xã hội, với những khó khăn, mất mát và hy vọng.

Thể thơ:
Các bài thơ trong tập này của Chế Lan Viên được viết chủ yếu theo thể thơ tự do, không gò bó trong khuôn khổ của những thể thơ truyền thống. Việc sử dụng thể thơ tự do giúp nhà thơ dễ dàng thể hiện những cảm xúc, suy tư của mình mà không bị hạn chế về nhịp điệu, cấu trúc. Thể thơ tự do cũng tạo điều kiện cho Chế Lan Viên khai thác chiều sâu cảm xúc và tư tưởng trong mỗi bài thơ.

Giá trị nội dung:
Tư tưởng triết lý sâu sắc: Các bài thơ trong "Hoa ngày thường - Chim báo bão" phản ánh những suy tư về cuộc sống, tình yêu, sự hy sinh, và khát vọng vươn lên trong hoàn cảnh khó khăn. Chế Lan Viên suy ngẫm về quá khứ đau thương, về sự thay đổi trong xã hội và cả sự phát triển của bản thân.
Tình yêu quê hương, đất nước: Nhiều bài thơ thể hiện tình yêu mãnh liệt đối với quê hương, đất nước, đồng thời nhắc nhở về những giá trị tinh thần không thể đánh mất. Sự khát khao hòa bình, xây dựng đất nước giàu mạnh hiện lên rõ rệt trong các bài thơ.
Sự hòa hợp giữa cá nhân và cộng đồng: Trong những bài thơ như "Người thay đổi đời tôi, người thay đổi thơ tôi", Chế Lan Viên khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa con người với cuộc sống xã hội và những biến chuyển của thời đại.
Giá trị nghệ thuật:
Sử dụng hình ảnh biểu tượng: Chế Lan Viên sử dụng nhiều hình ảnh ẩn dụ, tượng trưng để làm phong phú thêm nội dung thơ, mang lại chiều sâu cho những suy tư và cảm xúc. Chẳng hạn, trong "Ngọn lửa Mô-ri-xơn", "ngọn lửa" có thể hiểu như biểu tượng của khát khao, của lý tưởng sống, của đấu tranh.
Kết hợp giữa cảm xúc và lý trí: Những bài thơ của Chế Lan Viên không chỉ là biểu hiện của cảm xúc mà còn là sự suy ngẫm, triết lý. Ông dùng ngôn từ sắc sảo, giàu hình ảnh để truyền tải những thông điệp sâu sắc về cuộc sống.
Sự phát triển của ngôn ngữ thơ: Chế Lan Viên biết cách làm mới ngôn ngữ thơ ca, không chỉ sử dụng các từ ngữ quen thuộc mà còn sáng tạo ra những cách diễn đạt độc đáo, thể hiện rõ quan điểm nghệ thuật của mình.
Mạch cảm xúc chung của 7 bài thơ:
"Mây và hoa trên Vạn Lý Trường Thành": Mạch cảm xúc của bài thơ này thể hiện sự hoài niệm, một cái nhìn về quá khứ, một nỗi nhớ về một thời gian đầy kỷ niệm. Hình ảnh "mây" và "hoa" trở thành những ẩn dụ cho những dấu vết thời gian, những suy tư về cuộc sống, về con người.
"Nghĩ về Đảng": Đây là một bài thơ thể hiện tình cảm kính trọng, lòng biết ơn đối với Đảng Cộng sản Việt Nam. Mạch cảm xúc trong bài thơ này vừa thể hiện sự ngưỡng mộ, vừa là sự tri ân sâu sắc của tác giả đối với những gì Đảng đã mang lại cho dân tộc.
"Nghĩ về thơ": Bài thơ này phản ánh một cách nhìn nhận, một triết lý về nghệ thuật sáng tác, về thơ ca. Chế Lan Viên tự vấn về vai trò của thơ, sự tồn tại của nó trong bối cảnh hiện đại, khi mà những giá trị cũ đang bị thử thách.
"Ngọn lửa Mô-ri-xơn": Mạch cảm xúc trong bài thơ này mạnh mẽ và quyết liệt, thể hiện tinh thần đấu tranh, lý tưởng và khát vọng tự do. "Ngọn lửa" là hình ảnh trung tâm của bài thơ, biểu trưng cho ngọn lửa đấu tranh và khát khao hòa bình.
"Người thay đổi đời tôi, người thay đổi thơ tôi": Bài thơ này là sự bày tỏ lòng biết ơn đối với một người có ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của nhà thơ. Mạch cảm xúc nhẹ nhàng, sâu lắng nhưng cũng tràn đầy sự tri ân và cảm kích.
"Nhớ": Bài thơ thể hiện cảm giác nhớ nhung da diết về một ai đó, có thể là người yêu, có thể là một kỷ niệm đẹp trong quá khứ. Mạch cảm xúc trong bài thơ này hướng đến sự hoài niệm, tình cảm mãnh liệt.
"Nhớ em nơi huyện nhỏ": Đây là bài thơ chứa đựng những cảm xúc thấm đẫm tình yêu và sự nhớ nhung. Bài thơ là sự kết hợp của mối quan hệ giữa con người và không gian, tạo nên một cảm giác gần gũi, thân thuộc.