Chiều hôm nhớ nhà – Bà Huyện Thanh Quan
Chiều trời bảng lảng bóng hoàng hôn,
Tiếng ốc xa đưa lẫn trống dồn.
Gác mái ngư ông về viễn phố,
Ngọn gió trêu diều đứng ngẩn trông.
Ngọn mai gió cuốn chim bay mỏi,
Dặm liễu sương sa khách bước dồn.
Kẻ chốn trang đài người lữ thứ,
Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn?

Câu 1.
Xác định thể thơ của bài “Chiều hôm nhớ nhà” và nêu ít nhất hai đặc điểm của thể thơ đó.

Trả lời:

Bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật.
Đặc điểm:

Mỗi bài có 8 câu, mỗi câu 7 chữ.
Có niêm, luật, đối và vần rất chặt chẽ.
Thường dùng để thể hiện cảm xúc, tâm trạng, triết lí nhân sinh.

Câu 2.
Hai câu thơ đầu gợi cho em khung cảnh như thế nào?

Trả lời:
Hai câu thơ đầu gợi nên khung cảnh buổi chiều buồn và vắng lặng, khi mặt trời sắp lặn, tiếng trống, tiếng ốc vang vọng. Cảnh vật bảng lảng, xa xăm, nhuốm màu hoang vắng, cô đơn, mở ra nỗi nhớ nhà da diết của tác giả.

Câu 3.
Hình ảnh “Ngọn mai gió cuốn chim bay mỏi,
Dặm liễu sương sa khách bước dồn” nói lên tâm trạng của tác giả như thế nào?

Trả lời:
Hai câu thơ thể hiện nỗi buồn, cô đơn và nhớ nhà sâu sắc của người lữ khách. Giữa cảnh vật mênh mông, cánh chim bay mỏi và bước chân người khách mệt nhoài gợi lên nỗi cô quạnh, lạc lõng và mệt mỏi của tác giả trên hành trình xa quê.

Câu 4.
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong bài.

Trả lời:

Bà Huyện Thanh Quan đã sử dụng biện pháp ẩn dụ, nhân hóa và đối lập:

“Ngọn mai gió cuốn chim bay mỏi” – ẩn dụ cho chính tác giả, người xa quê, mỏi mệt trên đường đời.
“Dặm liễu sương sa khách bước dồn” – nhân hóa cảnh vật, khiến không gian thêm buồn và lay động lòng người.
Nhờ các biện pháp tu từ ấy, bài thơ gợi lên bức tranh chiều tà man mác buồn và tâm trạng nhớ nhà, nhớ quê hương da diết của người phụ nữ xa xứ.
 Tổng kết:
Bài thơ “Chiều hôm nhớ nhà” thể hiện tài năng nghệ thuật tinh tế và tâm hồn nhạy cảm của Bà Huyện Thanh Quan. Cảnh trong thơ là cảnh buổi chiều, nhưng ẩn chứa nỗi nhớ quê hương, nỗi cô đơn của người lữ khách, thể hiện sâu sắc tình yêu quê và nỗi lòng người phụ nữ trong xã hội xưa.