PHẦN I. ĐỌC HIỂU
Câu 1 (0,5 điểm).
Thể thơ: thơ bốn chữ.

Câu 2 (0,5 điểm).
Những hình ảnh miêu tả các cung bậc của tiếng đàn bầu:

“Cung thanh là tiếng mẹ”
“Cung trầm là giọng cha”.
Câu 3 (1,0 điểm).
Biện pháp so sánh: “Tiếng đàn là suối ngọt / Cho thời gian lên màu”.
→ Hiệu quả: làm nổi bật âm thanh đàn bầu dịu dàng, ngọt ngào, trong trẻo như dòng suối, có khả năng bồi đắp tâm hồn, khiến cuộc sống thêm thi vị và tươi đẹp. Qua đó, tác giả thể hiện niềm tự hào, trân trọng đối với nhạc cụ dân tộc.

Câu 4 (1,0 điểm).

Trong khổ 3: tiếng đàn bầu gắn với nỗi đau mất nước, cảnh người hát xẩm mù lòa, mưa gió, não nuột.
Trong khổ 4: tiếng đàn bầu vang lên trong niềm vui chiến thắng, chan chứa niềm tự hào dân tộc và gắn với tên tuổi Hồ Chí Minh.
→ Như vậy, tiếng đàn bầu vừa là chứng nhân đau thương, vừa là tiếng reo vui của dân tộc.
Câu 5 (1,0 điểm).
Tác giả gửi gắm tình cảm yêu thương, tự hào, gắn bó tha thiết với tiếng đàn bầu – biểu tượng của tâm hồn dân tộc Việt Nam; đồng thời bộc lộ niềm vui, niềm tin tưởng vào tương lai của đất nước sau chiến thắng.

PHẦN II. VIẾT
Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn khoảng 10 câu

Tiếng đàn bầu trong bài thơ hiện lên thật đặc biệt, vừa quen thuộc, vừa giàu sức gợi cảm. Âm thanh đàn bầu được ví như “suối ngọt”, chảy mãi trong đêm thâu, khiến thời gian cũng thêm màu sắc. Nó có cung thanh như tiếng mẹ dịu dàng, cung trầm như giọng cha ấm áp, trở thành biểu tượng cho tình cảm gia đình, cho cội nguồn quê hương. Đã có lúc, tiếng đàn bầu ngân lên trong cảnh đất nước mất nước, cùng tiếng hát xẩm não nề, phản ánh nỗi đau của nhân dân. Nhưng rồi, cũng chính tiếng đàn ấy lại rộn rã, dào dạt khi Việt Nam chiến thắng, vang lên niềm vui khôn tả. Tiếng đàn bầu gắn bó mật thiết với số phận dân tộc: có gian khổ, có hi sinh và cả niềm tự hào bất diệt. Đọc bài thơ, em cảm nhận âm thanh đàn bầu vừa sâu lắng, tha thiết, vừa mang sức mạnh khích lệ tinh thần. Tiếng đàn bầu chính là tiếng lòng của con người Việt Nam qua bao thế hệ.

Câu 2 (4,0 điểm): Bài văn nghị luận

Trong cuộc sống, nhiều bậc cha mẹ thường so sánh con mình với “con nhà người ta” như một cách để tạo động lực. Đây là vấn đề cần suy nghĩ.

Trước hết, so sánh con với người khác có thể xuất phát từ tình thương và mong muốn con tiến bộ. Khi thấy người khác học giỏi, ngoan ngoãn, cha mẹ hi vọng con mình cũng nỗ lực hơn. Tuy nhiên, cách làm này thường gây tác dụng ngược. Những lời so sánh dễ khiến con cảm thấy tự ti, buồn bã, thậm chí xa cách cha mẹ. Không ít bạn trẻ vì bị so sánh nhiều lần mà chán nản, mất niềm tin vào bản thân, dẫn đến kết quả học tập và tinh thần ngày càng sa sút.

Thực tế, mỗi người có năng lực, sở trường và hoàn cảnh khác nhau, không ai giống ai. Sự so sánh khập khiễng chẳng những không giúp con tiến bộ mà còn làm tổn thương tâm lý. Thay vì so sánh, cha mẹ nên động viên, khích lệ và định hướng để con phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm. Một lời khen đúng lúc hay sự chia sẻ chân thành có giá trị hơn nhiều lần so sánh.

Em cho rằng, cha mẹ yêu thương con thì hãy tin tưởng, đồng hành và kiên nhẫn. Con cái cần sự thấu hiểu chứ không phải áp lực. Chỉ khi được chấp nhận và tôn trọng, con mới tự tin, cố gắng để trưởng thành.

→ Như vậy, việc so sánh “con nhà mình” với “con nhà người ta” không phải cách giáo dục đúng đắn. Cha mẹ hãy là điểm tựa yêu thương, để con được là chính mình và phát triển toàn diện.

Bài thơ Tiếng đàn bầu của Lữ Giang là thơ tự do, với những hình ảnh âm thanh như "suối ngọt", "tiếng mẹ", "giọng cha", "dây đồng lẻ não nuột" diễn tả các cung bậc khác nhau của tiếng đàn. Biện pháp so sánh "Tiếng đàn là suối ngọt / Cho thời gian lên màu" nhấn mạnh sự trong trẻo, ngọt ngào và ý nghĩa sâu sắc của âm thanh. Khác biệt giữa tiếng đàn ở khổ ba (buồn thương, cô đơn thời mất nước) và khổ bốn (vui mừng, tự hào chiến thắng) thể hiện sự chuyển biến cảm xúc của dân tộc. Tác giả gửi gắm tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc và sự đồng cảm với nỗi đau của đất nước qua tiếng đàn.  
Câu 1: Xác định thể thơ
Thể thơ của bài thơ là thơ tự do.  
Câu 2: Hình ảnh miêu tả cung bậc của tiếng đàn bầu
Những hình ảnh miêu tả các cung bậc của tiếng đàn bầu bao gồm:  
"Suối ngọt": Diễn tả âm thanh trong trẻo, ngọt ngào, êm dịu.
"Lời đằm thắm thiết tha": Mô tả âm thanh giàu tình cảm, gần gũi, ấm áp.
"Cung thanh là tiếng mẹ": Gợi tả âm thanh cao vút, trong trẻo, dịu dàng như lời mẹ ru.
"Cung trầm là giọng cha": Miêu tả âm thanh trầm ấm, sâu lắng như lời cha dạy bảo.
"Dây đồng lẻ não nuột": Hình ảnh gợi lên sự cô đơn, buồn bã, xót xa của tiếng đàn trong hoàn cảnh đất nước lầm than.
"Niềm vui sâu đậm": Thể hiện âm thanh vui tươi, phấn khởi, tràn đầy niềm hân hoan khi đất nước chiến thắng.
Câu 3: Phân tích hiệu quả biện pháp so sánh
Biện pháp so sánh trong đoạn thơ: "Tiếng đàn là suối ngọt Cho thời gian lên màu"  
So sánh "Tiếng đàn là suối ngọt": 
Nhấn mạnh sự tinh khiết, trong lành và tươi mát của âm thanh đàn bầu. Âm thanh này không chỉ êm dịu mà còn mang đến cảm giác thư thái, thanh lọc tâm hồn người nghe, xua đi những muộn phiền.
So sánh "Cho thời gian lên màu": 
Gợi tả âm thanh của đàn bầu làm cho không gian và thời gian trở nên sống động, có ý nghĩa và màu sắc hơn. Âm nhạc không chỉ làm đẹp cho không gian mà còn làm cho thời gian trôi đi có chiều sâu và ý nghĩa hơn.
Hiệu quả: 
Sự kết hợp của hai phép so sánh này đã làm cho âm thanh tiếng đàn bầu trở nên phong phú, đa dạng và gợi cảm, giúp người đọc cảm nhận được sự tinh tế và sâu sắc của nghệ thuật âm nhạc.
Câu 4: Sự khác nhau giữa tiếng đàn bầu ở khổ thơ ba và khổ thơ bốn
Khổ thơ thứ ba: 
Tiếng đàn bầu mang âm hưởng buồn thương, cô đơn và xót xa. Hình ảnh "dây đồng lẻ não nuột", "người hát xẩm mắt mù ôm đàn đi trong mưa" vẽ nên bức tranh về một thời kỳ đất nước lầm than, đầy đau khổ.  
Khổ thơ thứ tư: 
Tiếng đàn bầu vang lên với âm thanh vui mừng, phấn khởi và tự hào. Hình ảnh "Mừng Việt Nam chiến thắng", "Đàn bầu ta dạo lên / Nghe niềm vui sâu đậm" thể hiện sự hân hoan, tinh thần lạc quan khi đất nước giành lại độc lập, hòa bình.  
Câu 5: Thái độ, tình cảm của tác giả
Tác giả Lữ Giang đã gửi gắm nhiều thái độ và tình cảm sâu sắc trong bài thơ:  
Yêu mến và trân trọng đàn bầu: Ông thể hiện tình yêu với loại nhạc cụ truyền thống của dân tộc, xem tiếng đàn bầu như một phần của tâm hồn người Việt.

✅ Câu 1 (0,5 điểm):
Xác định thể thơ của bài thơ trên.

👉 Trả lời:
Bài thơ được viết theo thể thơ 4 chữ.

✅ Câu 2 (0,5 điểm):
Chỉ ra những hình ảnh trong đoạn trích miêu tả các cung bậc của tiếng đàn bầu.

👉 Trả lời:
Các hình ảnh miêu tả cung bậc của tiếng đàn bầu là:

“Cung thanh là tiếng mẹ”
“Cung trầm là giọng cha”

✅ Câu 3 (1,0 điểm):
Phân tích hiệu quả của biện pháp nghệ thuật so sánh trong đoạn thơ:

Lắng tai nghe đàn bầu
Ngân dài trong đêm thâu
Tiếng đàn là suối ngọt
Cho thời gian lên màu.
👉 Trả lời:
Trong đoạn thơ, tác giả sử dụng biện pháp so sánh: “Tiếng đàn là suối ngọt” để làm nổi bật vẻ đẹp trong trẻo, dịu dàng, ngọt ngào của tiếng đàn bầu. Hình ảnh so sánh này khiến âm thanh của đàn bầu trở nên sống động, gần gũi và đầy cảm xúc, như một dòng suối tưới mát tâm hồn người nghe. Đồng thời, cụm từ “cho thời gian lên màu” mang tính ẩn dụ cao, gợi cảm giác tiếng đàn có thể làm thời gian trở nên sinh động, giàu sức sống, khiến không gian và cảm xúc của con người được "nhuộm màu", trở nên thi vị, tươi mới hơn.

➡️ Hiệu quả chung: So sánh giúp tiếng đàn bầu không chỉ là âm thanh mà còn trở thành một biểu tượng giàu tính nghệ thuật và tâm hồn.

✅ Câu 4 (1,0 điểm):
Tiếng đàn bầu trong khổ thơ thứ ba và khổ thơ thứ tư có gì khác nhau?

👉 Trả lời:

Trong khổ thơ thứ ba, tiếng đàn bầu mang nỗi buồn đau, mất mát, gắn với hình ảnh người hát xẩm “mắt mù”, “ôm đàn đi trong mưa”, thể hiện nỗi buồn của thời mất nước, sự lẻ loi, cô đơn.
Trong khổ thơ thứ tư, tiếng đàn bầu vang lên trong niềm vui mừng chiến thắng, mang sắc thái sâu đậm, hào hùng, thể hiện niềm tự hào khi đất nước độc lập, gắn với hình ảnh “Việt Nam – Hồ Chí Minh”.
➡️ Sự khác nhau: Một bên là tiếng đàn của đau thương quá khứ, một bên là tiếng đàn của niềm vui, tự hào trong hiện tại.

✅ Câu 5 (1,0 điểm):
Em cảm nhận được thái độ, tình cảm nào của tác giả gửi gắm trong bài thơ?

👉 Trả lời:
Tác giả gửi gắm trong bài thơ niềm tự hào, yêu mến sâu sắc với tiếng đàn bầu – một biểu tượng văn hóa của dân tộc. Qua đó thể hiện lòng biết ơn với quá khứ đau thương và niềm hạnh phúc, tự hào trước hiện tại độc lập, tự do. Bài thơ chan chứa tình yêu đất nước, con người, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp truyền thống nghệ thuật dân tộc.

📘 PHẦN II: VIẾT (6,0 điểm)

✅ Câu 1 (2,0 điểm):
Viết đoạn văn (khoảng 10 câu) trình bày cảm nhận về âm thanh tiếng đàn bầu trong văn bản.

👉 Gợi ý đoạn văn mẫu:

Âm thanh tiếng đàn bầu trong bài thơ hiện lên thật sâu lắng, tha thiết và mang nhiều cung bậc cảm xúc. Đó là tiếng đàn ngân dài trong đêm thâu, như dòng suối ngọt dịu dàng tuôn chảy vào lòng người. Tiếng đàn bầu không chỉ đơn thuần là âm thanh mà còn là tiếng nói của tâm hồn dân tộc, chất chứa bao nỗi buồn, niềm vui, yêu thương và tự hào. Những hình ảnh như "cung thanh là tiếng mẹ", "cung trầm là giọng cha" đã nhân hóa tiếng đàn trở nên gần gũi, thân thương như gia đình. Trong khổ thơ thứ ba, tiếng đàn buồn não nuột như chính nỗi đau mất nước của dân tộc. Nhưng ở khổ thơ cuối, tiếng đàn lại trở nên mạnh mẽ, hào sảng, vang lên mừng chiến thắng, như biểu tượng của niềm tin vào tương lai. Âm thanh đàn bầu đã gắn bó với lịch sử, với con người Việt Nam qua bao thăng trầm. Tác giả đã thành công khi truyền tải hình ảnh tiếng đàn như một linh hồn Việt, vừa truyền thống, vừa sâu sắc. Qua đó, ta thêm yêu quý những giá trị văn hóa dân tộc.

✅ Câu 2 (4,0 điểm):
Viết bài văn nêu ý kiến về việc cha mẹ so sánh con với “con nhà người ta”

👉 Dàn ý + Bài văn mẫu ngắn gọn

Mở bài:
Trong xã hội hiện nay, nhiều bậc cha mẹ thường có thói quen so sánh con mình với “con nhà người ta” với mong muốn tạo động lực giúp con tiến bộ. Tuy nhiên, việc làm này lại mang đến nhiều hệ lụy tiêu cực, cần được nhìn nhận lại một cách nghiêm túc.

Thân bài:
Giải thích hiện tượng:
“Con nhà người ta” thường là hình mẫu lý tưởng về học giỏi, ngoan ngoãn, tài năng... mà cha mẹ đem ra làm chuẩn để so sánh và yêu cầu con noi theo.
Mục đích của cha mẹ:
Đa phần cha mẹ làm vậy vì yêu thương, kỳ vọng con tiến bộ, nhưng cách làm này dễ phản tác dụng.
Tác hại:

Làm con mất tự tin, thấy mình luôn “kém cỏi”.
Gây áp lực tâm lý, lo âu, thậm chí trầm cảm.
Làm tổn thương mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái.
Không công bằng vì mỗi người có năng lực, hoàn cảnh khác nhau.
Giải pháp:

Cha mẹ nên thấu hiểu, đồng hành và khích lệ đúng cách.
Tôn trọng cá tính, năng lực riêng của con.
So sánh với chính bản thân con hôm qua, không phải người khác.
Kết bài:
So sánh con với “con nhà người ta” là một thói quen tưởng như vô hại nhưng có thể gây tổn thương lâu dài. Điều quan trọng là cha mẹ cần thay đổi cách yêu thương và dạy dỗ – hãy để mỗi đứa trẻ được là chính mình, được phát triển trong tình yêu thương và sự công nhận.