Nguyễn Trung Thành là nhà văn gắn bò nhiều năm với Tây Nguyên nên hiểu sâu sắc cảnh vật và con người nơi đây. Là người đầu tiên và là người đóng góp nhiều nhất trong việc đưa văn chương hiện đại tìm đến Tây Nguyên và đem Tây Nguyên về với văn chương hiện đại. Văn chương Nguyễn Trung Thành đạt tới tầm vóc của những khúc sự thi hào hùng và mang vẻ đẹp lãng mãn trữ tình. “Rừng xà nu” là một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông. Cây xà nu, rừng xà nu gắn bó mật thiết với con người Tây Nguyên, là biểu tượng cho phẩm chất cao đẹp của người dân làng Xô Man nói riêng và nhân dân Tây Nguyên nói chung.

Mùa hè năm 1965 đế quốc Mĩ đổ quân ào ạt vào miền Nam nước ta. Trong hoàn cảnh ấy, Ngueyenx Trung Thành muốn viết một bản “Hịch tướng sĩ” thời đánh Mĩ. Truyện ngắn “Rừng xà nu” ra đời như một biểu tượng cho tinh thần bất khuất kiên cường của nhân dân Tây Nguyên nói riêng và đồng bào ta nói chung, truyện được in trong tập “Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc”

“Rừng xà nu” là truyện của một đời được kể trong đêm. Người mà cuộc đời đưuọc kể trong một đêm ấy là nhân vật trung tâm của tác phẩm – chàng dũng sĩ mang tên Tnú. Nhân vật Tnú là một bước tiến mới trong sự nhận thức và biểu hiện những phẩm chất của một người anh hùng lí tưởng. Lúc nhỏ Tnú mồ côi cha mẹ, được dân làng Xô Man cưu mang, cụ Mết dạy dỗ nên Tnú sớm có ý thức tự lập. Tnú sớm giác ngộ cách mạng. Tnú và Mai hăng hái vào rừng nuôi giấu cán bộ, không sợ bị giặc bắt, mặc dù chúng nó đã “treo cổ anh Xút lên cây vả đầu làng”, chặt đầu bà Nhan “cột tóc treo đầu sung”. Có khi Tnú ở lại trong rừng canh gác vì sợ giặc lùng không ai dẫn cán bộ chạy. Tnú luôn nhớ lời cụ dạy: “Cán bộ là Đảng, Đảng còn, núi nước này còn”. Được anh Quyết dạy chữ, Tnú học chậm hơn Mai, có lần nó tự đập vào đầu chảy máu. Được anh Quyết dạy dỗ, nó gạt nước mắt, dẹp bỏ tự ái, học tiếp để sau này còn thya anh Quyết làm cán bộ giỏi. Sự gan góc này càng được hun đúc thành tích cách kiên cường khi Tnú trưởng thành. Lúc trưởng thành, Tnú có ý chí quyết tâm đánh giặc mạnh mẽ, khó khăn nào cũng hoàn thành, sẵn sàng vượt lên trên nỗi đau cá nhân và gia đình để làm cách mạng. Tnú luôn kiên cường và bất khuất trước kẻ thù. Từ khi vượt ngục trở về, Tnú đã là một thanh niên rắn rỏi, chững chạc, vững vàng, nòng cốt của phong trào cách mnagj ở làng Xô Man. Tnú cưới Mai – cô bạn gái dịu dàng, từng sát vai trong những ngày nuôi giấu cán bộ. Khi cần vũ khí đánh giặc, Tnú lên núi Ngọc Linh ba ngày đêm cõng đá về cho dân làng mài vũ khí. Điểm them chốt trong câu chuyện về cuộc đời Tnú chỉ bắt đầu từ sự việc giặc kéo về làng, tìm diệt phong trào nổi dậy ở Xô Man. Để bắt Tnú, chúng đem vợ con anh ra tra tấn dã man bằng gậy sắt. Cả Mai và đứa con trai đầu lòng chưa đầy tháng tuổi đều gục chết dưới đòn thù. Sự việc diễn rat r ngay trước mắt Tnú. Và anh đã không cứu nổi vợ con, dù lòng căm thù đã biến hai con mắt anh trở thành “hai cục lửa lớn”. Anh “nhảy xổ” vào giữa bọn lính với tiếng thét dữ dội “đồ ăn thịt người, tau đây. Tnú đây!…”

“Uừ Tnú không cứu sống được mẹ con Mai…”, tác giả đã để cho những lời ấy trở đi trở lại tới bốn lần, day dứt như một điệp khúc thương đau. Với tất cả những gì Tnú có, lẽ ra anh phải tóm được hưởng hạnh phúc bên người vợ hiền dịu, bên đứa con đầu lòng đáng yêu. Vậy mà kẻ thù đã cướp đi của anh tất cả. Vợ con chết, bản thân anh bị bắt, bị trói bằng dây rừng và bị đốt mười đầu ngón tay bằng nhựa xà nu. Ngay cả lúc bị tra tấn dã man “mười ngón tay đã thành mười ngọn đuốc”, “anh nghe lửa cháy trong lồng ngực, cháy ở bụng. Máu anh mặn chat ở đầu lưỡi. Răng anh đã cắn nát môi anh rồi” anh vẫn nhớ lời anh Quyết “Người cộng sản không thèm kêu van…”. Đó là cái gan góc kiên trung của người con trưởng thành với cách mạng, bất khuất trước kẻ thù, khiến chúng ta phải khiếp sợ. Đúng như cụ Mết nhận xét về Tnú “Đời nó khổ, nhưng bụng nó sạch như suối làng ta”. Tính cách và số phận của Tnú được bộc lộ chói sáng ở đoạn cao trào này, cũng là đoạn đời bi tráng của nhân vật.

Tnú sống rất tình cảm, với vợ con, anh yêu thương hết mực, với bà con dân làng, anh coi như người ruột thịt. Tnú yêu quê hương đất nước tha thiết. Anh luôn khao khát một cuộc sống bình yên không đau thương, mất mát. Bởi thế, sau khi tiêu diệt bọn thằng Dục, dù hai bàn tay thương tật, anh vẫn tình nguyện tham gia lực lượng quân giải phóng. Tnu còn có tính kỉ luật cao. Đi lực lượng quân giải phóng suốt ba năm, nhớ buôn làng nhưng được phép anh mới về thăm quê. Và anh chỉ về đúng một đêm như cấp trên cho phép.

Hai hình tượng rừng xà nu và Tnú không tách rời mà gắn bó mật thiết với nhau, bổ sung cho nhau để cùng trở nên hoàn chỉnh. Tnú – một cuộc đời bi tráng – cầm vũ khí đứng lên không có mục đích nào khác là để giữ cho sự sống của nhân dân, của Tổ quốc như cách rừng xà nu kia mãi mãi sinh sôi.

Nhân vật Tnú là hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ thanh niên đã trưởng thành qua gian khố, thử thách, cũng là hình ảnh điển hình cho số phận và con đường cách mạng của nhân dân Tây Nguyên. Qua Tnú, tác giả ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách mạng, ca ngợi tinh thần bất khuất của nhân dân miền Nam trong quá trìnhbđấu tranh chống Mĩ cứu nước.

Tây Nguyên trong tôi trước đây là một vùng trập trùng đồi núi, địa hình khó khăn nhưng khi đến vùng đất đỏ bazan với những rừng cà phê, cao su, vườn điều, tiêu ấy đã là một sự ngạc nhiên tiếp đón đầy thú vị.

Những con đường dài đất đỏ như son, hai bên đường với bạt ngàn đất rừng xanh bạt ngàn hy vọng, ở nơi ấy, khác hẳn với vẻ lạnh lẽo, cô quạnh, hoang tàn và khắc nghiệt của vùng Tây Bắc với những đất trống, đồi núi trọc lạnh lẽo, mảnh đất này dường như phủ một màu xanh trải dài trên mọi nẻo đường, cái màu xanh ấy cũng là sức sống của vùng đất này khi những cây công nghiệp như cao su, cà phê, điều, tiêu đang từng ngày đem lại sức sống, thay da, đổi thịt cho vùng đất biên giới ấy.Đất Tây Nguyên không thế, một năm hai mùa, mùa mưa và mùa khô. Nghe nói mùa khô, mùa nắng cái nắng Tây Nguyên thật gắt, nắng cháy da người mà không thể trốn vào đâu được. Hà Nội cũng nắng, nắng hừng hực như muốn hút hết mọi thứ nước trong cơ thể người, đợt này đi công tác không vào thời điểm ấy nhưng cũng thực sự muốn thử cái nắng khô rát của cao nguyên Tây nguyên này. Bốn mùa một ngày là cảm nhận đầu tiên khi đặt chân đến đây và làm việc gần 10 ngày trong thời tiết ấy. Không phải dễ dàng để có thể quen với nó, không phải dễ dàng để chọn trang phục đi làm, không phải dễ dàng khi cơ thể phải luôn vận động để phù hợp như con kỳ đà hoa với thời tiết cả ngày.Có vẻ như buồn, nhưng trong cái tưởng chừng như vắng lặng và buồn ấy chứa biết bao điều, mà nếu thích khám khá, sẽ khó lòng thấy hết được cái đẹp, cái hay của con người nơi đây. Ấy vậy mà có những nhạc sĩ, nhà văn, nhà nghiên cứu đã dành gần cả cuộc đời để khám phá vùng đất này và họ đã mang hơi thở Tây Nguyên đến với mọi người. Nhưng điều này chỉ giúp mọi người có hình dung ban đầu về vùng đất và con người nơi đây, giúp cho mọi người có một cái nhìn về sự hình thành và phát triển, cũng như nét văn hóa độc đáo lưu truyền qua bao đời và đến hôm nay mãi còn nguyên giá trị. Để rồi, những kiến thức ấy lại trở nên hữu dụng khi du khách được một lần ghé thăm Tây Nguyên. Trong cuộc sống thường nhật, thời gian dành cho những chuyến đi này chẳng dễ dàng, nên để khám phá hết cái hay cái đẹp của cả một vùng đất là điều khó thực hiện. Vì thế, kết hợp tất cả những kiến thức có được, cộng với những gì tận mắt chiêm ngưỡng, mọi người sẽ có cái nhìn thú vị về Tây Nguyên..