Đoạn trích “Đánh nhau với cối xay gió” mang lại một tiếng cười nhẹ nhàng cho người đọc. Trong truyện, Đôn-ki-hô-tê là một nhân vật vừa đáng thương vừa đáng trách, khi đáng kính trang nghiêm lúc lại nực cười, gàn dở. Nhân vật được giới thiệu là một lão quý tộc nghèo ở nông thôn, lão say mê các câu chuyện kiếm hiệp phiêu lưu, mạo hiểm và chìm đắm trong thế giới hoang tưởng đó. Hình ảnh người hiệp sĩ oai phong, lẫm liệt làm sao, bộc lộ phẩm chất anh hùng ở một đấng nam nhi. Và cuộc chiến không cân sức đó đã mang lại hậu cho chàng hiệp sĩ “nằm không cựa quậy sau cái ngã như trời giáng”. Người giám mã Xa-chô Pan-xa, một người thực tế, gặp may mắn thì ít mà rủi ro thất bại thì nhiều. Xan-chô Pan-xa là một bác nông dân béo lùn cưỡi trên lưng con lừa thấp tè. Bác làm giám mã cho Đôn Ki-hô-tê với kì vọng là khi chủ thành đạt sự nghiệp lớn, bác sẽ được làm thống đốc cai quản một vài hòn đảo. Đủng đỉnh cười lừa đi sau chú, gã giám mã này chẳng lúc nào quên bầu rượu và cái túi hai ngăn đựng đầy đủ các thức ăn ngon.Bác luôn tỉnh táo. Khi thấy chủ muốn tiến công những chiếc cối xay gió, bác vội can ngăn. Nhưng khi chú xông tới giao tranh với cối xay gió, bác đã hèn nhát lẩn tránh, đợi tới lúc chú bị trọng thương, bác mới vội thúc lừa đến cứu. Bác sợ hài, nhút nhát, nếu không muốn nói là hèn nhát. Hơi đau một chút thì rên rỉ ngay. Truyện về chàng hiệp sĩ khiến chúng ta thêm trân trọng về những ước mơ, lí tưởng sống hướng tới chính nghĩa của mỗi người trong cuộc sống nhưng cần tỉnh táo, không nên chìm đắm trong những thế giới ảo, viển vông và hão huyền..

Đôn-ki-hô-tê hiện lên là nhân vật vừa có những nét hay, vừa có những nét tính cách gàn dở. Nhân vật thuộc dòng dõi quý tộc với ước mong muốn làm hiệp sĩ để trừ yêu diệt ác, giúp đỡ người lương thiện. . Hình dáng gầy gò, cao lênh khênh, cưỡi con ngựa còm, mình mặc áo giáp sắt, đầu đội mũ sắt, vác giáo dài, những thứ này đã han gỉ của tổ tiên, lão đem đánh bóng và bắt chước những nhân vật trong loại truyện hiệp sĩ do lão đã đọc quá nhiều . Đầu óc mê muội nhìn thấy ba bốn chục chiếc cối xay gió lại tưởng là bọn khổng lồ gian ác và pháp thuật của pháp sư Phơ-re-xtôn. Muốn tiễu trừ giống xấu xa à điều tốt đẹp, chỉ tiếc đầu óc hoang tưởng sai lệch, hão huyền. Lão dũng cảm đánh quân gian ác nhưng đó lại là những cối xay gió cho thấy sự nực cười. Bị thương không rê, đó là điều đáng học tập nhưng việc làm này làm theo hiệp sĩ giang hồ trong sách. Lão Không lo chuyện ăn ngủ nhưng dành tất cả cho tình nương Đuyn-xi-nê-a. Như vậy, tuy có ít nhiều khía cạnh tốt đẹp nhưng do đọc quá nhiều loại truyện xấu nên Đôn-ki-hô-tê trở thành người nực cười, đáng trách mà cũng đáng thương. Có khát vọng và lí tưởng cao đẹp nhưng hoang tưởng, ngỡ những chiếc cối xay gió là những kẻ thù khổng lồ dị dạng và đánh nhau với chúng rồi thảm bại