I. Mở bài
Giới thiệu tác giả: Vị trí, phong cách nghệ thuật đặc trưng.
Giới thiệu tác phẩm: Hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ và ấn tượng chung về nội dung/giá trị tác phẩm.
Nêu vấn đề cần nghị luận: Chủ đề hoặc thông điệp cốt lõi mà truyện truyền tải.
 

 
II. Thân bài
 
1. Tóm tắt cốt truyện và tình huống truyện
Tóm tắt ngắn gọn các sự kiện chính.
Phân tích tình huống truyện: Đây là nút thắt tạo nên kịch tính và bộc lộ tính cách nhân vật.
 
2. Phân tích nhân vật (Trọng tâm)
Ngoại hình, lai lịch: Những chi tiết này góp phần hé lộ số phận hoặc tính cách.
Nội tâm và hành động: Cách nhân vật suy nghĩ và ứng xử trước các biến cố.
Mối quan hệ với các nhân vật khác: Để làm nổi bật phẩm chất riêng của nhân vật chính.
Đánh giá: Nhân vật đại diện cho tầng lớp hay tư tưởng nào?
 
3. Phân tích các giá trị nội dung
Giá trị hiện thực: Phản ánh bức tranh đời sống, xã hội thời kỳ đó như thế nào?
Giá trị nhân đạo: Niềm cảm thông với số phận con người, sự trân trọng vẻ đẹp tâm hồn hoặc khát vọng sống.
 
4. Đặc sắc nghệ thuật
Ngôi kể: Ngôi thứ nhất (tăng tính chân thực) hay ngôi thứ ba (khách quan, bao quát).
Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Qua tâm lý, ngôn ngữ hoặc hành động.
Ngôn ngữ và giọng điệu: Bình dị, trào phúng, hay giàu chất thơ...
 

 
III. Kết bài
Khẳng định lại giá trị: Tầm quan trọng của tác phẩm trong nền văn học và trong lòng độc giả.
Bài học rút ra: Thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm đến người đọc (về cách sống, cách nhìn nhận con người...).
 
Lưu ý: Tùy vào đặc điểm riêng của từng tác phẩm (ví dụ truyện ngắn hiện đại hay truyện cổ tích), bạn có thể linh hoạt nhấn mạnh vào phần nhân vật hoặc các chi tiết biểu tượng cụ thể.