ĐỀ 1:  Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới:

THẮNG CẢNH NÚI ẤN-SÔNG TRÀ

            Quảng Ngãi là tỉnh ven biển, có nhiều cảnh đẹp, nhưng nói đến thắng cảnh có tính biểu tượng thì phải kể đến “Núi Ấn – Sông Trà” 

“Núi Ấn – sông Trà” là nói tới hai địa danh : núi Thiên Ấn và sông Trà Khúc, kết hợp tài tình tạo thành một bức tranh sơn thủy hữu tình có một không hai.

            Núi Thiên Ấn có tục danh là núi Hó,chỉ là một quả đồi cao hơn 100m ở bờ bắc sông Trà Khúc. Núi có hình thang, đỉnh rộng bằng phẳng, trông từ xa như một cái triện nổi lên bên bờ sông nên được gọi là "Thiên Ấn niêm hà", tức ấn trời đóng trên sông, gọi gọn lại là Thiên Ấn.

            Núi Thiên Ấn có nhiều cây cối um tùm nên không khí rất trong lành mát mẻ. Trên sườn núi phía đông có chùa Thiên Ấn nằm giữa lùm cây cổ thụ rậm rạp. Ngôi chùa cổ này được xây dựng từ cuối thế kỷ XVII, đã được chúa Nguyễn ban cho biển ngạch "Sắc tứ Thiên Ấn tự", năm 1717. Trong khuôn viên chùa có một giếng cổ sâu hun hút tương truyền được đào trong nhiều năm liền, tục gọi Giếng Phật. Chùa còn có quả chuông lớn thỉnh về từ làng đúc đồng Chú Tượng năm 1845, dưới triều vua Thiệu Trị, tục gọi là Chuông Thần.

            Phía đông chùa có khu "viên mộ" thiết diện hình lục giác, gồm nhiều tầng, là nơi an táng các vị sư trụ trì chùa. Ngoài ra, tại đỉnh Thiên Ấn, trên trảng đất bằng phẳng thoáng đãng phía tây còn có phần mộ của cụ Huỳnh Thúc Kháng, là nơi được nhiều du khách viếng thăm.

            Từ đỉnh Thiên Ấn du khách có thể ngắm nhìn cả một khoảng không gian bao la, hùng vĩ xung quanh. Nhìn sang phía tây là rặng Thạch Bích như một bức thành sừng sững, phía đông có thể thấy cửa Ðại Cổ Lũy, nơi có cảnh đẹp nổi tiếng "Cổ Lũy cô thôn", với mặt biển lấp lánh.

            Nhìn về hướng bắc là đồng lúa xanh tươi có dãy Long Ðầu uốn lượn. Còn phía nam là núi Thiên Bút hiện lên giữa tỉnh lỵ Quảng Ngãi. Gần hơn là cầu Trà Khúc, sông Trà Khúc với những dải cát trắng.

            Sông Trà Khúc, còn gọi là Trà Giang, là con sông lớn nhất tỉnh Quảng Ngãi, bắt nguồn từ núi Đắc T’Ron tỉnh Kon Tum. Sông Trà Khúc được hợp thành bởi 4 nhánh sông nhỏ, chảy qua thành phố Quảng Ngãi và đổ ra biển ở cửa Đại Cổ Lũy. 

            Con sông có chiều dài hơn 150km, ở thượng lưu khá dốc, nhưng đến địa phận tỉnh lỵ Quảng Ngãi địa thế bằng phẳng nên sông chảy êm đềm hơn. Con sông lững lờ chảy dưới chân ngọn núi xanh ngắt tạo thành một khung cảnh thanh bình hiếm có, trở thành một biểu tượng của tỉnh Quảng Ngãi và cũng là một khung cảnh đặc trưng của thiên nhiên Việt Nam."

(Phạm Hằng-Báo Truyền hình du lịch online, ngày 22-12-2018)

Câu 1: (0,5 điểm) Thể loại của văn bản trên là gì?

Câu 2: (0,5 điểm) Xác định thành phần phụ chú trong câu "Chùa còn có quả chuông lớn thỉnh về từ làng đúc đồng Chú Tượng năm 1845, dưới triều vua Thiệu Trị, tục gọi là Chuông Thần."

Câu 3: (1,0 điểm) Vẻ đẹp của núi Thiên Ấn được giới thiệu như thế nào trong văn bản?

Câu 4: (1,0 điểm) Theo em, những danh thắng có giá trị như thế nào?

Câu 5: (1,0 điểm) Em có đồng tình với ý kiến: núi Thiên Ấn và sông Trà Khúc, kết hợp tài tình tạo thành một bức tranh sơn thủy hữu tình có một không hai không? Vì sao?

Đề 2: Đọc văn bản sau rồi thực hiện các yêu cầu bên dưới:

BÃO VÀ MỘT SỐ HIỂU BIẾT VỀ BÃO

     Bão, một thiên tai gắn liền với Việt Nam vào hằng năm. Các cơn bão thường gây ra những tổn thất cực kỳ lớn đối với đời sống về vật chất cũng như tinh thần của người dân

   Khái niệm bão là gì?

   Bão là một trạng thái nhiễu động của khí quyển mang tính biến chuyển của các tầng khí quyển và xếp vào loại hình thời tiết cực đoan. Bão là một loại hình tình trạng thời tiết xấu của thiên nhiên gây ra cho con người. Cơ bản, bão là thuật ngữ để chỉ không khí bị nhiễu động mạnh. Có rất nhiều loại bào như: Bão tuyết, bão cát, giông,.. Tuy vậy, bão ở Việt Nam thường được các nhà đài hay mọi người dùng để chỉ bão nhiệt đới (Tình trạng thời tiết gió rít mạnh kèm theo mưa nặng hạt và chỉ sinh ra ở những nước gần vùng biển nhiệt đới gió mùa).[…]

   Mắt bão là gì ?

   Là một phần của bão, mắt bão nằm ở chính giữa trung tâm của bão. Tuy bão có sức phá huỷ lớn, nhưng trái ngược với nó, mắt bão là một vùng có thời tiết đa phần là bình yên, điều này làm cho mắt bão là nơi có gió không lớn, trời quang mây tạnh. Bao quanh mắt bão là những xoáy thuận nhiệt đới hay còn gọi là bão, tại đây những xoáy thuận chuyển động với tốc độ cao, bao bọc mắt bão và không cho không khí lọt vào.

    Mắt bão thường có bán kính từ 15- 35 km (10 - 20 dặm) tuỳ theo độ lớn của bão. Các cơn bão phát triển nhanh chóng tạo thành những mắt bão siêu nhỏ (mắt bão lỗ kim) hay những cơn bão có mắt bị mây che đi mất, thì cần phải có những phương thức như quan sát bằng thuyền hoặc máy bay săn bão dưới sự đánh giá vận tốc gió sụt giảm ở đâu để chỉ ra mắt bão nằm ở đâu. Từ đó giảm thiểu những khó khăn khi các nhà khí tượng phán đoán thời tiết.

Hình ảnh về mắt bão và thành mắt bão (nguồn: sưu tầm)
 
  Nguyên nhân hình thành bão

   Nguyên nhân chủ quan từ con người

   Bên cạnh những nguyên nhân khách quan từ các thành tố tự nhiên thì không thể không kể đến một số nguyên nhân chủ quan từ con người. Hiện tựợng biến đổi khí hậu là một phần nguyên nhân gây ra tình trạng bão ngày một nhiều. Do lượng khí CO2 từ khí thải nhà kính và khí CH4 từ các hoạt động công nghiệp. Điều đó, khiến cho bầu khí quyển trở nên nóng hơn và tăng mức độ hấp thụ nhiệt, thúc đẩy quá trình bay hơi diễn ra nhanh hơn, làm tăng độ ẩm của bầu khí quyển, tạo nên sức mạnh lớn cho những cơn bão khắc nghiệt hơn và sức tàn cũng phá nặng nề không kém.

   Nguyên nhân khách quan từ tự nhiên

   Một số nguyên nhân chủ yếu có thể kể đến các thành tố như: ánh sáng mặt trời, biển và sự hình thành của hơi nước.

    Nguyên nhân chủ yếu hình thành bão được phân tích là khi ánh sáng mặt trời chiếu xuống biển làm cho nước bay hơi. Tạo ra một luồng khí ẩm phía trên mặt biển, khi gặp điều kiện thuận lợi ở nơi có áp suất thấp, nước biển sẽ bay hơi nhiều hơn, với vị trí cao hơn để tạo thành cột khí ẩm.

   Và khi lên cao, cột khí ẩm này sẽ trở nên lạnh hơn. Khi đã đạt đến thời điểm nhất định nó sẽ ngưng tụ thành nước và bị không khí xung quanh làm nóng. Có một tỷ lệ thuận giữa 3 yếu tố là không khí, hơi nước và khí ẩm. Khi hút lại với nhau tạo nên tác động lực quán tính với hoàn lưu quay.

    Trả lời cho câu hỏi nguyên nhân hình thành bão như thế nào? Điều đó còn phụ thuộc vào tốc độ xoáy phải lớn hơn 17m/s. Tiếp đó không khí bay lên và định hình trên tầng cao, từ đó hình thành nên những vùng áp cao trên đám mây và đẩy không khí thành mắt bão.

    Tác hại và hậu quả của bão là gì?

    Nhắc tới bão là nhắc tới những kí ức đau buồn mà chúng ta phải gánh chịu, những hậu quả đáng tiếc do bão đã gây ra cho chúng ta là cực kì lớn. Mưa lớn, ngập lụt, gió thổi mạnh, sấm chớp, lốc xoáy làm hư hỏng nhà cửa, thiệt hại cơ sở vật chất, mùa màng và ảnh hưởng trực tiếp tới tính mạng của con người. […]

(Theo báo Điện tử Đảng cộng sản Việt Nam, https://dangcongsan.vn/, thứ sáu, 21/04/2023)

Câu 1. Văn bản trên thuộc kiểu văn bản thông tin nào.

Câu 2. Chỉ ra các phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản.

Câu 3.  Chỉ ra Sapo của văn bản và nêu tác dụng của Sapo trong văn bản.

Câu 4.  Nhan đề Bão và một số hiểu biết về bão có ý nghĩa như thế nào trong việc thể hiện thông tin cơ bản của văn bản?

Câu 5.  Văn bản  gợi cho em suy nghĩ gì về thái độ, cách ứng xử với thiên nhiên?

ĐỀ 3: Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

CẢM ƠN BỐ ĐÃ CHO CON THẤY CHÚNG TA

NGHÈO NHƯ THẾ NÀO?

Một ngày nọ, người bố giàu có dẫn cậu con trai của mình thăm thú một ngôi làng. Người bố muốn cho con trai của mình thấy một người nghèo có thể nghèo đến mức nào. Họ đã dành thời gian tham quan cánh đồng của một gia đình nghèo. Sau khi trở về, người bố hỏi cậu con trai:

- Con thấy chuyến đi thế nào?

- Rất tuyệt bố ạ!

Người bố hỏi:

- Con đã thấy người nghèo sống thế nào chưa?

- Vâng, con thấy rồi ạ!

- Vậy nói cho bố nghe, con học được gì từ chuyến đi này?

Cậu bé trả lời:

- Chúng ta có một con chó, họ có bốn. Chúng ta có bể bơi, họ có những con sông. Chúng ta dùng đèn vào ban đêm, còn họ có những ngôi sao. Chúng ta có những bức tường để bảo vệ mình, họ có bạn bè. Chúng ta có ti vi, còn họ dành thời gian cho gia đình và họ hàng.

Cậu bé nói thêm:

- Cảm ơn bố đã cho con thấy chúng ta nghèo như thế nào?

Người bố vô cùng ngạc nhiên, ông nhìn cậu con trai, mỉm cười đáp:

- Chúng ta không giàu có chỉ vì có nhiều tiền. Tình yêu, lòng trắc ẩn, gia đình, tình bạn, những giá trị đích thực mới khiến chúng ta thực sự giàu có con ạ!

                                                           (“Cảm ơn bố đã cho con thấy chúng ta nghèo như thế nào?”, trích “Quà tặng cuộc sống)
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định ngôi kể và dấu hiệu nhận biết ngôi kể được được sử dụng trong văn bản trên?

Câu 2 (0,5 điểm). Theo văn bản, người bố muốn cho con trai của mình thấy điều gì khi dẫn con thăm thú một ngôi làng?

Câu 3 (1,0 điểm). Tại sao người bố lại ngạc nhiên khi nghe cậu con trai nói ra những điều mình học được từ chuyến đi?

Câu 4 (1,0 điểm). Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong đoạn văn: “Chúng ta có một con chó, họ có bốn. Chúng ta có bể bơi, họ có những con sông. Chúng ta dùng đèn vào ban đêm, còn họ có những ngôi sao. Chúng ta có những bức tường để bảo vệ mình, họ có bạn bè. Chúng ta có ti vi, còn họ dành thời gian cho gia đình và họ hàng".

Câu 5 (1,0 điểm). Em có đồng tình với quan điểm của người bố “Chúng ta không giàu có chỉ vì có nhiều tiền. Tình yêu, lòng trắc ẩn, gia đình, tình bạn, những giá trị đích thực mới khiến chúng ta thực sự giàu có” trong văn bản không? Vì sao?