Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp (cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX) đã làm xã hội Việt Nam biến đổi sâu sắc trên nhiều phương diện:

1. Về kinh tế – xã hội (cơ cấu giai cấp):

Pháp đẩy mạnh khai thác tài nguyên, lập đồn điền, mở hầm mỏ, xây dựng một số cơ sở công nghiệp và giao thông. Điều này làm xuất hiện những yếu tố kinh tế tư bản chủ nghĩa.
Từ đó, cơ cấu xã hội thay đổi:Giai cấp địa chủ phong kiến tiếp tục tồn tại, một bộ phận cấu kết với Pháp để bóc lột nông dân.
Nông dân chiếm đa số, bị bần cùng hóa nặng nề do mất ruộng đất, thuế khóa nặng.
Giai cấp công nhân ra đời từ các hầm mỏ, đồn điền, nhà máy; tuy còn ít nhưng sớm có tinh thần đấu tranh.
Tầng lớp tư sản và tiểu tư sản (trí thức, học sinh, viên chức…) bắt đầu xuất hiện.
2. Về chính trị:

Pháp thiết lập bộ máy cai trị chặt chẽ, biến Việt Nam thành thuộc địa, làm mất độc lập dân tộc.
Mâu thuẫn trong xã hội ngày càng gay gắt, đặc biệt là mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với thực dân Pháp và tay sai.
3. Về văn hóa – tư tưởng:

Văn hóa phương Tây được du nhập, chữ Quốc ngữ dần phổ biến, mở rộng nhận thức cho một bộ phận nhân dân.
Tư tưởng dân chủ tư sản bắt đầu ảnh hưởng, góp phần làm xuất hiện các xu hướng cứu nước mới.
4. Tác động chung:

Xã hội Việt Nam chuyển từ xã hội phong kiến sang xã hội thuộc địa nửa phong kiến.
Làm nảy sinh các lực lượng xã hội mới và tạo điều kiện cho các phong trào đấu tranh yêu nước theo khuynh hướng mới phát triển.

Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp vừa làm xã hội Việt Nam bị bóc lột nặng nề, vừa tạo ra những biến đổi quan trọng về kinh tế, xã hội và tư tưởng, đặt nền móng cho các phong trào cách mạng sau này.