I. Khái niệm biện pháp tu từ
Biện pháp tu từ là những cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh, cấu trúc câu đặc biệt, không theo nghĩa thông thường, nhằm:

tăng sức gợi hình, gợi cảm
làm cho lời văn, lời thơ sinh động, giàu cảm xúc
thể hiện rõ tư tưởng, tình cảm của tác giả

II. Các kiểu biện pháp tu từ thường gặp
1. Biện pháp tu từ về từ
So sánh
Nhân hoá
Ẩn dụ
Hoán dụ
Nói quá
Nói giảm nói tránh
2. Biện pháp tu từ về câu
Điệp ngữ
Điệp cấu trúc
Liệt kê
Câu hỏi tu từ
Đảo ngữ

III. Ví dụ: 2 khổ thơ có sử dụng biện pháp tu từ
(kèm phân tích và tác dụng)

🔹 Ví dụ 1: Biện pháp so sánh
“Tre xung phong vào xe tăng đại bác
Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh
Tre hi sinh để bảo vệ con người
Tre, anh hùng lao động! Tre, anh hùng chiến đấu!”
(Nguyễn Duy)
Biện pháp tu từ: So sánh (ngầm) kết hợp nhân hoá

Phân tích – tác dụng:

Hình ảnh tre được so sánh ngầm với con người anh hùng.
Tre không còn là cây cối vô tri mà mang phẩm chất của con người: xung phong, hi sinh, chiến đấu.
Qua đó, tác giả ca ngợi tinh thần bất khuất, kiên cường của dân tộc Việt Nam, đồng thời thể hiện tình yêu, niềm tự hào với quê hương đất nước.

🔹 Ví dụ 2: Biện pháp điệp ngữ
“Con sông quê hương
Con sông tuổi thơ
Con sông mát rượi
Con sông êm đềm…”
Biện pháp tu từ: Điệp ngữ (“con sông”)

Phân tích – tác dụng:

Từ ngữ “con sông” được lặp lại nhiều lần ở đầu câu.
Cách điệp này làm nổi bật hình ảnh con sông gắn bó sâu nặng với tuổi thơ.
Góp phần nhấn mạnh tình cảm yêu thương, gắn bó tha thiết của tác giả với quê hương, tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, da diết cho đoạn thơ.

IV. Tổng kết ngắn gọn
Biện pháp tu từ giúp lời văn, lời thơ:

giàu hình ảnh
giàu cảm xúc
truyền tải sâu sắc tư tưởng, tình cảm của tác giả
 Nhờ biện pháp tu từ, tác phẩm văn học trở nên sống động, hấp dẫn và có giá trị thẩm mỹ cao.