I. Mở bài
Giới thiệu tác giả Hồ Chí Minh – thơ trào phúng trong Nhật kí trong tù.
Lai Tân phê phán bộ máy chính quyền tay sai thời Quốc dân Đảng Trung Quốc.

II. Thân bài
1. Bức tranh xã hội mục nát ở huyện Lai Tân
Quan huyện: ngồi rung đùi ung dung, vô trách nhiệm → sự tha hóa, lười nhác.
Thầy đội: “co ro” nhưng thực chất là canh cửa, kiểm soát tù nhân → hình ảnh nịnh bợ, vô dụng.
Chánh tổng: “chạy giấy tờ” cho dân để kiếm lợi → thói tham nhũng, vòi vĩnh.
→ Tất cả tạo nên xã hội thối nát, đảo lộn, vô tổ chức.

2. Nghệ thuật trào phúng sắc bén
Giọng thơ châm biếm nhẹ nhàng mà sâu cay.
Khắc họa chân dung quan lại qua vài nét bút: đối lập “ung dung – co ro – chạy”, rất giàu tính tố cáo.
Sử dụng bút pháp “kể như không kể” nhưng lộ rõ bản chất tham nhũng, vô trách nhiệm của bộ máy cầm quyền thời ấy.
3. Tâm thế của tác giả
Dù bị giam cầm, tác giả vẫn giữ thái độ tỉnh táo, ung dung, nhìn đời bằng con mắt châm biếm.
Tố cáo xã hội cũ, bộc lộ tinh thần kiên cường của người chiến sĩ.

III. Kết bài
Khẳng định Lai Tân là bài thơ trào phúng xuất sắc.
Phơi bày hiện thực xã hội mục ruỗng và thể hiện bản lĩnh, nhân cách lớn của Hồ Chí Minh.