Đề bài:
Em hãy viết một bài văn nghị luận về một bài thơ thất ngôn bát cú hoặc tuyệt cú Đường luật (không nằm trong SGK Ngữ văn 8).

Bài làm
Mở bài
Thơ Đường là đỉnh cao của văn học cổ điển phương Đông, nổi bật với thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật – tinh tế, chặt chẽ và hàm súc. Trong kho tàng ấy, bài “Thu Hứng” (Cảm xúc mùa thu) của thi hào Đỗ Phủ là một tác phẩm tiêu biểu, thể hiện nỗi buồn, tình yêu nước và tấm lòng thương dân sâu sắc của nhà thơ trong thời loạn.

Thân bài

Bài thơ nguyên tác:

Ngọc lộ điêu thương phong thụy hoa,
Ngô giang cựu chửo hựu tân ba.
Tam hiệp yên tùng xâm bích lạc,
Ngũ khê lan trúc thác thanh ca.
Cô chu nhất hệ cô tân thụ,
Lão phụng nan thừa trọng khách ma.
Hoàng cáp lộ đa song gián cấp,
Bạch đầu cung lý hựu thu hoa.
(Dịch nghĩa – bản dịch của Tản Đà):

Sương ngọc đìu hiu, gió lạnh hoa,
Bến cũ sông Ngô sóng lại qua.
Khói tụ ba khe mây ngập núi,
Tiếng ca năm suối vọng quanh nhà.
Thuyền cô buộc chặt cây đơn độc,
Ông lão khó chèo khách nặng đà.
Chim én bay chậm trong sương lạnh,
Hoa thu nở muộn trước sân nhà.
Bài thơ được sáng tác khi Đỗ Phủ đang lánh nạn trong thời chiến loạn An Sử. Trước cảnh thiên nhiên mùa thu buồn vắng, lòng nhà thơ ngập tràn tâm sự. Cảnh vật trong thơ không chỉ là bức tranh thu hiu hắt, mà còn là ẩn dụ cho vận nước điêu linh, thân phận con người lạc lõng.

Hai câu đề mở ra không gian lạnh lẽo: “Sương ngọc đìu hiu, gió lạnh hoa” – gợi nỗi buồn cô quạnh của thiên nhiên. Từ “điêu thương” (tàn úa) vừa tả thực, vừa ẩn ý về sự suy tàn của xã hội. Cảnh vật ấy khiến con người nhỏ bé, lạc lõng.

Hai câu thực mở rộng bức tranh thu với khói mây chập chùng, tiếng suối ngân nga, gợi sự u tịch, mênh mang. Tuy nhiên, giữa bức tranh ấy, vẫn có tiếng ca, có hơi thở sự sống – thể hiện niềm hy vọng mong manh trong tâm hồn thi nhân.

Hai câu luận và kết đậm màu nhân sinh: “Thuyền cô buộc chặt cây đơn độc” – hình ảnh ẩn dụ cho chính nhà thơ, kẻ tha hương cô quạnh giữa dòng đời. “Chim én bay chậm, hoa thu nở muộn” như gợi ý thời gian trôi chậm, tuổi già đến gần, mà vận nước vẫn chưa yên. Toàn bài thơ thấm đẫm nỗi lo nước mất, nỗi thương dân nghèo và niềm bi cảm cho thân phận người trung nghĩa giữa thời loạn lạc.

Về nghệ thuật, bài thơ tuân thủ nghiêm ngặt niêm luật thất ngôn bát cú, dùng nhiều từ ngữ giàu sức gợi, bút pháp tả cảnh ngụ tình đặc trưng của thơ Đường. Đỗ Phủ đã kết hợp hài hòa giữa cảnh và tình, giữa tả thực và biểu tượng, khiến mỗi câu thơ đều vừa có hình, vừa có hồn.

Kết bài
“Thu Hứng” của Đỗ Phủ là một trong những bài thơ thu nổi tiếng nhất trong văn học cổ Trung Hoa. Bằng ngôn từ tinh luyện, hình ảnh sâu sắc, nhà thơ không chỉ vẽ nên khung cảnh mùa thu u tịch mà còn gửi gắm nỗi niềm yêu nước, thương dân của một bậc đại thi nhân. Dù viết cách đây hơn nghìn năm, nhưng giá trị nhân văn và cảm xúc trong thơ Đỗ Phủ vẫn còn nguyên vẹn, chạm đến trái tim của người đọc hôm nay.