BÁNH TRÔI NƯỚC – Hồ Xuân Hương
Thân em vừa trắng lại vừa tròn,
Bảy nổi ba chìm với nước non.
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn,
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.

Phân tích:
Bài thơ chỉ có 4 câu lục bát ngắn gọn, nhưng ẩn chứa ý nghĩa sâu sắc về thân phận và phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến xưa.

Câu 1: “Thân em vừa trắng lại vừa tròn”
→ Vẻ đẹp của chiếc bánh trôi nước được dùng để ẩn dụ cho vẻ đẹp hình thể, trong trắng và đầy đặn của người phụ nữ.
Câu 2: “Bảy nổi ba chìm với nước non”
→ Diễn tả hình ảnh chiếc bánh trôi khi luộc, lúc nổi lúc chìm, tượng trưng cho cuộc đời lênh đênh, chịu nhiều sóng gió, thăng trầm của người phụ nữ trong xã hội cũ.
Câu 3: “Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn”
→ Cho thấy số phận người phụ nữ phụ thuộc vào tay kẻ khác, tức là bị xã hội, lễ giáo, hay người đàn ông chi phối.
Câu 4: “Mà em vẫn giữ tấm lòng son”
→ Dù cuộc đời có trôi nổi, người phụ nữ vẫn giữ trọn phẩm giá, thủy chung, son sắt, trong sáng như màu “lòng son” của chiếc bánh.

Ý nghĩa và cảm nhận:
Qua hình ảnh ẩn dụ “bánh trôi nước”, Hồ Xuân Hương đã bày tỏ niềm cảm thông sâu sắc với thân phận người phụ nữ và ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn họ – vừa kiên cường, vừa thuỷ chung, dù sống trong hoàn cảnh bị áp bức.
Bài thơ không chỉ là một lời than thân mà còn là tiếng nói khẳng định giá trị, phẩm hạnh và nhân cách cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam.