• Thời gian: Tháng 2 năm 1951.

• Địa điểm: Trong chiến khu Việt Bắc.

Bài viết ra đời trong thời kỳ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945–1954) đang bước vào giai đoạn quyết liệt:

• Sau thắng lợi Biên giới năm 1950, cuộc kháng chiến của Việt Nam đã chuyển sang thế chủ động chiến lược, nhưng vẫn cần củng cố sức mạnh toàn dân.

• Sự kiện quan trọng: Đây là tài liệu được Hồ Chí Minh chuẩn bị để đọc tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng Cộng sản Đông Dương (sau này đổi tên thành Đảng Lao động Việt Nam), diễn ra từ ngày 11 đến 19 tháng 2 năm 1951.

Hồ Chí Minh viết bài này với mục đích chính trị và tuyên truyền sâu sắc:

• Khẳng định sức mạnh: Nhằm tổng kết và khẳng định sức mạnh vĩ đại của tinh thần yêu nước trong lịch sử đấu tranh của dân tộc, đặc biệt là trong cuộc kháng chiến hiện tại.

• Kêu gọi, khích lệ: Nhấn mạnh rằng tinh thần yêu nước là một tài sản quý báu, từ đó kêu gọi toàn dân phải "phát huy" nó, biến nó thành hành động cụ thể trong chiến đấu và sản xuất.

• Đề ra nhiệm vụ: Bài viết đặt ra nhiệm vụ cấp bách là phải tổ chức, lãnh đạo để tinh thần yêu nước của mọi người dân có thể được thể hiện và đóng góp tối đa vào công cuộc kháng chiến chống Pháp.

Nói tóm lại, bài "Tinh thần yêu nước của nhân dân ta" là một báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng II, có vai trò to lớn trong việc củng cố tư tưởng, củng cố niềm tin và động viên toàn dân, toàn quân vững bước tiến lên giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.