Chủ ngữ: Cây gạo
→ Nói về sự vật được miêu tả.
Vị ngữ: chấm dứt những ngày tưng bừng, ồn ã, lại trở về dáng vẻ xanh mát, trầm tư
→ Miêu tả hành động và trạng thái của cây gạo.
Trạng ngữ: Không có trạng ngữ riêng biệt trong vế này (vì không có phần chỉ thời gian, nơi chốn, nguyên nhân...).

Kết cấu:
Chủ ngữ: Cây gạo
Vị ngữ: chấm dứt... trầm tưVế 2:
Cây đứng im cao lớn, hiền lành làm tiêu cho những con đò cập bến và những đứa con về thăm quê mẹ.
Chủ ngữ: Cây
Vị ngữ: đứng im cao lớn, hiền lành làm tiêu cho những con đò cập bến và những đứa con về thăm quê mẹ
→ Mô tả đặc điểm, trạng thái và tác dụng của cây.
Trạng ngữ: Không có trạng ngữ (vì không có cụm chỉ thời gian, nơi chốn, mục đích, nguyên nhân...).

Kết cấu:
Chủ ngữ: Cây
Vị ngữ: đứng im... quê mẹ

Câu:
Cây gạo chấm dứt những ngày tưng bừng, ồn ào lại trở về dáng vẻ xanh mát trầm tư; cây đứng im cao lớn hiền lành làm tiêu cho những con đò cập bến và những đứa con về thăm quê mẹ.
1. Phân tích cấu trúc:
- Đây là câu ghép gồm hai vế chính được nối với nhau bằng dấu chấm phẩy (;).
- Vế 1: Cây gạo chấm dứt những ngày tưng bừng, ồn ào lại trở về dáng vẻ xanh mát trầm tư.
Trạng ngữ: (không có)
Chủ ngữ: Cây gạo
Vị ngữ: chấm dứt những ngày tưng bừng, ồn ào, lại trở về dáng vẻ xanh mát trầm tư.
→ Vị ngữ gồm hai cụm động từ song song:
+ chấm dứt những ngày tưng bừng, ồn ào
+ lại trở về dáng vẻ xanh mát trầm tư
- Vế 2: Cây đứng im cao lớn hiền lành làm tiêu cho những con đò cập bến và những đứa con về thăm quê mẹ.
Trạng ngữ: (không có)
Chủ ngữ: Cây
Vị ngữ: đứng im, cao lớn, hiền lành, làm tiêu cho những con đò cập bến và những đứa con về thăm quê mẹ.
→ Vị ngữ là một chuỗi các cụm động – tính từ miêu tả hành động và đặc điểm của “cây”.