1. Thành nhà Mạc (Cao Bằng, Lạng Sơn)

Vị trí: Thành nhà Mạc hiện còn dấu tích ở hai tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng. Trong đó, thành ở Lạng Sơn là nổi bật nhất, tọa lạc tại xã Tam Thanh, TP. Lạng Sơn.

Lịch sử:

Được xây dựng vào thế kỷ XVI, dưới thời nhà Mạc khi triều đình này lui về vùng Đông Bắc để tiếp tục chống lại nhà Lê - Trịnh.

Thành là trung tâm chính trị, quân sự quan trọng của nhà Mạc trong giai đoạn cát cứ ở vùng núi phía Bắc.

Đặc điểm kiến trúc:

Thành có cấu trúc phòng thủ vững chắc, tận dụng địa hình núi non hiểm trở.

Một số đoạn tường thành còn lại cho thấy cách xây dựng bằng đá hộc, quy mô lớn.

Giá trị:

Là minh chứng cho một giai đoạn lịch sử đầy biến động, với cuộc chiến giữa các thế lực phong kiến trong nước.

Phản ánh khả năng thích nghi và chiến lược quân sự của nhà Mạc trong thời kỳ suy thoái.

2. Lũy Thầy (Quảng Bình)

Vị trí: Nằm ở huyện Lệ Thủy và TP. Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

Lịch sử:

Được xây dựng vào đầu thế kỷ XVII, dưới sự chỉ huy của danh tướng Đào Duy Từ – một mưu sĩ lỗi lạc phục vụ chúa Nguyễn.

Là một phần quan trọng trong hệ thống phòng thủ của chúa Nguyễn trong thời kỳ Trịnh – Nguyễn phân tranh.

Đặc điểm kiến trúc:

Lũy có chiều dài khoảng 34 km, gồm 3 tuyến chính: Trường Dục, Trường Sa, và Trường Lũy.

Được đắp bằng đất, có hào nước, kết hợp với địa hình sông núi tự nhiên để tăng khả năng phòng thủ.

Giá trị:

Là công trình quân sự tiêu biểu thời phong kiến Việt Nam, thể hiện tài năng quân sự và xây dựng phòng thủ.

Gắn liền với lịch sử Trịnh – Nguyễn, thời kỳ phân tranh kéo dài hơn 200 năm.

Tổng kết:

Cả Thành nhà Mạc và Lũy Thầy đều là những di tích quân sự – lịch sử quan trọng, phản ánh rõ nét bối cảnh chính trị – quân sự phức tạp của Việt Nam thời phong kiến. Hai di tích không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn có giá trị văn hóa và du lịch, cần được bảo tồn và phát huy.