Bài văn: Phân tích một bài thơ thất ngôn tứ tuyệt đường luật
Bài thơ thất ngôn tứ tuyệt là thể thơ có bốn câu, mỗi câu bảy chữ, tuân theo luật bằng trắc và vần điệu chặt chẽ. Qua hình thức ngắn gọn, bài thơ thường cô đọng ý tưởng, cảm xúc nhưng vẫn giàu hình ảnh và âm hưởng.

Bài thơ tôi muốn phân tích là “Thu Điếu” của Nguyễn Khuyến. Chỉ với bốn câu thơ, tác giả đã khắc họa một bức tranh mùa thu thanh vắng, yên tĩnh: trời thu trong xanh, gió se lạnh, nước sông biếc lặng lờ, cây cối khẽ rung. Không gian ấy vừa thực vừa thơ, vừa gợi nỗi buồn man mác vừa tôn lên vẻ đẹp thanh nhã của thiên nhiên.

Điểm đặc sắc của bài thơ là tâm trạng của con người hòa cùng thiên nhiên. Trong cảnh thu vắng lặng, tiếng câu cá và hình ảnh con thuyền nhỏ khiến người đọc cảm nhận được tâm hồn thi sĩ trầm tư, cô đơn nhưng không nặng nề, mà nhẹ nhàng, thấm đẫm tình yêu thiên nhiên và quê hương.

Ngôn từ trong bài thơ giản dị mà tinh tế. Mỗi chữ đều được lựa chọn kỹ lưỡng, vừa gợi hình, vừa gợi cảm, giúp người đọc vừa thấy vừa cảm được cảnh vật. Âm điệu bằng trắc hài hòa, nhịp thơ đều đặn, tạo cảm giác dễ chịu, vừa trang nhã vừa trầm lắng.

Tóm lại, bài thơ thất ngôn tứ tuyệt “Thu Điếu” là một ví dụ điển hình cho vẻ đẹp của thơ Đường luật: cô đọng, hình ảnh sinh động, âm hưởng thanh thoát và cảm xúc sâu lắng. Qua đó, người đọc không chỉ thưởng thức cảnh đẹp mùa thu mà còn cảm nhận được tâm hồn và nỗi niềm của thi sĩ, đồng thời học được cách hòa mình với thiên nhiên và trân trọng những điều giản dị trong cuộc sống.

Chủ tịch Hồ Chí Minh có rất nhiều bài thơ hay. Một trong số đó là bài “Rằm tháng giêng” đã khắc họa vẻ đẹp thiên nhiên nơi chiến khu Việt Bắc trong đêm trăng:

“Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang, xuân thủy, tiếp xuân thiên;”

(Đêm nay, đêm rằm tháng giêng, trăng đúng lúc tròn nhất
Sông xuân, nước xuân tiếp giáp với trời xuân)

Trăng vốn là một đề tài quen thuộc trong thơ ca, đặc biệt là trong thơ Bác. Ta đã từng bắt gặp ánh trăng gợi nhớ về quê hương trong thơ Lí Bạch:

“Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương”

(Ngẩng đầu ánh trăng rọi
Ngỡ mặt đất phủ sương)

Hay trong chính thơ của Bác, ánh trăng cũng xuất hiện trong bài thơ Cảnh khuya:

“Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa”

Đến “Rằm tháng giêng”, ánh trăng xuất hiện với nét độc đáo. Trước hết, đây không phải là một đêm trăng bình thường, mà là đêm rằm tháng giêng. Trăng đang ở độ tròn đầy nhất, đẹp nhất và sáng nhất - “nguyệt chính viên”. Bởi vậy, ánh sáng của trăng chiếu xuống cảnh vật khiến cho thiên nhiên tràn đầy sức sống, vẻ đẹp. Đến câu thơ tiếp theo, Bác đã sử dụng biện pháp tu từ điệp ngữ - từ “xuân” được nhắc lại ba lần. Từ “tiếp” gợi ra cho người đọc cảm nhận rằng dường như trời và đất đang giao hòa gặp gỡ nhau bởi sắc xuân rực rỡ. Thiên nhiên lúc này đang nhuốm đậm sắc xuân. Mọi vật tràn đầy sức sống đang căng mình trỗi dậy giữa đất trời. Như vậy, hai câu thơ đầu đã khắc họa hình ảnh thiên nhiên đêm trăng vô cùng sinh động.

Đến với hai câu thơ tiếp, con người đã xuất hiện, nhưng với tư cách là chủ thể trữ tình:

“Yên ba thâm sứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.”

(Nơi sâu thẳm mịt mù khói sóng bàn việc quân
Nửa đêm quay về trăng đầy thuyền)

Trong thơ ca xưa, con người xuất hiện trước thiên nhiên vô cùng nhỏ bé, mờ nhạt:

“Lom khom dưới núi tiều vài chú
Lác đác bên sông chợ mấy nhà”

(Qua Đèo Ngang, Bà Huyện Thanh Quan)

Nhưng trong thơ Bác, con người đã xuất hiện với tư cách là chủ thể trữ tình. Mặc dù trong hoàn cảnh đất nước đang chiến tranh, mọi hoạt động đều phải diễn ra một cách thầm lặng và kín đáo, nhưng con người vẫn hiện lên với tư cách là trung tâm. Ở đây, Bác Hồ cùng với các chiến sĩ mới lựa chọn thời điểm đêm khuya để bàn bạc việc quân. Đó là những việc quan trọng, có tính quyết định đến sự nghiệp cách mạng của dân tộc Việt Nam. Bởi vì quá hăng say bàn bạc việc quân, việc nước mà đến khi công việc xong xuôi thì trời cũng đã về khuya. Bác chợt nhận ra vẻ đẹp thơ mộng của ánh trăng. Hình ảnh “nguyệt mãn thuyền” muốn thể hiện sức lan tỏa mạnh mẽ của ánh trăng trong đêm rằm tháng giêng. Hai câu thơ cuối cho thấy phong thái ung dung, lạc quan, luôn tin tưởng vào sự nghiệp cách mạng và tâm hồn giao cảm, hòa hợp với thiên nhiên của Bác Hồ.

Tóm lại, bài thơ “Rằm tháng giêng” đã khẳng định tình yêu thiên nhiên, cùng với lòng yêu nước sâu sắc của chủ tịch Hồ Chí Minh.