Lời khuyên trong câu ca dao trên khuyên chúng ta phải trân trọng công sức lao động của người nông dân, biết ơn hạt cơm mà họ làm ra, bởi đằng sau mỗi hạt gạo thơm dẻo là bao vất vả, nhọc nhằn của người nông dân. Câu ca dao cũng nhắn nhủ chúng ta về lòng biết ơn "ăn quả nhớ kẻ trồng cây". 
Giải thích chi tiết:
 
"Ai ơi bưng bát cơm đầy": Câu này như một lời kêu gọi, một lời nhắc nhở mọi người hãy chú ý khi nhìn bát cơm đầy trước mặt mình. 
"Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần":"Dẻo thơm một hạt": Tức là mỗi hạt cơm, hạt gạo dù chỉ là một hạt bé nhỏ, nhưng lại chứa đựng giá trị dinh dưỡng, hương vị thơm ngon.
"Đắng cay muôn phần": Tương phản với sự thơm dẻo của hạt gạo là nỗi cực nhọc, vất vả của người nông dân. Để có được bát cơm ấy, người nông dân phải đổ mồ hôi, nước mắt, trải qua bao gian lao "một nắng hai sương", "cày đồng đang buổi ban trưa". 
Lời khuyên: Qua đó, câu ca dao như một lời tâm sự chân tình, khiêm nhường của người nông dân, bày tỏ sự thấu hiểu và đồng cảm với bao nỗi vất vả, nhọc nhằn mà họ phải trải qua để làm ra hạt gạo nuôi sống chúng ta. Nó là lời khuyên nhủ về lòng biết ơn sâu sắc đối với người lao động, nhắc nhở chúng ta không bao giờ được quên công ơn của người làm ra hạt cơm, hạt gạo.