Phân tích bài thơ "Đi đường" của Hồ Chí Minh
1. Mở bài:

Giới thiệu tác giả và bài thơ: Hồ Chí Minh không chỉ là nhà cách mạng vĩ đại mà còn là nhà thơ lớn của dân tộc. Trong thời gian bị giam cầm tại Trung Quốc, Người đã sáng tác tập thơ "Nhật ký trong tù", trong đó bài thơ "Đi đường" là một tác phẩm đặc sắc.
Khái quát nội dung: Bài thơ sử dụng hình ảnh con đường núi để biểu tượng hóa con đường cách mạng đầy gian khổ nhưng cũng mở ra những giá trị sâu sắc của cuộc sống và ý chí con người.

2. Thân bài:

a. Câu thơ 1: "Tẩu lộ tài tri tẩu lộ nan"
Nội dung: Đi đường mới biết đi đường khó.
Ý nghĩa thực: Người tù bị áp giải qua nhiều con đường núi hiểm trở, từ thực tế này, Hồ Chí Minh cảm nhận sâu sắc nỗi nhọc nhằn của việc đi đường.
Ý nghĩa ẩn dụ: Đường đi khó không chỉ là hành trình thực tế mà còn là hình ảnh tượng trưng cho con đường cách mạng với muôn vàn gian nan, thử thách. Câu thơ mở ra triết lý: chỉ khi dấn thân, con người mới cảm nhận rõ ràng khó khăn.
b. Câu thơ 2: "Trùng san chi ngoại hựu trùng san"
Nội dung: Hết lớp núi này lại đến lớp núi khác.
Biện pháp nghệ thuật: Điệp ngữ "trùng san" (núi cao chồng chất) gợi hình ảnh khó khăn nối tiếp khó khăn.
Ý nghĩa: Đây không chỉ là khó khăn chồng chất về địa hình mà còn biểu tượng cho những thử thách trên con đường cách mạng. Cuộc sống đầy gian nan, nhưng Hồ Chí Minh thể hiện tinh thần vượt lên không lùi bước.
c. Câu thơ 3: "Trùng san đăng đáo cao phong hậu"
Nội dung: Khi vượt qua hết các dãy núi, lên đến đỉnh cao.
Hình ảnh: Đỉnh núi cao là nơi kết thúc hành trình gian khó, tượng trưng cho thành quả sau quá trình nỗ lực không ngừng.
Ý nghĩa: Câu thơ phản ánh triết lý sâu sắc của Hồ Chí Minh: để đạt đến thành công, con người phải vượt qua những thử thách gay go nhất.
d. Câu thơ 4: "Vạn lý dư đồ cố miện gian"
Nội dung: Từ đỉnh cao, muôn dặm non sông hiện ra trước mắt.
Hình ảnh: Bức tranh thiên nhiên hùng vĩ hiện lên như một phần thưởng xứng đáng cho sự kiên trì.
Ý nghĩa biểu tượng: Thành công rực rỡ của cách mạng, của ý chí kiên định sẽ mở ra những chân trời tươi sáng, một tương lai rạng ngời.

3. Nghệ thuật:

Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật với cấu trúc chặt chẽ, giàu sức biểu cảm.
Ngôn ngữ: Giản dị nhưng hàm súc, giàu tính tượng trưng.
Hình ảnh: Sinh động, giàu ý nghĩa triết lý.
Âm điệu: Biến đổi linh hoạt, từ gian nan đến hùng tráng.

4. Kết bài:

Khẳng định giá trị: Bài thơ "Đi đường" không chỉ miêu tả những khó khăn thực tế mà còn chứa đựng tư tưởng lớn lao về con đường cách mạng.
Bài học rút ra: Hồ Chí Minh gửi gắm triết lý sống: để đạt được đỉnh cao của cuộc đời, con người cần bền bỉ vượt qua mọi thử thách. Bài thơ mãi là nguồn cảm hứng cổ vũ ý chí và nghị lực sống cho bao thế hệ.