Trong kho tàng văn học Việt Nam, những bài thơ trào phúng luôn có sức hấp dẫn đặc biệt, bởi chúng không chỉ mang tính giải trí mà còn chứa đựng những giá trị nhân văn sâu sắc. Một trong những bài thơ trào phúng nổi bật mà tôi yêu thích nhất là "Bài ca ngất ngưởng" của nhà thơ Nguyễn Công Trứ. Bài thơ này không chỉ phản ánh phong cách sống ngông nghênh, tự do của tác giả, mà còn là tiếng nói của sự phản kháng đối với những chuẩn mực, quy tắc xã hội gò bó, thiếu tự do.

"Bài ca ngất ngưởng" được Nguyễn Công Trứ sáng tác vào cuối đời, khi ông đã từ quan và trở về cuộc sống tự do, thanh thản. Bài thơ không chỉ là một tác phẩm trào phúng mà còn phản ánh rõ nét tính cách và quan niệm sống của tác giả. Với những câu thơ ngông nghênh, đầy chất ngạo nghễ, tác giả thể hiện sự tự do, phóng khoáng của mình trước mọi khuôn phép, điều kiện xã hội. Bài thơ này còn là lời khẳng định phong cách sống không chịu khuất phục, không chịu phụ thuộc vào những định kiến xã hội.

Ngay từ câu mở đầu của bài thơ, Nguyễn Công Trứ đã thể hiện một thái độ hết sức ngông nghênh:

"Cái quái gì ta cũng dám,
Dám làm, dám chơi, dám chịu đựng."
Câu thơ mang một sự mạnh mẽ, tự tin, thậm chí là "ngông cuồng", khi nhà thơ khẳng định mình có thể làm mọi thứ mà không sợ hãi hay ràng buộc. Từ “dám” được lặp lại như một lời tuyên chiến với những điều ràng buộc, quy định của xã hội, đồng thời thể hiện cá tính mạnh mẽ và thái độ bất cần đời của tác giả. Đây chính là phong cách sống tự do, không lệ thuộc, một phong thái riêng biệt, không dễ tìm thấy trong những tác phẩm thơ ca thời bấy giờ.

Bài thơ không chỉ là lời tuyên ngôn của một cá nhân ngông nghênh, mà còn mang đậm tinh thần phê phán xã hội. Trong bài, Nguyễn Công Trứ có những câu thơ châm biếm, chỉ trích những người sống theo khuôn phép, coi trọng danh lợi:

"Tấm lòng phơi phới tựa mây,
Chẳng chịu chui vào trong một khuôn phép."
Câu thơ này thể hiện thái độ khinh miệt đối với những kẻ chỉ biết sống theo khuôn khổ, theo đuổi danh lợi mà không hiểu được giá trị của tự do, của một tâm hồn thanh thản. Nguyễn Công Trứ mỉa mai những người chỉ biết chạy theo danh vọng mà quên đi cuộc sống thực sự, cuộc sống tự do, không gò bó.

Thông qua bài thơ, Nguyễn Công Trứ không chỉ thể hiện cá tính ngông nghênh của mình mà còn truyền tải thông điệp về sự tự do, không chịu sự ràng buộc của những chuẩn mực xã hội. Mặc dù sự ngông nghênh của tác giả có thể làm người đọc cảm thấy đôi chút bất ngờ hoặc có phần "quá đà", nhưng chính trong sự thái quá ấy, ta thấy được sự mạnh mẽ trong nhân cách, sự tự khẳng định của một người đã sống trọn vẹn với chính mình.

Ngoài ra, bài thơ cũng là một lời nhắc nhở về sự quan trọng của sự tự do trong cuộc sống. Nếu quá chú trọng vào những quy tắc, chuẩn mực xã hội mà bỏ qua những giá trị nhân văn, cuộc sống sẽ trở nên cứng nhắc và thiếu ý nghĩa. Tác giả muốn người đọc nhận ra rằng, đôi khi, sự tự do là điều quan trọng nhất, giúp con người sống hạnh phúc và thanh thản.

"Bài ca ngất ngưởng" của Nguyễn Công Trứ không chỉ là một bài thơ trào phúng thú vị mà còn là một tác phẩm văn học sâu sắc với nhiều tầng ý nghĩa. Thông qua sự ngông nghênh, trào phúng, tác giả đã thể hiện một quan niệm sống tự do, không lệ thuộc, phê phán những ràng buộc của xã hội. Bài thơ không chỉ khẳng định cá tính riêng biệt của tác giả mà còn truyền tải thông điệp về giá trị của tự do, của một cuộc sống không bị gò bó. Chính vì vậy, "Bài ca ngất ngưởng" là một trong những bài thơ trào phúng tôi yêu thích, vì nó mang đến cho người đọc những suy ngẫm sâu sắc về cuộc sống và về bản thân.