Một xã hội lý tưởng thường được cấu thành từ nhiều yếu tố khác nhau. Và con người cũng vậy, đó là sự kết hợp giữa trí tuệ và tình cảm. Bên cạnh việc hoàn thiện bản thân bằng sự nỗ lực rèn luyện, học hỏi thì chúng ta cũng cần cố gắng nuôi dưỡng vẻ đẹp tâm hồn và trái tim của mình. Vích-to Huy-gô đã đưa ra một quan điểm thật đúng đắn về lẽ sống con người: “Trí tuệ giàu lên nhờ cái nó nhận được. Con tim giàu lên nhờ cái nó cho đi”.

“Trí tuệ giàu lên nhờ cái nó nhận được”, hàm ý về việc đề cao vai trò của việc học tập, tiếp thu, tích lũy kiến thức đối với phát triển bản thân. Cái nhận được ở đây là những tinh hoa kiến thức được chắt lọc từ bao đời nay. Còn vế “Con tim giàu lên nhờ cái nó cho đi” thì lại đề cao vai trò của tình cảm, đời sống nội tâm của con người. Muốn có một trái tim nồng hậu thì phải biết yêu thương và cho đi. Câu nói không phản bác hay cắt nghĩa về tầm quan trọng của trí tuệ hay tình cảm, mà là sự đề cao vai trò của việc cân bằng giữa tích lũy kiến thức và cách sống yêu thương.

Dù ở bất cứ thời đại nào, ở bất cứ nơi đâu, trí tuệ đóng một vai trò quan trọng đối với con người. Trí tuệ là kho tàng kiến thức khổng lồ mà con người đã tích lũy được nhiều năm nay, được lưu trữ dưới dạng sách vở hoặc thông tin, là những gì mà con người tích lũy được thông qua quá trình học tập, nghiên cứu. Mỗi người đều có một hoàn cảnh khác nhau, có thể bạn không may mắn sống trong một điều kiện tốt hay khá giả, nhưng trí tuệ vốn không hề có sự phân biệt với bất cứ ai, nó chỉ phân biệt sự nỗ lực và cố gắng của mỗi người.

Không phải tự nhiên mà người ta lại có câu: “Tri thức là sức mạnh”. Người có trí tuệ là người có học vấn, am hiểu nhiều kiến thức, là người khám phá kiến thức theo các lĩnh vực chuyên môn nhất định. Một xã hội muốn trở nên ngày càng văn minh, tốt đẹp đòi hỏi phải có càng nhiều người tri thức đóng góp và cống hiến. Con người càng am hiểu sâu rộng nhiều vấn đề, lĩnh vực thì càng dễ thực hiện được các mục tiêu, ước nguyện của bản thân. Một xã hội với nhiều con người có học vấn cao thì càng phát triển mạnh mẽ cả về chất và lượng. Một người biết đầu tư về trí tuệ sẽ có khả năng làm chủ cuộc sống, làm chủ bản thân và không ngừng học hỏi để đóng góp cho xã hội. Khi trí tuệ tồn tại song hành với cuộc sống thì xã hội sẽ phát triển theo chuẩn mực đạo đức, đồng thời góp phần giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của thế hệ đi trước để lại. Trí tuệ cộng đồng được hình thành chính là nhờ sự tiếp thu và học hỏi qua bao thế hệ, tạo nên một xã hội phát triển và văn minh.

Hồ Chủ tịch đã từng dạy rằng: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”. Chỉ đầu tư vào trí tuệ thôi chưa đủ, con người cần đầu tư vào việc bồi đắp thế giới tâm hồn và tình cảm của mình giữa hiện thực còn quá đỗi nhọc nhằn. Trái tim con người là nơi chứa đựng sự sẻ chia, đồng cảm mà con người dành cho nhau, tất cả lòng yêu thương ấy đều xuất phát từ sự chân thành. Yêu thương có muôn vàn cách thể hiện. Đó không chỉ là tình yêu đối với người thân thiết mà còn là những người xa lạ mà ta chưa hề quen biết. Từ ngàn đời nay, tình yêu thương đã trở thành một truyền thống văn hóa tốt đẹp của người Việt, đi qua những câu ca dao: “Lá lành đùm lá rách”, “Bầu ơi thương lấy bí cùng…”, “chị ngã em nâng”... Yêu thương không phải là những gì quá lớn lao, vĩ đại, đôi khi đó chỉ đơn thuần là một lời an ủi, một lời động viên giữa lúc khó khăn, hoạn nạn. Tình yêu thương như một hơi ấm chữa lành những tâm hồn đang héo hon, tàn lụi. Nó đem đến sức mạnh, nghị lực, giúp con người ta trở nên lạc quan, vượt lên nghịch cảnh. Ai cũng xứng đáng được yêu thương nên ta lan tỏa tình yêu thương khi có thể. Bởi yêu thương luôn là cội nguồn của hạnh phúc, là gốc rễ của một cuộc sống ấm no.

Nguyễn Trần Khánh Vân - Hoa hậu Hoàn Vũ Việt Nam 2019 là một ví dụ cho tinh thần ấy. Trong đêm chung kết tại cuộc thi Hoa Hậu Hoàn Vũ 2019, cô đã nói: "Tôi không có gì ngoài một trái tim yêu thương". Dù vấp phải rất nhiều khó khăn trong thời kì đương nhiệm nhưng cô đã chứng minh lời nói của mình bằng việc giúp đỡ những học sinh nghèo, mạnh mẽ chống lại nạn xâm hại tình dục ở trẻ em, tham gia các hoạt động thiện nguyện. Có thể, đóng góp của một cá nhân chưa thể thay đổi hoàn toàn cục diện xã hội nhưng nếu nhiều cá nhân cùng cố gắng, chúng ta có thể tạo nên tập thể vững mạnh có đời sống văn minh.

Tài năng mà không được sử dụng đúng lúc, đúng chỗ thì dễ trở thành con dao hai lưỡi hủy hoại con người. Có trái tim nhân hậu nhưng lại bị “Áo cơm ghì sát đất” thì mong muốn được giúp đỡ, yêu thương người khác cũng khó lòng thành hiện thực. Trong xã hội vẫn còn có nhiều người không chịu khó học hỏi, tích lũy kiến thức và cả những người sống lạnh lùng, ích kỷ, chỉ thích nhận lại mà không muốn cho đi. Đây đều là những lối sống tiêu cực và cần khắc phục. Chúng ta cần có ý thức trau dồi bản thân, bồi đắp tâm hồn và lan tỏa năng lượng tích cực đến những người xung quanh.

Cuộc sống này không có gì là hoàn hảo cả. Nhưng chúng ta, những chủ nhân tương lai của đất nước, cần trau dồi, hoàn thiện bản thân không chỉ về kiến thức mà còn về đạo đức. Mỗi ngày hoàn thiện bản thân mình một chút, cố gắng tích lũy cho bản thân mình từng điều nhỏ nhặt, dần dần nó sẽ giúp cho cuộc sống của bạn thêm tốt đẹp hơn, giá trị con người bạn được nâng cao hơn.

( ý kiến riêng