I. Từ ngữ địa phương

Quan sát những từ in đậm trong ví dụ sau và trả lời câu hỏi.

– Sáng ra bờ suối, tối vào hang Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.

(Hồ Chí Minh, Tức cảnh Pác Bó)

– Khi con tu hú gọi bầy Lúa chiêm dang chín, trái cây ngọt dần Vườn râm dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt, dầy sân nắng đào.

(Tố Hữu, Khi con tu hú)

Bắp và bẹ ờ đủy đều có nghĩa là “ngô”. Trong ba từ bắp, hẹ và ngô, từ nào là từ địa phương, từ nào được sử dụng phổ biến trong toàn dân ?

Gợi ý

Trong ba từ bắp, bẹ và ngô thì bắp, bẹ là từ địa phương (dùng ở miền Nam, miền Trung và miển núi phía Bắc) còn ngô là từ toàn dân.

II. Biệt ngữ xã hội

Đọc các ví dụ sau và trả lời câu hỏi.

a) Nhung đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến… Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá thư, nhắn người thăm tôi lấy một lời và gửi cho tôi lấy một dồng quà. Tôi cũng cười đáp lại cô tôi :

– Không ! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ẩu)

Tại sao trong đoạn văn này, có chỗ tác giả dùng từ mẹ, có chỗ lại dùng từ mợ. Trước Cách mạng tháng Tám 1945, trong tầng lớp xã hội nào ở nước ta, mẹ được gọi bằng mợ, cha được gọi bằng cậu ?

Gợi ý

– Mẹ và mợ là hai từ đổng nghĩa. Dùng mẹ vì đó là lời kể của tác giả với đối tượng là độc giả, dùng mợ vì đó là lời đáp của chú bé Hồng khi đối thoại với người cô, giữa họ cùng một tầng lớp xã hội.

– Trước Cách mạng tháng Tám 1945, trong tầng lớp trung lưu, thượng lưu mẹ được gọi bằng mợ, cha được gọi bằng cậu.

b)

– Chán quá, hôm nay mình phải nhận con ngỗng cho hài tập làm văn.

– Trúng tủ, hắn nghi