Dưới đây là dàn ý chi tiết và mạch lạc cho bài văn cảm nhận về đoạn cuối bài "Phú sông Bạch Đằng" (Bạch Đằng giang phú) của Trương Hán Siêu.

I. Mở bài
Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

Trương Hán Siêu là một danh sĩ kiệt xuất thời Trần, tâm hồn khoáng đạt, giàu lòng yêu nước.

"Phú sông Bạch Đằng" là đỉnh cao của thể phú trong văn học trung đại Việt Nam, thể hiện niềm tự hào dân tộc và tư tưởng nhân văn sâu sắc.

Dẫn dắt vào đoạn cuối:

Đoạn cuối bài phú là lời ca chung đúc lại toàn bộ cảm xúc của nhân vật "Khách" và các "Bô lão", khẳng định nguyên nhân chiến thắng và bài học lịch sử muôn đời.

II. Thân bài
1. Vị trí và nội dung khái quát của đoạn cuối
Vị trí: Là đoạn kết của bài phú (từ lời ca của các Bô lão đến lời ca tiếp nối của nhân vật Khách).

Nội dung chính: Suy ngẫm về quy luật hưng vong của lịch sử, ca ngợi chiến công hiển hách của các vị anh hùng và đúc kết bài học về vai trò quyết định của yếu tố con người (nhân tố chính nghĩa và đức độ).

2. Lời ca của các Bô lão: Quy luật khách quan và bài học lịch sử
Lời ca:

"Bạch Đằng nhất giang thủy,

Hạo hạo lưu kỳ gian...

(Sông Bạch Đằng một dải xanh biếc / Rồng giận cuộn sóng...)

Cảm nhận chi tiết:

Hình ảnh dòng sông: Dòng sông Bạch Đằng cuồn cuộn chảy qua thời gian, cuốn trôi mọi dấu vết của những kẻ bất nghĩa, gian hùng (Lưu Hoằng Tháo, Ô Mã Nhi).

Quy luật hưng vong: Kẻ bất nghĩa thì vĩnh viễn thất bại và để lại tiếng xấu muôn đời; người chính nghĩa thì lưu danh thanh sử.

Giọng điệu: Hùng hào, sảng khoái, mang cảm hứng triết lý sâu sắc về quy luật vũ trụ và lịch sử.

3. Lời ca tiếp nối của "Khách": Ca ngợi các bậc quân vương và vai trò của Con Người
Lời ca:

"Anh minh hai vị thánh quân...

Bởi đâu đất hiểm trời cho... / Tuy nhiên cốt ở đức cao..."

Cảm nhận chi tiết:

Ca ngợi hai vị thánh quân (Trần Thánh Tông và Trần Nhân Tông): Những vị minh quân trí dũng toàn vẹn đã lãnh đạo nhân dân đánh tan quân Mông - Nguyên.

Phân tích nguyên nhân chiến thắng:

Địa thế tự nhiên: "Đất hiểm trời cho" (Thời thế thuận lợi, địa hình hiểm trở).

Yếu tố quyết định nhất: "Bởi vì họ dựng đại danh / Tuy nhiên cốt ở đức cao chứ đâu phải đất hiểm".

Tư tưởng nhân văn tiến bộ: Mối quan hệ giữa "Địa lợi" và "Nhân hòa". Trương Hán Siêu khẳng định: Yếu tố địa hình hiểm trở chỉ là điều kiện hỗ trợ, yếu tố gốc rễ tạo nên thắng lợi chính là đức độ của con người, sự đoàn kết của dân tộc và lòng yêu nước.

4. Đánh giá về Nghệ thuật của đoạn kết
Thể loại: Thể phú tự do, kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố trữ tình và nghị luận/triết lý.

Hình thức lời ca: Dùng hình thức xướng - họa (Bô lão hát - Khách hát nối) tạo nên nhịp điệu nhịp nhàng, như một khúc ca khải hoàn vang dội.

Ngôn ngữ, hình ảnh: Trang trọng, hàm súc, giàu tính biểu cảm và sức khái quát cao.

III. Kết bài
Khái quát giá trị đoạn cuối: Đoạn cuối là sự đúc kết đỉnh cao về tư tưởng của tác phẩm.

Bài học lịch sử và thời đại:

Khẳng định niềm tự hào dân tộc, truyền thống yêu nước.

Để lại bài học sâu sắc cho hậu thế: Quốc gia muốn bền vững, cường thịnh thì không chỉ dựa vào địa thế hay sức mạnh quân sự, mà phải lấy "Đức" (lòng dân, chính nghĩa, sự đoàn kết) làm gốc.