Nếu chiến tranh đưa đến cho những người đàn ông cơ hội để trở thành những anh hùng trận mạc thì cũng chính nó lại là nguyên nhân khiến những người phụ nữ như chúng tôi phải lìa xa chồng. Hai mươi năm đằng đẵng đã trôi qua nhưng cảm giác về những ngày phải sống xa Uy-lít-xơ- người chồng yêu dấu vẫn đè nặng lên tôi như một khối đá khổng lồ. Hai mươi năm ấy cũng là hai mươi năm tôi mỏi mòn chờ đợi, nhưng khi nghe tin chàng trở về, thực trong tôi có quá nhiều điều khó nói.

Suốt bao ngày qua, tôi thực sự mệt mỏi vì phải đối phó với đám người cầu hôn kia. Không chỉ vì trong tim có duy nhất hình bóng Uy-lít-xơ, nhưng quả thực tôi không thể nào có cảm tình với bất cứ ai trong số những kẻ đến cầu hôn tôi. Thật may bởi đã có một người hành khất đến, giúp chúng tôi tiêu diệt lũ chúng...

Tôi đã dậy từ lâu nhưng vẫn nằm lại giường, miên man bao chuyện đã qua. Làn gió từ phía ngoài, qua khung cửa sổ lùa vào phòng mát rượi nhưng không hiểu sao tôi lại cảm thấy khó ở trong người. Cảm giác bồn chồn khó tả khiến tôi không nằm yên được. Tôi toan ngồi dậy. Cùng lúc đó, nhũ mẫu ơ-ri-clê với dáng bộ hớt hải chạy vào phòng tôi. Nhũ mẫu thông báo cho tôi một tin khiến tôi bàng hoàng một tin mà tôi đã chờ đợi suốt hai mươi năm nay: Uy-lít-xơ yêu dấu của tôi đã trở về và chàng chính là người hành khất đã giết bọn cầu hôn.

Nhưng hãy khoan tôi bắt mình không được tin vào điều kì diệu đó. Làm sao có thể tin được? Có lẽ nào Uy-lít-xơ trở về mà không chạy ngay đến bên tôi? Có lẽ nào chàng trở về mà tôi lại không biết? Có kẻ nào giả danh chàng thì sao? Làm sao có thể tin được. Trừ khi tôi tự mình nhìn thấy chàng, tự mình thử thách chàng, lúc đó tôi sẽ biết đích xác rằng Uy-lít-xơ của tôi đã trở về hay chưa. Mới băn khoăn trong lòng khiến tôi phải thận trọng nói với nhũ mẫu những điều khiến già phật lòng. Tôi cho già hay là nếu chàng trở về thực sự thì tôi và con trai Tê-lê-mác sẽ sung sướng vô cùng. Nhưng người hành khất kia không phải là Uy-lít-xơ mà là một vị thần bất bình trước sự Láo xược của bọn cầu hôn nên đã thẳng tay trừng trị chúng. Còn Uy-lít-xơ, có lẽ, chàng cũng đã... chết rồi. Không đồng tình với suy nghĩ của tôi, nhũ mẫu ơ-ri-clê một lần nữa khẳng định Uy-lít-xơ trở về thực sự. Để thuyết phục tôi, già còn đưa ra bằng chứng là già đã nhìn thấy vết sẹo do nanh trắng của con lợn lòi để lại trên chân chàng. Và như để buộc tôi phải tin, nhũ mẫu còn thề độc nữa.

Thực lòng, không phải tôi không tin nhũ mẫu. Tôi cũng hết sức bàng hoàng khi nghe nhũ mẫu kể về vết sẹo trên chân người hành khất kia. Quả thật, Uy-lít-xơ của tôi cũng có một vết sẹo như thế. Nhưng biết đâu, đó chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên? Biết đâu, thần linh bất tử đang thử lòng tôi? Tôi không muốn tranh cãi với nhũ mẫu nữa mà cùng già xuống nhà để xem xác chết của bọn cầu hôn và người giết chúng.

Chiếc cầu thang mọi ngày tôi vẫn bước sao hôm nay khác thế. Dường như nó dài quá, rộng quá. Tôi đi mãi mà vẫn chưa xuống đến nhà dưới. Lòng tôi rất đỗi phân vân khi trước mắt tôi là người hành khất người mà nhũ mẫu khẳng định là Uy-lít-xơ. Tôi không biết nên đứng xa xa hỏi chuyện hay lại gần, ôm lấy đầu, cầm lấy tay người mà hôn. Bước qua ngưỡng cửa bằng đá, tôi đến ngồi trước mặt Uy-lít-xơ. Khi đó chàng ngồi tựa vào cái cột cao, mắt vẫn nhìn xuống đất. Tại sao chàng không ngước lên nhìn tôi, không nói gì với tôi? Tôi như chôn chân trên chiếc ghế, lòng sửng sốt. Tôi nhìn chàng, đúng là Uy-lít-xơ của tôi rồi, nhưng lẽ nào chàng lại ẩn mình trong bộ quần áo rách mướp kia?

Cả căn phòng chìm vào im lặng. Không một ai nói gì. Một lúc sau Tê-lê-mác lên tiếng. Cậu con trai của tôi đã cất lời trách tôi tàn nhẫn, độc ác vì tôi đã không đến gần vồn vã hỏi thăm Uy-lít-xơ - cha nó. Tê-lê-mác cho rằng tôi sắt đá. Tôi cũng tự thấy mình sắt đá thật. Xa chồng đằng đẵng hai mươi năm vậy mà đến khi chồng trở về, tôi lại không chạy đến ôm hôn chàng mà khóc cho thoả thích. Nhưng tôi có lý do riêng của mình. Tôi nói với Tê-lê-mác rằng nếu quả thực người ngồi trước mặt tôi đây là Uy-lít-xơ, thì nhất định tôi và chàng sẽ nhận ra nhau, vì chúng tôi có những dấu hiệu riêng. Nghe tôi nói vậy, dường như Uy-lít-xơ cũng hiểu ý định của tôi, chàng quay lại nói với Tê-lê-mác rằng tôi muốn thử thách chàng. Và quả đúng như vậy. Tôi muốn làm một phép thử, để xem chính xác người đàn ông kia có phải là Uy-lít-xơ thực sự của tôi không hay chỉ là kẻ giả danh chàng.

Cuộc nói chuyện ban đầu tạm thời dừng lại ở đó. Ưy-lit-xơ bảo mọi người đi tắm và mặc quần áo đẹp vào để ca múa cho người ngoài tưởng trong nhà làm l