Đỗ Phủ (712 – 770) là nhà thơ lớn nhất đời Đường Trung Quốc, để lại gần 1500 bài thơ, được tôn vinh là “Thi thánh”.

Năm 755, loạn An – Sử nổ ra. Lúc bấy giờ, Đỗ Phủ chỉ làm một viên quan nhỏ, bị giặc bắt, giam tại Trường An. Cảnh núi xương sông máu, thân tù, xa gia đình vợ con, hoàn cảnh ấy, tâm trạng ấy được Đỗ Phủ ghi lại trong nhiều bài thơ kiệt tác như: "Đêm trăng", “Trông xuân", “Nhớ con nhỏ”, "Nỗi đau xót ở đầu sông”,…

Bài thơ "Xuân vọng" được Đỗ Phủ viết vào tháng 3 năm 757, khi ông bị giặc giam tại Tràng An. Bài thơ được viết theo thể thơ ngũ ngôn bát cú Đường luật. Có nhiều người đã dịch bài thơ này. Nhan đề bài thơ, Tương Như dịch là “Trông Xuân”, Phan Ngọc dịch là “Ngóng xuân’’… Nếu có ai đó dịch thành ''Xuân trông" thì đó là dịch sai.

Bốn câu đầu (đề, thực) gợi tả cảnh núi sông, thiên nhiên điêu tàn trong chiến tranh, loạn lạc. Ba thanh trắc đầu cuối câu thơ thứ nhất như một lời than căm uất nghẹn ngào cất lên: “Quốc phá, sơn hà tại". Vó ngựa của hàng vạn quân An Lộc Sơn cuốn bụi mù trời, kinh đô Tràng An ngập chìm trong lửa khói. Hàng vạn người bị giết hại… Hai chữ "quốc phá ” gợi lên bao nỗi đau lòng trước cảnh đất nước bị quân giặc giày xéo, đốt phá tan hoang. "Sơn hà tại ” – sông núi còn; còn trong dáng vẻ tang thương, dù sao thì vẫn trường tồn, bền vững. Đó là niềm tin về sông núi, về đất nước thân yêu.

“Quốc’’ và “sơn hà" là từ đồng nghĩa; “phá” và "tại" là từ tương phản so sánh. Câu thơ hàm súc biểu lộ một niềm tin sắt đá về đất nước vững bền dù có bị quân thù tàn phá.

Cả bài thơ 40 chữ mà chỉ có một chữ "xuân ” trong câu thơ thứ hai:

"Thành xuân, thảo mộc thâm

Thành mùa xuân, cỏ cây um tùm – là hai hình ảnh bổ trợ cho ý thơ “sông núi còn ”, có giá trị gợi tả cảnh hồi sinh của đất nước. Ngóng thành xuân, nhìn cây cỏ um tùm mà hy vọng.

Hai câu 3, 4 trong phần thực đối nhau. Hoa và điểu là hai hình ảnh ẩn dụ tượng trưng giàu ý nghĩa. Hoa và chim thường tượng trưng cho sự tươi đẹp, tươi vui của cảnh vật và con người trong mùa xuân. Nhưng ở đây và lúc này, hoa thì đẫm lệ, chim thì khắc khoải kêu buồn. Đó cũng là tâm trạng của nhà thơ, của con người trong hoàn cảnh đất nước bị loạn lạc:

"Cảm thời, hoa ti