Trong các tác phẩm lý luận kinh tế - chính trị (đặc biệt là tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản xuất bản năm 1848), C. Mác (Karl Marx) và Ph. Ăng-ghen đã đánh giá rất cao vai trò của cuộc Cách mạng công nghiệp (nửa sau thế kỷ XVIII – giữa thế kỷ XIX) đối với sự phát triển của xã hội loài người.

C. Mác đã đưa ra những khẳng định quan trọng sau:

1. Khẳng định về sự phát triển vượt bậc của Lực lượng sản xuất
C. Mác đã khẳng định sức mạnh sản xuất to lớn do Cách mạng công nghiệp và chế độ tư bản chủ nghĩa tạo ra qua câu nói nổi tiếng:

"Giai cấp tư sản trong quá trình thống trị giai cấp chưa đầy một thế kỷ đã tạo ra những lực lượng sản xuất nhiều hơn và đồ sộ hơn lực lượng sản xuất của tất cả các thế hệ trước gộp lại."

Ý nghĩa: C. Mác ghi nhận Cách mạng công nghiệp đã tạo ra bước nhảy vọt về lực lượng sản xuất, biến lao động thủ công thành lao động cơ khí, giải phóng sức lao động con người và tạo ra lượng của cải vật chất khổng lồ cho xã hội.

2. Khẳng định sự hình thành và phân hóa giai cấp trong xã hội
C. Mác chỉ ra rằng Cách mạng công nghiệp không chỉ thay đổi nền sản xuất mà còn làm biến đổi sâu sắc cấu trúc xã hội:

Hình thành 2 giai cấp cơ bản đối lập: Cách mạng công nghiệp đã tạo ra và làm sâu sắc thêm sự phân hóa xã hội thành hai giai cấp chính là Giai cấp tư sản (sở hữu tư liệu sản xuất) và Giai cấp vô sản (người lao động làm thuê).

Vị thế của giai cấp công nhân: C. Mác khẳng định giai cấp công nhân (vô sản) chính là "con đẻ" của nền đại công nghiệp. Nền đại công nghiệp đã rèn luyện, tập hợp và biến họ thành lực lượng xã hội có khả năng lãnh đạo cuộc cách mạng xóa bỏ chế độ tư bản.

3. Khẳng định sự chuyển biến từ sản xuất thủ công sang nền "Đại công nghiệp"
C. Mác đã phân tích sự thay đổi vị thế giữa con người và công cụ sản xuất khi chuyển sang nền đại công nghiệp:

"Trong công trường thủ công và trong nghề thủ công, người công nhân sử dụng công cụ của mình, còn trong công xưởng thì người công nhân phải phục vụ máy móc."

Ý nghĩa: Nhận định này vạch rõ bản chất của sản xuất công nghiệp: máy móc trở thành trung tâm của quá trình sản xuất, làm tăng năng suất lao động nhưng đồng thời làm người công nhân bị lệ thuộc vào dây chuyền sản xuất tư bản.

4. Khẳng định tính tất yếu của việc xác lập Chủ nghĩa tư bản trên phạm vi toàn cầu
C. Mác nhận định rằng Cách mạng công nghiệp đã đập tan nền kinh tế tự cung tự cấp, thiết lập thị trường thế giới, buộc tất cả các dân tộc phải cuốn vào phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa nếu không muốn bị diệt vong.