• Cấu tạo từ: Gồm từ đơn (một tiếng) và từ phức (gồm từ ghép và từ láy).
• Từ loại: Phân chia dựa trên ý nghĩa ngữ pháp và chức năng của từ.
  • Thực từ: Danh từ, động từ, tính từ, đại từ, số từ.
  • Hư từ: Phó từ, quan hệ từ, trợ từ, thán từ, tình thái từ.

• Thành phần chính: Bắt buộc phải có để câu có nghĩa trọn vẹn.
  • Chủ ngữ (CN): Chỉ chủ thể thực hiện hành động hoặc có đặc điểm được nói đến.
  • Vị ngữ (VN): Chỉ hành động, trạng thái, đặc điểm của chủ thể.
• Thành phần phụ: Bổ sung ý nghĩa ngữ cảnh cho câu.
  • Trạng ngữ: Xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện, cách thức.
  • Khởi ngữ: Đứng trước chủ ngữ để nêu lên đề tài được nói đến trong câu.
• Thành phần biệt lập: Không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu.
  • Thành phần tình thái: Thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự việc (ví dụ: chắc là, có lẽ).
  • Thành phần cảm thán: Bộc lộ cảm xúc của người nói (ví dụ: ôi, than ôi, trời ơi).
  • Thành phần gọi - đáp: Tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp (ví dụ: này, vâng).
  • Thành phần phụ chú: Bổ sung chi tiết cho nội dung chính của câu (thường đặt trong dấu ngoặc đơn hoặc giữa hai dấu gạch ngang).

• Theo cấu tạo ngữ pháp:
  • Câu đơn: Chỉ gồm một cụm Chủ - Vị tự do.
  • Câu phức: Có cụm C-V nhỏ nằm trong cụm C-V lớn để làm thành phần câu hoặc thành phần cụm từ.
  • Câu ghép: Có từ hai cụm C-V trở lên và các cụm này không bao chứa nhau.
  • Câu đặc biệt: Không cấu tạo theo mô hình Chủ - Vị.
  • Câu rút gọn: Lược bỏ một số thành phần câu dựa vào ngữ cảnh nhằm thông tin nhanh.
• Theo mục đích nói:
  • Câu trần thuật: Dùng để kể, tả, nhận định, giới thiệu (kết thúc bằng dấu chấm).
  • Câu nghi vấn: Dùng để hỏi, có các từ nghi vấn (kết thúc bằng dấu chấm hỏi).
  • Câu cầu khiến: Dùng để ra lệnh, yêu cầu, khuyên bảo (kết thúc bằng dấu chấm than).
  • Câu cảm thán: Dùng để bộc lộ cảm xúc trực tiếp (kết thúc bằng dấu chấm than).

1. Ngữ pháp cấp độ từ và cụm từ (Cấu tạo từ & Từ loại)
Từ loại: Danh từ, động từ, tính từ, đại từ, số từ, lượng từ, quan hệ từ, tình thái từ...
Cụm từ chính phụ: Cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ (ví dụ: một chiếc áo ấm, đang chạy vì miền Nam).
2. Ngữ pháp cấp độ câu (Cấu tạo câu)
Thành phần câu:

Thành phần chính: Chủ ngữ, vị ngữ.
Thành phần phụ: Trạng ngữ, khởi ngữ, các thành phần biệt lập (tình thái, cảm thán, gọi - đáp, phụ chú).
Phân loại câu theo cấu trúc:

Câu đơn (một cụm chủ - vị).
Câu ghép (nhiều cụm chủ - vị không bao chứa nhau: ghép đẳng lập, ghép chính phụ, ghép chuỗi...).
Câu rút gọn, câu đặc biệt.
Phân loại câu theo mục đích nói: Câu trần thuật, câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán.
3. Ngữ pháp liên kết câu và đoạn văn (Mạch lạc văn bản)
Các phép liên kết: Phép lặp, phép thế, phép đồng nghĩa/trái nghĩa/liên tưởng, phép nối (dùng các quan hệ từ, từ nối).
Trật tự từ: Sắp xếp trước sau của từ ngữ trong câu để nhấn mạnh ý nghĩa, tạo nhịp điệu hoặc liên kết thông tin.