Khu vực Nam Trung Bộ (bao gồm các tỉnh từ Đà Nẵng đến Bình Thuận ngày nay) là vùng đất giàu truyền thống yêu nước. Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, đặc biệt là thời kỳ kháng chiến chống Pháp, nơi đây đã sản sinh ra nhiều anh hùng, nghĩa sĩ tiêu biểu.

Dưới đây là những gương mặt tiêu biểu nhất:

1. Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực (1838 – 1868)
Mặc dù ông nổi danh nhất với những chiến công ở Nam Bộ (đốt tàu Hy Vọng của Pháp trên sông Nhật Tảo), nhưng Nguyễn Trung Trực vốn sinh ra tại Bình Định (Nam Trung Bộ). Ông là biểu tượng của tinh thần bất khuất với câu nói nổi tiếng trước khi bị hành hình: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây".

2. Bình Tây Đại Nguyên soái Trương Định (1820 – 1864)
Ông sinh ra tại huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Trương Định là thủ lĩnh tiêu biểu nhất của phong trào kháng chiến chống Pháp ở Nam Kỳ giai đoạn đầu. Khi triều đại nhà Nguyễn ký hòa ước nhường đất cho Pháp, ông đã khước từ lệnh bãi binh của triều đình để ở lại cùng nhân dân đánh giặc, được nhân dân tôn làm Bình Tây Đại Nguyên soái.

3. Mai Xuân Thưởng (1860 – 1887)
Ông là thủ lĩnh kiệt xuất của phong trào Cần Vương tại Bình Định. Sau khi kinh thành Huế thất thủ, ông đứng ra chiêu mộ nghĩa quân, xây dựng căn cứ chống Pháp khắp vùng Bình Định, Phú Yên. Dù bị giặc bắt và hành hình khi còn rất trẻ (27 tuổi), ý chí của ông vẫn là nguồn cổ vũ lớn lao cho phong trào yêu nước miền Trung.

4. Nguyễn Duy Hiệu (1847 – 1887)
Ông là người lãnh đạo cao nhất của phong trào Nghĩa Hội Quảng Nam (một phần của phong trào Cần Vương). Dưới sự chỉ huy của ông, nghĩa quân đã gây cho quân Pháp nhiều thiệt hại nặng nề tại vùng Trung Kỳ. Khi bị bắt, ông hiên ngang nhận hết trách nhiệm về mình để bảo vệ các đồng chí.

5. Trần Cao Vân (1866 – 1916) và Thái Phiên (1882 – 1916)
Hai ông là những sĩ phu yêu nước tiêu biểu của vùng đất Quảng Nam - Đà Nẵng. Hai ông đã cùng với vua Duy Tân vạch ra kế hoạch khởi nghĩa chống Pháp trên quy mô lớn vào năm 1916. Dù kế hoạch không thành và cả hai đều bị thực dân Pháp hành quyết tại An Hòa (Huế), nhưng tấm gương của họ đã khắc sâu vào lịch sử đấu tranh của dân tộc.

6. Võ Duy Dương (Thiên Hộ Dương) (1827 – 1866)
Ông quê ở Bình Định, là người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống Pháp ở vùng Đồng Tháp Mười. Ông là một trong những người đầu tiên tổ chức kháng chiến ở Nam Kỳ ngay sau khi Pháp xâm lược.