Dưới đây là bài văn mẫu phân tích một tác phẩm truyện (phù hợp lớp 8–9):

Phân tích truyện ngắn Lão Hạc
Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Lão Hạc của Nam Cao là một truyện ngắn rất cảm động viết về số phận của người nông dân nghèo trước Cách mạng. Tác phẩm không chỉ khắc họa cuộc sống khổ cực của họ mà còn làm nổi bật vẻ đẹp nhân cách và lòng tự trọng đáng quý.

Trước hết, nhân vật lão Hạc hiện lên là một người nông dân nghèo khổ và cô đơn. Vợ mất sớm, con trai vì quá nghèo nên phải bỏ đi làm đồn điền cao su, lão chỉ còn lại con chó Vàng làm bạn. Cuộc sống của lão ngày càng khó khăn, túng quẫn đến mức phải ăn khoai, ăn sung và sống rất tằn tiện. Hoàn cảnh ấy cho thấy cuộc sống bế tắc của người nông dân trong xã hội cũ.

Tuy vậy, ẩn sau cuộc đời nghèo khổ ấy là một tâm hồn vô cùng lương thiện và giàu lòng tự trọng. Lão Hạc yêu thương con trai hết mực nên quyết giữ mảnh vườn để lại cho con. Lão thà chịu đói khổ chứ không tiêu vào số tiền dành cho con. Đặc biệt, khi phải bán con chó Vàng – kỉ vật gắn bó với mình – lão đau đớn và dằn vặt như vừa làm một việc tội lỗi. Chi tiết này đã thể hiện rõ tấm lòng nhân hậu và tình cảm sâu sắc của lão.

Cao trào của câu chuyện là cái chết đầy bi kịch của lão Hạc. Lão chọn cái chết bằng bả chó để không phải tiêu vào tiền của con và cũng không muốn trở thành gánh nặng cho người khác. Cái chết ấy vừa đau đớn vừa thể hiện lòng tự trọng và phẩm chất cao đẹp của một con người nghèo khổ.

Bằng nghệ thuật xây dựng nhân vật chân thực, ngôn ngữ giản dị và cách kể chuyện xúc động, Nam Cao đã khắc họa thành công hình ảnh người nông dân nghèo nhưng giàu nhân cách. Tác phẩm khiến người đọc cảm thương sâu sắc cho số phận của họ.

Qua truyện ngắn Lão Hạc, Nam Cao đã thể hiện lòng cảm thông sâu sắc đối với người nông dân nghèo trong xã hội cũ và ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của họ. Đây là một tác phẩm giàu giá trị nhân đạo và để lại nhiều suy ngẫm cho người đọc.