1. Phân tích chủ đề tác phẩm
Chủ đề chính của tác phẩm là ca ngợi vẻ đẹp của những phong tục cổ truyền và thú vui tao nhã, thanh cao của lớp nhà nho tài hoa trong quá khứ. 
Sự khẳng định giá trị văn hóa: Qua việc miêu tả tỉ mỉ nghi thức pha trà, Nguyễn Tuân khẳng định thưởng trà không chỉ là thói quen sinh hoạt mà là một nghệ thuật sống tinh tế.
Lòng tự hào dân tộc: Tác giả thể hiện niềm trân trọng đối với những giá trị tinh thần cao đẹp của cha ông, đồng thời bộc lộ nỗi bâng khuâng, nuối tiếc trước sự mai một của những nét đẹp văn hóa này trong dòng chảy thời gian.
Triết lý sống: Chén trà trong sương sớm giúp con người tìm lại sự thanh tịnh, an nhiên, tạm quên đi những xô bồ, lo toan của cuộc đời để giao hòa với thiên nhiên và đạo đức truyền thống. 
 
2. Phân tích nhân vật cụ Ấm
Nhân vật cụ Ấm là linh hồn của tác phẩm, hiện thân cho người nghệ sĩ tài hoa theo quan niệm của Nguyễn Tuân. 
Người sành trà và tinh tế: Cụ Ấm am hiểu tường tận nghệ thuật thưởng trà, từ việc chọn nước (nước đọng trên lá sen), chọn trà đến cách pha và rót trà sao cho giữ được hương vị thuần khiết nhất. Những động tác "khẽ nâng, nhẹ nhàng, khoan thai" cho thấy sự tận tâm và thái độ trân trọng đối với trà đạo.
Cốt cách thanh cao: Dù sống trong hoàn cảnh "bần bách", cụ vẫn giữ gìn những lễ nghi phong lưu của một "người hàn nho". Cụ tìm thấy niềm vui trong sự tĩnh lặng của sương sớm, trong tiếng sôi của nước và hương thơm của trà, thể hiện một lối sống ung dung, tự tại.
Tấm lòng với truyền thống: Nhân vật cụ Ấm không chỉ pha trà để uống mà còn để "ngồi rình bước đi của thời gian", để sống lại những giá trị xưa cũ và giáo dục con cháu về phong tục gia đình. 
 
3. Đánh giá chung
Nghệ thuật: Nguyễn Tuân sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhịp điệu chậm rãi và những chi tiết miêu tả tỉ mỉ để tạo nên bầu không khí cổ kính, trang trọng cho tác phẩm.
Ý nghĩa: Tác phẩm là một "báu vật" văn chương giúp người đọc đương đại hiểu và yêu thêm những nét đẹp văn hóa tinh thần độc đáo của dân tộc Việt Nam.