Câu:
“Rồi hôm sau, khi phương đông vừa vẩn bụi hồng, con họa mi ấy hót vang lừng.”

Ta phân tích cấu trúc ngữ pháp như sau:

 I. Cấu trúc chung của câu
Đây là câu phức (có 1 mệnh đề chính và 1 mệnh đề phụ).

 Cấu trúc:
Trạng ngữ thời gian + mệnh đề phụ (khi…) + mệnh đề chính

Cụ thể:

“Rồi hôm sau” → Trạng ngữ chỉ thời gian
“khi phương đông vừa vẩn bụi hồng” → Mệnh đề phụ chỉ thời gian
“con họa mi ấy hót vang lừng” → Mệnh đề chính

 II. Phân tích từng phần
1. “Rồi hôm sau”
→ Cụm trạng ngữ chỉ thời gian

“Rồi” : nối tiếp sự việc
“hôm sau” : thời điểm xảy ra hành động

2. “khi phương đông vừa vẩn bụi hồng”
→ Mệnh đề phụ chỉ thời gian

Cấu trúc:

khi + Chủ ngữ + Vị ngữ
Trong đó:

Chủ ngữ: phương đông
Vị ngữ: vừa vẩn bụi hồng
 “vẩn bụi hồng” là hình ảnh ẩn dụ, chỉ ánh bình minh hồng nhạt xuất hiện.

3. “con họa mi ấy hót vang lừng”
→ Mệnh đề chính

Cấu trúc:

Chủ ngữ: con họa mi ấy
Vị ngữ: hót vang lừng

 III. Kết luận
 Đây là câu phức có mệnh đề phụ chỉ thời gian.

Công thức tổng quát:

(Trạng ngữ thời gian) + Khi + S + V, S + V