Phân tích truyện ngắn "Lặng lẽ Sa Pa" – Nguyễn Thành Long
I. Mở bài
Giới thiệu tác giả, tác phẩm: Nguyễn Thành Long là cây bút chuyên viết về truyện ngắn và ký. Lặng lẽ Sa Pa là kết quả của chuyến đi thực tế tại Lào Cai, ca ngợi những con người lao động thầm lặng trên đỉnh núi cao.
Nội dung chính: Truyện không chỉ vẽ nên bức tranh thiên nhiên Sa Pa thơ mộng mà còn khắc họa vẻ đẹp của anh thanh niên làm công tác khí tượng – một biểu tượng của sự cống hiến thầm lặng.
II. Thân bài
1. Vẻ đẹp của thiên nhiên Sa Pa

Sa Pa hiện lên với vẻ đẹp rực rỡ, lạ lùng: những rặng đào, những đàn bò cái cổ đeo chuông, và đặc biệt là nắng.
Nắng len lỏi, mạ bạc những con đèo, đốt cháy rừng cây. Khung cảnh vừa thơ mộng, vừa hùng vĩ, làm nền cho sự xuất hiện của con người.
2. Nhân vật anh thanh niên – Vẻ đẹp của lòng yêu nghề và tinh thần trách nhiệm

Hoàn cảnh sống: Anh sống một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m, bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo. Anh tự gọi mình là "người cô độc nhất thế gian".
Công việc: Đo gió, đo mưa, tính mây, đo chấn động địa chất. Dù công việc có vẻ đơn điệu và đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối vào những khung giờ khắc nghiệt (như lúc 1 giờ sáng trong cái rét căm căm), anh vẫn hoàn thành xuất sắc.
Quan niệm sống tích cực: Anh không thấy mình cô độc vì "khi ta làm việc, ta với công việc là đôi". Anh tìm thấy niềm vui trong việc góp phần vào sản xuất và chiến đấu của đất nước.
3. Vẻ đẹp trong tâm hồn và lối sống

Sự cởi mở, chân thành: Anh khao khát được gặp người, nồng hậu đón tiếp bác lái xe, ông họa sĩ và cô kỹ sư. Anh tặng hoa, tặng trứng và chân thành trò chuyện.
Sự khiêm tốn: Khi ông họa sĩ muốn vẽ chân dung, anh từ chối vì thấy mình còn nhỏ bé và giới thiệu những người khác mà anh cho là xứng đáng hơn (ông kỹ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu sét).
Lối sống ngăn nắp: Dù ở một mình, căn nhà của anh vẫn sạch sẽ, gọn gàng với một giá sách đầy, chứng tỏ một tâm hồn ham học hỏi và phong phú.
4. Những nhân vật khác (Ông họa sĩ, cô kỹ sư, bác lái xe)

Họ là những người mang đến làn gió từ đất liền, nhưng đồng thời họ cũng bị vẻ đẹp của anh thanh niên làm cho xúc động và thay đổi suy nghĩ về cuộc sống, về nghệ thuật và sự cống hiến.
III. Kết bài
Nghệ thuật: Truyện có cốt truyện đơn giản nhưng giàu chất thơ, ngôn ngữ nhẹ nhàng, tinh tế.
Ý nghĩa: Lặng lẽ Sa Pa giúp ta hiểu rằng: Trong cái vẻ lặng lẽ của thiên nhiên, luôn có những con người âm thầm dâng hiến sức trẻ cho Tổ quốc.
Liên hệ bản thân: Bài học về lòng yêu nghề, sự khiêm tốn và tinh thần trách nhiệm trong học tập và cuộc sống.

Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long là một bản tình ca về vẻ đẹp của lao động và những con người thầm lặng cống hiến cho Tổ quốc. Tác phẩm không có những xung đột kịch tính, nhưng lại cuốn hút độc giả bởi chất thơ bàng bạc và những chân dung nhân vật cao đẹp giữa đại ngàn sương mù.

Dưới đây là bài văn phân tích chi tiết tác phẩm:

Nguyễn Thành Long là cây bút chuyên viết về truyện ngắn và ký với phong cách nhẹ nhàng, đậm chất trữ tình. Truyện ngắn "Lặng lẽ Sa Pa" là kết quả của chuyến đi thực tế tại Lào Cai năm 1970. Tác phẩm đã khắc họa thành công hình ảnh những người lao động thầm lặng trên đỉnh Yên Sơn, qua đó ngợi ca vẻ đẹp của con người mới trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Trước khi đi sâu vào con người, Nguyễn Thành Long đã chiêu đãi độc giả bằng một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp. Sa Pa không chỉ có sương mù mà còn rực rỡ sắc màu: "nắng bắt đầu len tới đốt cháy rừng cây", "những con cái hoa mọc mầm dưới gầm xe", "những cây thông rung tít trong nắng". Thiên nhiên ở đây không hề hiu quạnh mà mang một vẻ đẹp tráng lệ, đầy sức sống, làm nền cho sự xuất hiện của những con người lao động.

Anh thanh niên 27 tuổi, sống và làm việc một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600 mét, là nhân vật chính của truyện. Vẻ đẹp của anh được thể hiện qua nhiều khía cạnh:

• Ý thức trách nhiệm và lòng yêu nghề: Anh làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu. Công việc đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, bất kể thời tiết khắc nghiệt. Anh coi công việc là bạn: "Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được?".

• Quan niệm sống đúng đắn: Anh vượt qua nỗi cô đơn bằng cách đọc sách và tổ chức cuộc sống ngăn nắp. Anh trồng hoa, nuôi gà, tạo nên một không gian sống đầy thi vị giữa đỉnh núi hoang vu.

• Lòng hiếu khách và sự khiêm tốn: Anh nồng hậu đón tiếp bác lái xe, ông họa sĩ và cô kỹ sư. Khi ông họa sĩ muốn vẽ chân dung mình, anh từ chối vì cho rằng mình chỉ là một người bình thường, và giới thiệu những người khác đáng vẽ hơn như ông kỹ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu sét.

Xung quanh anh thanh niên còn có những nhân vật tuy xuất hiện gián tiếp hoặc thoáng qua nhưng đều góp phần tô đậm chủ đề tác phẩm:

• Ông họa sĩ già: Người nghệ sĩ khao khát đi tìm cái đẹp. Qua đôi mắt của ông, hình ảnh anh thanh niên trở nên rực rỡ và đầy sức gợi cảm hứng nghệ thuật.

• Cô kỹ sư trẻ: Đại diện cho thế hệ trẻ dám dấn thân, sẵn sàng lên vùng cao nhận công tác, bừng tỉnh những cảm xúc mới mẻ khi gặp anh thanh niên.

• Bác lái xe: Cầu nối giữa vùng cao và vùng xuôi, người chứng kiến và thấu hiểu sự thầm lặng của những con người nơi đây.

• Cốt truyện đơn giản: Chỉ là cuộc gặp gỡ tình cờ trong vòng 30 phút nhưng để lại dư âm sâu sắc.

• Chất thơ thấm đẫm: Từ cảnh vật đến lời thoại, tất cả đều trong trẻo, nhẹ nhàng như một bài thơ văn xuôi.

• Xây dựng nhân vật: Nhân vật không có tên riêng (anh thanh niên, ông họa sĩ, cô kỹ sư...) cho thấy đây là những con người đại diện cho số đông, cho lý tưởng chung của cả một thế hệ.

"Lặng lẽ Sa Pa" đã khẳng định một chân lý giản dị: Trong cái lặng lẽ của thiên nhiên Sa Pa, vẫn có những con người đang ngày đêm làm việc, cống hiến hết mình cho đất nước. Tác phẩm không chỉ là lời ngợi ca những người lao động vô danh mà còn là bài học về lý tưởng sống, nhắc nhở chúng ta về giá trị của sự tử tế và lòng tận tụy trong cuộc sống.

Gợi ý thêm cho bạn: Khi viết bài này, bạn nên tập trung vào đoạn đối thoại giữa anh thanh niên và ông họa sĩ để thấy được chiều sâu tâm hồn của anh. Bạn có muốn tôi viết chi tiết hơn về phân tích diễn biến tâm lý của cô kỹ sư khi gặp anh thanh niên không?