Phần 1. Đọc – hiểu (4,0 điểm)
Câu 1. (0,5 điểm)
Xác định thể thơ của đoạn thơ trên?

Trả lời:
Đoạn thơ được viết theo thể thơ tự do.

Giải thích:
Số tiếng trong mỗi dòng thơ không cố định, cách ngắt nhịp linh hoạt, không gò bó theo khuôn mẫu → đặc trưng của thể thơ tự do.

Câu 2. (0,5 điểm)
Trong đoạn thơ trên, "Tổ quốc" được so sánh với những hình ảnh nào?

Trả lời:
Trong đoạn thơ, “Tổ quốc” được so sánh với các hình ảnh:

Tiếng mẹ
Mây trắng
Cây lúa

Câu 3. (1,0 điểm)
Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong khổ thơ sau:

Tổ quốc là tiếng mẹ
Ru ta từ trong nôi
Qua nhọc nhằn năm tháng
Nuôi lớn ta thành người
Giải thích & Trả lời:

Biện pháp tu từ: So sánh → “Tổ quốc là tiếng mẹ”
Tác dụng:

Gợi lên hình ảnh Tổ quốc thân thương, gần gũi như lời ru của mẹ.
Thể hiện sự nâng niu, chở che, nuôi dưỡng con người từ thuở ấu thơ.
Qua đó bộc lộ tình yêu sâu nặng, lòng biết ơn tha thiết của nhà thơ đối với Tổ quốc.

Câu 4. (1,0 điểm)
Đoạn thơ đã thể hiện những tình cảm, cảm xúc nào của nhà thơ dành cho Tổ quốc?

Trả lời:
Đoạn thơ thể hiện tình yêu tha thiết, lòng biết ơn sâu sắc, niềm tự hào và sự trân trọng của nhà thơ đối với Tổ quốc — nơi nuôi dưỡng, chở che và hi sinh thầm lặng cho con người.

Câu 5. (1,0 điểm)
Từ đoạn thơ trên, em nhận thấy thế hệ trẻ hôm nay cần phải làm gì để thể hiện ý thức trách nhiệm với Tổ quốc?

Gợi ý trả lời:
Từ đoạn thơ, em nhận thấy thế hệ trẻ hôm nay cần:

Chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức.
Sống có lý tưởng, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.
Biết yêu thương, đoàn kết, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Tích cực tham gia các hoạt động xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Phản hồi 2
Dưới đây là bài làm đầy đủ theo yêu cầu, gồm giải thích lí thuyết → trả lời → diễn đạt rõ ý, phù hợp chấm điểm tự luận:

Câu 1 (0,5 điểm): Xác định thể thơ
Lý thuyết:
Thể thơ được xác định dựa vào:

Số tiếng trong mỗi dòng thơ
Cách gieo vần
Nhịp điệu
Trả lời:
Đoạn thơ được viết theo thể thơ tự do.

Giải thích:

Số tiếng trong các dòng không đều nhau
Không bị ràng buộc bởi niêm luật chặt chẽ như thơ lục bát, thất ngôn, ngũ ngôn
Nhịp điệu linh hoạt, cảm xúc tự nhiên

Câu 2 (0,5 điểm): Hình ảnh so sánh “Tổ quốc”
Trả lời:
Trong đoạn thơ, “Tổ quốc” được so sánh với các hình ảnh:

Tiếng mẹ
Mây trắng
Cây lúa

Câu 3 (1,0 điểm): Biện pháp tu từ so sánh
Khổ thơ:

Tổ quốc là tiếng mẹ
Ru ta từ trong nôi
Qua nhọc nhằn năm tháng
Nuôi lớn ta thành người
Lý thuyết:
So sánh là biện pháp tu từ đối chiếu hai sự vật/sự việc khác loại có nét tương đồng nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm, làm nổi bật ý nghĩa biểu đạt.

Trả lời:

Biện pháp tu từ: So sánh
Hình ảnh so sánh:

So sánh Tổ quốc với tiếng mẹ
Tác dụng:

Làm cho hình ảnh Tổ quốc trở nên gần gũi, thân thương, thiêng liêng
Gợi cảm giác yêu thương, chở che, nuôi dưỡng
Thể hiện:

Tổ quốc nuôi dưỡng con người cả về thể chất lẫn tinh thần
Tổ quốc như người mẹ hiền âm thầm hi sinh, che chở, bảo bọc
→ Qua đó làm nổi bật tình cảm sâu nặng, thiêng liêng giữa con người với Tổ quốc

Câu 4 (1,0 điểm): Tình cảm, cảm xúc của nhà thơ
Trả lời:

Đoạn thơ thể hiện:

Tình yêu tha thiết đối với Tổ quốc
Lòng biết ơn sâu sắc với những hi sinh của cha ông
Niềm trân trọng những giá trị văn hóa, truyền thống dân tộc
Niềm tự hào dân tộc
Sự gắn bó máu thịt giữa con người và quê hương, đất nước
→ Tổ quốc hiện lên vừa thiêng liêng, vừa gần gũi, vừa cao đẹp

Câu 5 (1,0 điểm): Trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay
Trả lời:

Từ đoạn thơ, thế hệ trẻ hôm nay cần:

Yêu nước bằng hành động cụ thể, không chỉ bằng lời nói
Chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức, tri thức
Sống có trách nhiệm với cộng đồng
Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
Tôn trọng lịch sử, biết ơn thế hệ đi trước
Sẵn sàng cống hiến cho xã hội, cho đất nước
Bảo vệ môi trường, xây dựng đất nước phát triển bền vững
→ Thể hiện tinh thần: “Sống xứng đáng với những hi sinh mà Tổ quốc đã dành cho mình.”