Phân tích, đánh giá chủ đề và nghệ thuật bài thơ Đây mùa thu tới

Bài thơ Đây mùa thu tới của Xuân Diệu là một thi phẩm tiêu biểu cho hồn thơ lãng mạn, giàu cảm xúc của nhà thơ “mới nhất trong các nhà thơ mới”. Qua bức tranh mùa thu, Xuân Diệu không chỉ vẽ nên vẻ đẹp tinh tế của thiên nhiên mà còn gửi gắm những rung động sâu xa của tâm hồn con người trước sự trôi chảy của thời gian và tuổi trẻ.

Trước hết, về chủ đề, Đây mùa thu tới thể hiện cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến trước bước đi của mùa thu – mùa của chia lìa, phai nhạt và dự cảm buồn. Mùa thu trong thơ Xuân Diệu không rực rỡ, êm đềm như trong thơ cổ điển mà mang sắc thái rất riêng: dịu nhẹ nhưng man mác, đẹp mà buồn. Ngay từ nhan đề “Đây mùa thu tới”, nhà thơ đã gợi cảm giác bất ngờ, như một lời báo hiệu: thu đến thật khẽ nhưng cũng thật rõ, khiến lòng người chợt xao động. Trước cảnh thu, thi nhân cảm nhận được sự đổi thay của vạn vật: lá rơi, gió se, trời đất chuyển mình. Nhưng ẩn sau bức tranh thiên nhiên ấy là nỗi buồn rất “Xuân Diệu” – nỗi buồn trước sự tàn phai của cái đẹp, của tuổi trẻ và của thời gian không bao giờ dừng lại.

Mùa thu trong bài thơ còn là chiếc gương phản chiếu tâm trạng con người. Cái buồn không đến từ sự mất mát cụ thể mà là nỗi buồn mơ hồ, tinh tế, xuất phát từ ý thức sâu sắc về sự hữu hạn của đời người. Chính vì thế, Đây mùa thu tới không chỉ là bài thơ tả cảnh mà còn là bài thơ tả tình, thể hiện cái tôi nhạy cảm, đa cảm và luôn khao khát níu giữ những khoảnh khắc đẹp của cuộc sống.

Bên cạnh nội dung giàu cảm xúc, bài thơ còn đặc sắc ở phương diện nghệ thuật. Trước hết là nghệ thuật miêu tả thiên nhiên bằng những hình ảnh mới mẻ, giàu sức gợi. Xuân Diệu không dùng những ước lệ quen thuộc của thơ cũ mà chọn những chi tiết rất cụ thể, rất đời thường như “lá rụng nhiều”, “gió thổi”, “áo mơ phai dệt lá vàng”. Thiên nhiên hiện lên có hồn, có nhịp sống, mang sắc thái tâm trạng rõ rệt.

Ngôn ngữ thơ tinh tế, giàu giá trị biểu cảm là một điểm nổi bật. Xuân Diệu sử dụng nhiều từ ngữ gợi cảm, giàu sắc thái như “run rẩy”, “mơ phai”, “rặng liễu đìu hiu”… Những từ ngữ ấy không chỉ miêu tả cảnh vật mà còn truyền tải trực tiếp cảm xúc của thi nhân, khiến cảnh và tình hòa quyện làm một. Nhịp thơ chậm, nhẹ, uyển chuyển cũng góp phần tạo nên không khí trầm lắng, man mác buồn rất phù hợp với cảm xúc mùa thu.

Ngoài ra, bài thơ còn thể hiện rõ cái tôi trữ tình lãng mạn của Xuân Diệu – một cái tôi yêu đời tha thiết nhưng cũng rất sợ thời gian trôi qua, sợ cái đẹp tàn phai. Đó chính là nét riêng làm nên phong cách Xuân Diệu, khiến thơ ông vừa gần gũi, vừa ám ảnh.

Tóm lại, Đây mùa thu tới là một bài thơ giàu giá trị cả về nội dung lẫn nghệ thuật. Qua hình ảnh mùa thu, Xuân Diệu đã thể hiện thành công tâm trạng bâng khuâng, xao xuyến của con người trước sự đổi thay của thiên nhiên và dòng chảy thời gian. Bài thơ không chỉ làm đẹp thêm bức tranh mùa thu trong thi ca Việt Nam mà còn khắc sâu dấu ấn phong cách thơ lãng mạn, tinh tế của Xuân Diệu trong lòng người đọc.