I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thể loại của đoạn trích trên.
Đoạn trích trên thuộc thể loại truyện lịch sử (hoặc tiểu thuyết lịch sử). Đoạn trích kể về sự việc liên quan đến nhân vật lịch sử Trần Bình Trọng trong bối cảnh lịch sử cụ thể, có yếu tố hư cấu, nghệ thuật.
Câu 2 (0,5 điểm). Chỉ ra tác dụng của một phép liên kết câu trong các câu sau: Trần Bình Trọng lần trong mình để tìm thưởng cho cậu bé gia nô một vật gì trước lúc lên đường. Ông muốn vật ấy phải xứng với một cậu bé như Hoàng Đỗ.
Phép liên kết:Phép thế: Dùng từ "Ông" để thế cho "Trần Bình Trọng".
Phép lặp: Lặp lại cụm từ "một vật gì" (trong câu 1) và "vật ấy" (trong câu 2) (có biến đổi). Hoặc lặp lại tên "Hoàng Đỗ".
Tác dụng: Giúp các câu văn liên kết chặt chẽ về nội dung và hình thức, tạo sự mạch lạc cho đoạn văn, tránh lặp từ nhàm chán, và nhấn mạnh ý cần truyền tải.
Câu 3 (1,0 điểm). Trong đoạn trích, phần thưởng mà Trần Bình Trọng trao cho Hoàng Đỗ là gì?
Phần thưởng mà Trần Bình Trọng trao cho Hoàng Đỗ là sự tự do, một thân phận mới và tình thương (trở thành em nuôi của ông). Cụ thể, ông đã xóa bỏ dấu hiệu nô lệ "Quan trung khách" trên trán cậu bé và công nhận cậu là người tự do, là em nuôi của mình.
Câu 4 (1,0 điểm). Nêu nội dung chính của đoạn trích.
Nội dung chính của đoạn trích là ca ngợi hành động cao cả, nhân văn của Trần Bình Trọng khi ông quyết định giải thoát cho cậu bé gia nô Hoàng Đỗ khỏi kiếp nô lệ, ban cho cậu một thân phận mới và tình thương yêu. Đoạn trích thể hiện sự trân trọng giá trị con người và tình người sâu sắc.
Câu 5 (1,0 điểm). Đọc đoạn trích em có cảm nhận gì về nhân vật Trần Bình Trọng?
Qua đoạn trích, em cảm nhận Trần Bình Trọng là một nhân vật có:Lòng nhân hậu, cao thượng: Ông coi trọng giá trị con người, không phân biệt thân phận nô bộc, sẵn sàng giải thoát Hoàng Đỗ khỏi kiếp nô lệ.
Sự quyết đoán: Hành động rạch bỏ dấu hiệu nô lệ dứt khoát, mạnh mẽ.
Tình cảm chân thành, trìu mến: Ông xưng hô ân cần, ôm cậu bé vào lòng, thể hiện tình thương như người thân.
Tầm nhìn xa trông rộng: Ông nhận ra "điều lớn lao" ở cậu bé và muốn bồi dưỡng cậu thành người có ích.
 

 
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 7 đến 10 câu) nêu cảm nhận của em về chi tiết: Hoàng Đỗ toan cúi lạy Trần Bình Trọng để tạ ơn nhưng ông ngăn lại và ôm cậu bé vào lòng.
Đoạn văn tham khảo:
Chi tiết "Hoàng Đỗ toan cúi lạy Trần Bình Trọng để tạ ơn nhưng ông ngăn lại và ôm cậu bé vào lòng" là một chi tiết cảm động và giàu ý nghĩa. Hành động cúi lạy của Hoàng Đỗ thể hiện sự biết ơn vô hạn đối với ân nhân đã thay đổi cuộc đời mình, đồng thời cho thấy sự rụt rè, ý thức về thân phận thấp hèn cố hữu của một nô tì. Ngược lại, việc Trần Bình Trọng ngăn lại và ôm cậu bé vào lòng cho thấy rõ tấm lòng nhân hậu, sự bình đẳng và tình thương yêu chân thành của ông. Ông không muốn Hoàng Đỗ phải giữ lễ nghĩa kiểu chủ - tớ, mà muốn xóa nhòa khoảng cách thân phận giữa hai người. Cái ôm ấm áp đó khẳng định Hoàng Đỗ giờ đây đã là em nuôi của ông, được đối xử như người nhà, hoàn toàn tự do và bình đẳng. Chi tiết này làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn cao quý của vị tướng tài ba, giàu lòng nhân ái.
Câu 2 (4,0 điểm). Viết bài văn nghị luận bàn về trách nhiệm của em đối với nơi mình sinh sống.
(Học sinh tự viết bài văn nghị luận theo yêu cầu. Dưới đây là dàn ý gợi ý:)
Dàn ý:
Mở bài: Giới thiệu vấn đề: Trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với nơi mình sinh sống là vô cùng quan trọng.
Thân bài:Giải thích: Nơi mình sinh sống (gia đình, khu phố, quê hương, đất nước) là môi trường nuôi dưỡng ta trưởng thành.
Biểu hiện trách nhiệm:Giữ gìn vệ sinh chung, bảo vệ môi trường.
Chấp hành pháp luật, nội quy nơi cư trú.
Tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng, giúp đỡ mọi người.
Học tập, rèn luyện tốt để góp phần xây dựng quê hương.
Ý nghĩa của trách nhiệm: Góp phần xây dựng cộng đồng văn minh, sạch đẹp, an toàn; phát triển bản thân; thể hiện tình yêu quê hương đất nước.
Phản đề: Phê phán những hành vi vô trách nhiệm (xả rác bừa bãi, gây mất trật tự, thờ ơ với cộng đồng).
Kết bài: Khẳng định lại tầm quan trọng của trách nhiệm cá nhân đối với nơi sống và kêu gọi mọi người cùng hành động.