1. Tác giả: Thép Mới (1925 - 1991), tên thật là Vũ Văn Đắc, là một nhà văn, nhà báo nổi tiếng của Việt Nam.
2. Xuất xứ: Bài kí "Cây tre Việt Nam" được sáng tác năm 1955, là lời bình cho bộ phim cùng tên của nhà điện ảnh Ba Lan, thể hiện vẻ đẹp của đất nước và con người Việt Nam thông qua hình ảnh cây tre.
3. Thể loại: Kí (bút kí).
4. Phương thức biểu đạt chính: Kết hợp hài hòa giữa miêu tả, biểu cảm và nghị luận.

• Tre trong đời sống lao động: Cây tre gần gũi, thân thuộc với làng quê Việt Nam, xuất hiện trong mọi miền đất nước, gắn bó với đời sống hàng ngày của nhân dân từ thuở khai hoang, dựng nước.
• Tre trong chiến đấu: Tre không chỉ là loại cây bình thường mà còn là biểu tượng của dân tộc, tượng trưng cho sức sống mãnh liệt, phẩm chất kiên cường, bất khuất của con người Việt Nam trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm (như chông tre, gậy tre).
• Tre trong tương lai: Tác giả khẳng định sức sống bền bỉ và giá trị của tre sẽ tiếp tục được phát huy trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.

Dưới đây là phần giới thiệu và hướng dẫn soạn bài "Cây tre Việt Nam" của nhà văn Thép Mới, một văn bản nghệ thuật giàu chất thơ, ca ngợi vẻ đẹp và phẩm chất cao quý của cây tre, đồng thời là biểu tượng của con người và dân tộc Việt Nam.

Giới thiệu chung về tác phẩm

Bài ký "Cây tre Việt Nam" được sáng tác năm 1955, ban đầu là lời bình cho bộ phim cùng tên của nhà điện ảnh Ba Lan. Tác phẩm sử dụng hình ảnh cây tre để thể hiện vẻ đẹp của đất nước và con người Việt Nam, ca ngợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta.

Nội dung chính:

Tác phẩm mượn hình ảnh cây tre xanh, mộc mạc, giản dị để làm nổi bật những phẩm chất cao đẹp của con người Việt Nam: cần cù, dũng cảm, thủy chung, đoàn kết và kiên cường, bất khuất. Cây tre không chỉ là người bạn thân thiết trong đời sống lao động mà còn là biểu tượng cho tinh thần dân tộc, sống mãi với thời gian.

Hướng dẫn soạn bài (Gợi ý các phần)

Khi soạn bài hoặc phân tích tác phẩm này, bạn có thể tập trung vào các ý chính sau:

1. Tác giả và hoàn cảnh sáng tác

Tác giả: Thép Mới là một nhà văn, nhà báo nổi tiếng của Việt Nam.

Hoàn cảnh: Bài viết ra đời sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc (1955), trong bối cảnh cả nước hướng về công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

2. Phân tích nội dung và nghệ thuật

Hình ảnh cây tre trong đời sống: Cây tre gắn bó mật thiết với cuộc sống hàng ngày của người nông dân Việt Nam, từ công cụ lao động đến vật dụng gia đình.

Tre trong chiến đấu: Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, tre trở thành vũ khí, là biểu tượng cho tinh thần quật cường, ý chí bất khuất của dân tộc (ví dụ: truyền thuyết Thánh Gióng).

Phẩm chất con người Việt Nam: Thép Mới đã nhân hóa cây tre, gán cho nó những phẩm chất cao quý của con người: "ngay thẳng", "thanh cao", "giản dị", "chí khí như người".

Nghệ thuật đặc sắc:

Sử dụng rộng rãi các biện pháp tu từ như nhân hóa, so sánh, ẩn dụ.

Giọng văn giàu cảm xúc, sử dụng nhiều từ ngữ biểu cảm và hình ảnh sinh động.

Kết hợp giữa miêu tả thực tế và nâng lên thành biểu tượng, triết lí.

3. Tổng kết ý nghĩa

Ý nghĩa: Ca ngợi vẻ đẹp bình dị và phẩm chất anh hùng của cây tre, từ đó khẳng định sức sống mãnh liệt và tinh thần bất diệt của dân tộc Việt Nam.

Thông điệp: Dù xã hội hiện đại đến đâu, hình ảnh cây tre vẫn còn mãi, là một phần bản sắc văn hóa Việt Nam.

Bạn có thể tìm thêm các tài liệu soạn bài chi tiết theo từng bộ sách giáo khoa (ví dụ: Soạn bài Cây tre Việt Nam SGK Ngữ văn 6 Kết nối tri thức hoặc các bài phân tích chuyên sâu khác trên mạng) để có hướng dẫn cụ thể hơn cho việc học.