I. Dàn ý
1. Mở bài
Giới thiệu truyện: Đây là câu chuyện cổ tích kể về A Lòng, người đã tạo ra cây cối, muông thú, mặt trời và mặt trăng.
Giới thiệu nội dung chính: Truyện giải thích nguồn gốc trái đất, thiên nhiên, loài vật và hiện tượng tự nhiên.
2. Thân bài
a. Trái đất ban đầu
Trái đất lúc đầu một nửa đất sống, một nửa đất chết.
Không có người, không có cây cối, không có muông thú, bề mặt vắng vẻ, trống trải.
b. A Lòng tạo cây cối
A Lòng lấy đất nặn thành cây to cây nhỏ cắm khắp đồi cao đồi thấp.
Lúc đầu cây vẫn rũ lá, không vui.
A Lòng dùng nước từ lòng đất để cây sống tươi tốt.
c. A Lòng tạo muông thú
Muốn trái đất có sinh vật biết đi, chạy nhảy, A Lòng nặn các loài thú và thả chúng ra khắp rừng.
d. Mặt trời và mặt trăng
Lúc đầu trái đất nóng và tối tăm.
A Lòng điều chỉnh mặt trời và mặt trăng bằng cách bắn mặt trời, mặt trăng bằng cái nỏ khổng lồ.
Từ đó, trái đất mát mẻ, ánh sáng cân bằng, con người và muông thú có thể sống.
e. Trái đất thành hình
A Lòng nghỉ ngơi, nhưng cây đổ lên người A Lòng khiến ông chết, xương biến thành đá, thịt thành đất.
Truyền thuyết giải thích địa hình hiện nay: đồng bằng, sông núi là do A Lòng chưa kịp san phẳng.
3. Kết bài
Đánh giá ý nghĩa truyện:

Giải thích nguồn gốc thiên nhiên và muông thú.
Truyền tải sự sáng tạo, hi sinh và lòng yêu thiên nhiên của con người qua nhân vật A Lòng.

II. Bài văn hoàn chỉnh (khoảng 350–400 chữ)
Truyện cổ tích kể về A Lòng, một nhân vật tài ba đã tạo ra cây cối, muông thú, mặt trời và mặt trăng trên trái đất. Ban đầu, trái đất chưa hề có sự sống, một nửa là đất sống, nửa còn lại là đất chết. Bề mặt trống trải, vắng lặng, không có người, không cây, không loài vật.

Một hôm, A Lòng lấy đất nặn thành những cây to, cây nhỏ rồi cắm khắp các đồi cao, đồi thấp. Lúc đầu cây vẫn rũ lá, không sống tươi tốt. A Lòng dũng cảm lấy nước từ lòng đất tưới cây, khiến lá xanh tươi, cây cối phủ đầy khắp nơi. Chưa dừng lại ở đó, ông còn nặn ra muông thú, cho chúng biết đi, chạy nhảy khắp rừng, mang đến sự sống cho trái đất.

Trái đất khi ấy vẫn nóng và tối tăm. A Lòng đã dùng cái nỏ khổng lồ bắn các mặt trời và mặt trăng, chỉ để lại một mặt trời và một mặt trăng, từ đó ánh sáng trở nên cân bằng, trái đất mát mẻ, con người và muông thú sống thoải mái.

Sau khi mọi thứ ổn định, A Lòng ngủ để lấy sức. Không may, một cây lớn đổ lên người, khiến ông chết, xương biến thành đá, thịt thành đất. Người đời kể lại rằng vì A Lòng chưa kịp san phẳng, nên ngày nay mặt đất có những chỗ trũng, chỗ cao, gọi là đồng bằng và núi non.

Truyện không chỉ giải thích nguồn gốc thiên nhiên, muông thú, ánh sáng mà còn ca ngợi sự sáng tạo, kiên trì và lòng yêu thương thiên nhiên của con người. Nhân vật A Lòng trở thành biểu tượng cho sức mạnh sáng tạo và lòng hy sinh vì cuộc sống muôn loài.

Mở bài:
Giới thiệu bối cảnh ban đầu của Trái Đất: hoang vắng, một nửa sống một nửa chết, không có sự sống.
Giới thiệu nhân vật chính: A Lòng, người đầu tiên xuất hiện từ lòng đất sống.
Thân bài:
A Lòng tạo ra cây cối và nước:Tâm trạng của A Lòng: cô đơn, buồn bã vì chỉ có một mình.
Hành động: Dùng đất nặn thành cây cối khắp nơi.
Sự cố: Cây cối buồn bã, héo úa.
Khắc phục: A Lòng giậm chân, nước từ lòng đất trào lên, biến đất chết thành đất sống, làm cây cối tươi tốt, xanh ngút ngàn.
A Lòng tạo ra muôn thú:Nhu cầu mới: Muốn có sự sống biết đi lại, chạy nhảy.
Hành động: Nặn đất thành muông thú, hà hơi và thả ra khắp rừng.
Sự cố: Trái Đất tối tăm, muôn thú đâm vào A Lòng vì thiếu ánh sáng.
A Lòng tạo ra ánh sáng và hệ mặt trời, mặt trăng:Hành động: Nặn ba mặt trời và ba mặt trăng.
Sự cố: Một mặt trời quá nóng làm chết muôn loài.
Khắc phục: A Lòng dùng nỏ bắn rụng hai mặt trời và một mặt trăng thành sao.
Kết quả: Còn lại một mặt trời và một mặt trăng ở trên cao, chiếu sáng vừa đủ, cuộc sống mát mẻ, muôn loài sinh sôi.
Sự ra đời của địa hình Trái Đất:Nhu cầu: Cải tạo đất chết thành đất sống để muôn loài sống no đủ.
Sự cố: A Lòng ngủ quên trong lúc san đất.
Tai nạn: Cây sồ to đổ đè chết A Lòng.
Hóa thân: Xương thành đá, thịt thành đất.
Kết quả: Mặt đất có chỗ lồi lõm (núi, đồi), chỗ bằng phẳng (đồng bằng) là do A Lòng chưa kịp san xong.
Kết bài:
Khẳng định ý nghĩa của câu chuyện: Giải thích nguồn gốc thế giới, địa hình và sự sống.
Tôn vinh công lao của A Lòng trong việc tạo ra một Trái Đất tươi đẹp như ngày nay.
 

 
Bài văn hoàn chỉnh: Sự tích A Lòng khai sinh Trái Đất
Ngày xửa ngày xưa, thuở hồng hoang, Trái Đất không hề đẹp đẽ và tràn đầy sự sống như bây giờ. Bề mặt hành tinh khi ấy thật vắng vẻ, chia làm hai nửa rõ rệt: một nửa đất sống và một nửa đã chết. Không người ở, không loài vật sinh sống, và cũng chẳng có lấy một bóng cây xanh. Cảnh vật hoang tàn, u ám ngự trị khắp nơi.
Rồi một hôm, một điều kỳ diệu đã xảy ra. Từ trong lòng đất sống, một vệt dài nứt ra, và một người đàn ông bước ra. Người đó chính là A Lòng. A Lòng ngỡ ngàng nhìn gần, rồi lại nhìn xa, chỉ thấy vũ trụ rộng lớn nhưng chỉ có duy nhất mình mình tồn tại. Cảm giác cô đơn làm chàng không vui, A Lòng bắt đầu suy nghĩ. Sau một lát đắn đo, chàng dùng đất nặn thành vô số cây to cây nhỏ, rồi cắm khắp các đồi cao đồi thấp. Chẳng mấy chốc, các ngọn đồi biến thành rừng cây xanh tốt.
Thế nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang, chỉ sau một ngày, không hiểu vì sao lá cây rũ xuống, cây cối héo úa, cảnh vật trở nên buồn bã. Bực mình và chán nản, A Lòng dậm mạnh chân xuống đất. Không ngờ, cú dậm chân làm đất lún sâu xuống một vũng lớn, và nước từ trong lòng đất trào lên. Nước cứ thế tuôn ra mãi, chảy thành suối nhỏ, thành sông lớn. Nước chảy đến đâu, sự sống hồi sinh đến đó. Cây cối hết buồn, lá lại xanh tươi lung linh ngút ngàn.
Có cây cối, có nước non, A Lòng thấy cảnh vật vui mắt hơn, nhưng những cái cây chỉ biết đứng im một chỗ, chẳng nói chuyện được với gió. A Lòng lại muốn có những con vật biết đi lại, chạy nhảy để bầu bạn. Chàng tiếp tục lấy đất nặn thành các muông thú khác nhau, hà hơi vào chúng rồi thả ra khắp rừng. Từ đó, trên Trái Đất mới có muông thú chạy nhảy.
Tuy nhiên, lúc ấy Trái Đất vẫn còn tối tăm, chỉ có mỗi A Lòng nhìn được, còn loài thú thì chịu, chẳng thấy gì. Chúng chạy qua chạy lại, cứ đâm vướng vào người A Lòng. Muốn muông thú được thảnh thơi vì thiếu ánh sáng, A Lòng bèn nặn ra ba mặt trời và ba mặt trăng. Chàng ấp mặt trời vào trước ngực rồi hà hơi thả lên trời, vì vậy nên mặt trời nóng. Mặt trăng chưa kịp ấp vào đã thả lên nên mát lạnh. Ba mặt trời nóng quá ném lửa xuống, làm cho cây cối và muôn vật bị chết la liệt.
Thấy vậy, A Lòng bèn làm một cái nỏ thật to, bắn rụng hai mặt trời và một mặt trăng. Hai mặt trời và một mặt trăng kia chạy trốn sau một ngọn núi cao nhất. A Lòng bắn trúng một mặt trăng nữa, nó bị mũi tên xuyên thủng, vỡ tan thành từng mảnh nhỏ, bắn tung tóe khắp bầu trời, hóa thành những ngôi sao lấp lánh. A Lòng bắn rát quá, một mặt trời và một mặt trăng còn lại sợ hãi chạy vội lên thật cao, không dám ở thấp như trước nữa.
Với một mặt trời và một mặt trăng, mặt đất trở nên mát mẻ hơn, phù hợp với sự sống. Thấy loài người và muôn vật sống no đủ, mát mẻ nên sinh sôi nảy nở khắp nơi. A Lòng bèn trộn lẫn đất sét với đất chết, biến chúng thành đất sống. Đất với đất chưa kịp khô, A Lòng tranh thủ ngủ một giấc để lấy sức san cho mặt đất bằng phẳng. Trong lúc A Lòng đang ngủ, chẳng may có một cây sồ to và gió to đổ đè lên người A Lòng, khiến chàng chết đi.
Đời này tiếp đời khác, người ta cứ kể cho nhau nghe rằng vì chết sớm mà A Lòng chưa kịp san xong Trái Đất, nên mặt đất mới có chỗ lồi lõm (gọi là núi non, đồi dốc), chỗ trũng xuống (biển cả, sông hồ). Còn những chỗ nào đã được A Lòng san phẳng thì nay gọi là đồng bằng.
Câu chuyện giải thích một cách mộc mạc và giàu trí tưởng tượng về nguồn gốc của thế giới tự nhiên. Qua đó, ta thấy được công lao to lớn của A Lòng trong việc tạo dựng nên một Trái Đất đầy màu sắc, có sự sống, có ánh sáng và địa hình đa dạng như ngày nay. Đó là một truyền thuyết đẹp về khởi thủy của vạn vật.