Bài làm
1. Giải thích ý kiến của Thanh Thảo
Thanh Thảo cho rằng văn chương không chỉ là những trang sách khô khan mà còn là nguồn ánh sáng giúp con người trở nên tốt hơn, trưởng thành hơn. Những “vệt sáng”, “nguồn sáng” ấy chính là những giá trị tinh thần, những bài học sâu sắc mà ta tìm thấy trong từng tác phẩm. Văn chương soi rọi vào những “góc khuất” của cuộc đời và con người – tức là những điều khó khăn, đau khổ, mâu thuẫn, những góc tối trong tâm hồn và xã hội – giúp ta hiểu hơn về cuộc sống, về con người, để từ đó biết cách sống đẹp, sống có ý nghĩa hơn.

2. Làm sáng tỏ qua đoạn trích “Một cuộc đua” của Quế Hương
Trong đoạn trích “Một cuộc đua”, Quế Hương miêu tả cảnh đua xe của những đứa trẻ trong hoàn cảnh thiếu thốn, nơi mà niềm vui đơn sơ nhưng chan chứa sự cố gắng, khát khao chiến thắng và tình bạn đẹp đẽ.

- Những vệt sáng, nguồn sáng trong cuộc đua:
Đó là tinh thần lạc quan, ý chí vượt khó, sự hồn nhiên của tuổi thơ dù sống trong cảnh nghèo khó. Cuộc đua không chỉ là một trò chơi mà còn là biểu tượng cho khát vọng vươn lên, khát khao chiến thắng số phận.
Bên cạnh đó, tình bạn, sự sẻ chia cũng là những ánh sáng tinh thần giúp con người thêm vững tin trong cuộc sống.
- Góc khuất được soi rọi:
Những khó khăn, thiếu thốn của trẻ em vùng quê, những thử thách của cuộc sống hiện lên rõ nét qua hoàn cảnh và cách các em đương đầu. Văn chương đã không né tránh mà đưa người đọc đến gần hơn với thực tế, để hiểu và trân trọng hơn giá trị của niềm vui giản dị và nghị lực phi thường của các em.
Nhờ có những “nguồn sáng” ấy, người đọc nhận ra được ý nghĩa của cuộc sống, biết trân trọng những giá trị bình dị nhưng sâu sắc.
3. Kết luận
Văn chương như lời tâm tình sâu sắc giúp ta khám phá và thấu hiểu cuộc đời. Qua “Một cuộc đua”, ta cảm nhận được ánh sáng của nghị lực, của tinh thần lạc quan, và từ đó biết sống tốt hơn, trân trọng cuộc sống hơn. Chính đó là sức mạnh của văn chương mà Thanh Thảo muốn nhấn mạnh.

Văn học giúp con người hiểu được bản thân mình, nâng cao niềm tin vào bản thân mình và làm nẩy nở ở con người khát vọng hướng tới chân lý. Văn học đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân loại, nó như liều thuốc xoa dịu và chữa lành mọi vết thương và nỗi đau. Bàn về văn chương, Thanh Thảo đã cho rằng: “ văn chương giúp ta trải nghiệm cuộc sống ở những tầng bức và những chiều sâu đáng kinh ngạc. Nó giúp con người sống ra người hơn, sống tốt hơn nếu ta biết tìm trong mỗi quyển sách những vệt sáng, những nguồn sáng soi rọi vào những góc khuất của cuộc đời và của con người”. Điều này đã được thể hiện rõ nét qua một số tác phẩm truyện ngắn hiện đại Việt Nam.

Cái đẹp chính là văn chương, văn chương là “thứ khí giới thanh cao”, là loại hình nghệ thuật bao gồm các sáng tác dùng ngôn từ nghệ thuật để phản ánh cuộc sống con người.

Văn chương giúp ta trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và những chiều sâu đáng kinh ngạc bởi vì, văn chương luôn thầm lặng đem đến cho người đọc những trải nghiệm mà một cuộc đời khó lòng thấu trả hết. Cuộc sống thì luôn ẩn chứa rất nhiều điều mà con người sẽ phải trải qua, trên con đường trưởng thành giúp người đọc trải nghiệm cuộc sống văn chương, khiến người đọc thỏa mãn nhu cầu nếm trải sự sống muôn hình, vạn trạng. Đến với văn học ta không chỉ khám phá nhận thức, hiện thực mà còn có thể cảm nhận hiểu biết tư tưởng, tình cảm, mơ ước, khát vọng của nhân loại và chính mình. Mỗi tác phẩm mà nghệ sĩ viết nên họ đều gửi gắm vào đó những thông điệp tâm tư nếu ta biết tìm trong mỗi quyển sách, những vệt sáng, những nguồn sáng soi rọi vào những góc khuất của cuộc đời và của con người. Tức là khi nhà văn phát hiện những vẻ đẹp tiềm ẩn bên trong thế giới tâm hồn con người có tác động tích cực đối với con người. Cuộc đời người đọc sẽ nhận ra ý nghĩa của văn chương với tâm hồn mình từ chính điều này và người đọc khi chủ động tìm kiếm cái đẹp ẩn kín tiềm tàng cũng như nhận ra sự thể hiện ở những vẻ đẹp sâu thẳm trong hình tượng nghệ thuật của tác phẩm thì sẽ nhận ra được những thông điệp thẩm mỹ sâu xa.

Khi người đọc nhận ra được những thông điệp đó sẽ sống ra người hơn, sống tốt hơn. Với tác phẩm văn học sẽ đem lại cho con người niềm vui, trong sáng, thánh thiện làm nền ở trong tâm hồn ta những xúc cảm cao đẹp, hướng ta đến những phẩm chất tốt đẹp mang tính nhân văn.

Ý kiến của Thanh Thảo đã khẳng định đặc trưng của văn học và tầm quan trọng của văn học trong đời sống tinh thần con người, văn học nghệ thuật phản ánh cuộc sống một cách tổng hợp, toàn vẹn trong mối quan hệ đa dạng, phức tạp. Tập trung khám phá chiều sâu khôn cùng của tâm hồn con người, văn học có sứ mệnh cao cả bởi tác động sâu sắc tới đời sống tinh thần con người làm giàu thêm nhận thức của con người về thế giới xung quanh, về chính bản thân mình. Văn học bồi đắp, nâng đỡ, thanh lọc tâm hồn con người, khiến con người trở nên hoàn thiện người hơn, sống tốt hơn mà văn học luôn đồng hành với nhân loại có vị trí không thể thay thế được trong đời sống con người.

“Cuộc đời là nơi xuất bản cũng là nơi đi tới của văn học” (Tố Hữu), mỗi tác phẩm văn học đều phản ánh và phác họa đời sống một cách chân thực và sống động, nó được viết lên từ những điều xảy ra trong cuộc sống. Nhưng nhà văn miêu tả hiện thực không phải để vẽ lên những nét vô hồn, không phải chụp ảnh nguyên sĩ lại mọi vật, mọi việc mà nhà văn thực thụ phải biết khai thác những điều thẳm sâu trong mỗi mảnh đời, mỗi số phận con người như nhà văn Bêlinxhi từng nói “tác phẩm nghệ thuật sẽ chết nếu có miêu tả cuộc sống chỉ để miêu tả, nếu nó không phải là tiếng thét khổ đau hay lời ca tụng hân hoan. Nếu nó không đặt ra những câu hỏi hoặc trả lời những câu hỏi đó tác phẩm nghệ thuật chân chính phải để lại trong lòng người đọc sự khắc khoải suy tưởng, bằng việc đào sâu vào đời sống nội tâm của con người. Có như vậy tác phẩm mới có thể giúp người đọc nhìn thấu được những vẻ đẹp tiềm ẩn của nhân vật và những thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm khi thưởng thức những tác phẩm có giá trị ta thêm hiểu thêm cảm thông cho những kiếp đời khổ đau thêm yêu thương và trân trọng những điều tốt đẹp đáng quý và hơn cả nó, “nhân tạo hóa con người” giúp ta trở thành người sống tốt sống có ích, là người có trái tim biết yêu thương và nâng niu trân trọng cuộc sống hơn để xây dựng một tác phẩm như vậy.

Nhà văn phải là những nhà nhân đạo từ trong cốt tủy, phải là những người có cái nhìn đầy tinh tường, hầu hết những điều mà con người ta phải trải qua phải chịu đựng để rồi viết về họ, cảm thông cho họ và ca ngợi những điều đáng quý trong phẩm chất của những con người ấy. Thanh Lam và Nam Cao là những nhà văn như thế là những người mang chủ nghĩa nhân đạo sâu sắc và gây tạo nên những điều tốt đẹp trong lòng người đọc thông qua các truyện ngắn “hai đứa trẻ”, “Chí Phèo” và “đời thừa” những truyện ngắn tiêu biểu của văn học giai đoạn 1930 đến 1945.

Nhà văn trước hết phải là những người “cho máu” những người có con mắt thấu đời có tấm lòng luôn chan chứa yêu thương, Thạch Lam và nam cao là nhà văn như vậy mặc dù ở hai nhà văn hai phong cách khác nhau nhưng Nam Cao và Thạch Lam đều là những người sống gần gũi, gắn bó với cuộc đời của người dân nghèo, tù túng, bế tắc. Họ luôn dành những gì chân thành nhất, yêu thương nhất cho nhân vật của mình. Nam Cao là nhà văn hiện thực hàng đầu của giai đoạn văn học trước Cách mạng, văn của Nam Cao rất lạnh, phô bày hiện thực, tàn nhẫn và giúp cho nhân vật của mình vùng vẫy để cố gắng sống cho đáng một đời người, còn Thạch Lam lời văn của ông lại nhẹ nhàng, đậm chất thơ truyền tải những cảm xúc mong manh mơ hồ gợi sự sâu lắng trong lòng người đọc, nhờ tài năng của mình cả hai nhà văn đã viết lên những tác phẩm thành công trong đó truyện ngắn “đời thừa”, “Chí Phèo” của Nam Cao và “hai đứa trẻ” của Thạch Lam là những truyện ngắn giúp người đọc trải nghiệm cuộc sống khám phá ra chiều sâu trong tâm hồn con người và giúp ta thêm thấu hiểu và khám phá ra những nguồn sáng soi vào những góc khuất cuộc đời một cách rõ rệt.

“Văn chương giúp ta trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức”, văn chương luôn phản ánh hiện thực cuộc sống thông qua những rung động của tác giả. Bằng tài năng và sự khám phá của bản thân, nhà văn giúp người đọc nhìn nhận cuộc sống từ mọi góc nhìn, mọi khía cạnh từ đó người đọc thêm hiểu hơn về cuộc sống. Số phận con người trong xã hội đó thời đại đó cái tác phẩm đời thừa Chí Phèo và hai đứa trẻ đã thể hiện rõ điều này thông qua chất hiện thực trong mỗi tác phẩm.

Đến với đời thừa của Nam Cao ta đến với xã hội Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám với những bộn bề mưu sinh những kiếp người bị cuốn vào vòng xoáy của cơm áo gạo tiền mà không thể ngóc đầu lên được.

Nam Cao thu thập những nỗi khổ đau bất hạnh của những người trí thức nghèo trong xã hội đó để xây dựng nên hình tượng nhân vật, họ một người có đầy đủ những phẩm chất quý giá của một con người và một nhà văn chân chính nhưng lại phải gánh chịu những nỗi bi kịch cay đắng. Là một nhà văn có những ước mơ cao cả, chính đáng mong muốn mang đến cho đời những tác phẩm đỉnh cao nhưng họ lại gặp bi kịch từ chính công việc của mình. Từ ngày thành lập gia đình với Từ, anh luôn phải trăn trở, lo lắng về vẫn đề cơm áo gạo tiền chạy vậy mưu sinh, từ ý nguyện viết lên những tác phẩm giành giải Nobel thế giới họ bấy giờ phải viết những tác phẩm thời thợt những cuốn văn viết vội, những bài văn mà người ta đọc xong rồi quên ngay tức khắc không để lại chút dấu ấn gì trong lòng người khác. Họ không còn thời gian rảnh rỗi để ngẫm nghĩ tạo nên những tác phẩm đắt giá mà anh chỉ cố gắng viết sao cho thật nhiều bài để được nhiều tiền, để tâm về số lượng hơn chất lượng. Những lúc hiếm hoi ngồi đọc văn thì họ lại bị tiếng khóc tiếng la của bọn trẻ làm mất tập trung, họ cảm thấy mình thật đê tiện, thật bất lương và “đã hỏng đứt rồi”. Anh tự nguyện hi sinh ước mơ, hi sinh công việc của mình để thực hiện theo nguyên tắc sống của bản thân anh.

Có lẽ từ lúc sang sông vòng tay cứu vớt mẹ con từ anh không nghĩ đến cuộc đời mình lại trở nên như thế này vì hoàn cảnh Hộ đành hi sinh nghệ thuật vì đối với anh tình thương là lẽ sống cao nhất là nguyên tắc ở đời của anh dù có hi sinh ước mơ cũng phải là người sống tử tế, sống đàng hoàng, nhưng thật trái ngang tưởng rằng người trí thức đó khi sinh nghề nghiệp thì sẽ đạt được lẽ sống nhưng không chẳng những không thực hiện được lẽ sống của đời mình Hộ còn phải gánh chịu bi kịch đau khổ. Chính bi kịch về nghề nghiệp đã khiến anh chán nản, buồn khổ và gây nên sự phẫn uất trong anh.

Anh đâu ngờ rằng sự hi sinh ước mơ của mình lại là vô nghĩa, hàng ngày vất vả bận rộn con cái lại đông, đã vậy còn hay ốm đau không những là toán tiền cơm áo, gạo tiền nhà. Hộ còn phải chạy vậy để lo tiền thuốc men cho con gánh nặng chồng chất lên vai Hộ thêm vào đó là sự phẫn uất khi những tác phẩm của mình quá nông cạn và hời hợt Hộ trở nên chán nản và tìm đến rượu để giải sầu. Tưởng rằng uống rượu có thể khiến anh vơi đi nỗi uất ức, nhưng không khi say rượu anh trở thành một con người khác, anh đánh đập vợ con không thương tiếc, chửi mắng nói những lời lẽ vô tâm, làm tổn thương vợ mình. Trong cơn say Anh dọa đuổi hết vợ và bọn trẻ ra khỏi nhà, nói con mình chỉ biết ăn với hét, nói vợ mình không làm được gì ra tiền. Cả ngày chỉ biết ngồi ôm con và nói rằng chỉ khổ cái thân thằng này thôi, không những chửi mắng có lần hộ còn đuổi vợ con ra khỏi nhà anh đã cho rằng chính vợ con là nguyên nhân gây nên nỗi khổ của anh. Bây giờ từ một người đặt tình thương làm nguyên tắc sống của đời mình Hộ trở thành kẻ thô bạo, tàn nhẫn có những lời nói và việc làm khiến chính những người thân yêu nhất của mình bị tổn thương, để rồi khi tỉnh rượu nhận ra hành động tồi tệ của mình. Hộ vô cùng áy náy, xin lỗi vợ con và hứa không tái phạm nữa. Nhưng khi say mọi việc lại đâu vào đấy, Hộ bị cuốn vào vòng tròn luẩn quẩn của sự đau khổ của những bi kịch giày vò khiến anh không có lối thoát ra xã hội tàn nhẫn đã đẩy anh vào con đườ...