1. Kháng chiến lần thứ nhất (1258)
Quân Nguyên do Ngột Lương Hợp Thai chỉ huy tiến vào nước ta.
Nhà Trần thực hiện kế sách “vườn không nhà trống”, vừa đánh vừa rút lui.
Sau trận Đông Bộ Đầu (Thăng Long), quân ta thắng lớn, buộc giặc phải rút về nước.
2. Kháng chiến lần thứ hai (1285)
Quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy, cùng Toa Đô từ phía nam kéo ra.
Ban đầu ta tạm lui, nhân dân rơi vào cảnh khó khăn.
Sau đó, quân dân nhà Trần phản công mạnh mẽ, thắng lớn trong các trận Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, Vạn Kiếp.
Quân Nguyên thảm bại, Thoát Hoan phải chui ống đồng chạy về.
3. Kháng chiến lần thứ ba (1287–1288)
Quân Nguyên tiếp tục sang xâm lược, âm mưu đánh lâu dài.
Nhà Trần chủ động phòng ngự, tiêu hao lực lượng địch.
Đỉnh cao là chiến thắng Bạch Đằng (1288) do Trần Hưng Đạo chỉ huy, tiêu diệt phần lớn thủy quân giặc.
Quân Nguyên đại bại, âm mưu xâm lược Đại Việt hoàn toàn thất bại.

 Kết quả chung: Cả 3 lần, dân tộc ta đều giành thắng lợi, bảo vệ vững chắc độc lập, để lại nhiều bài học lịch sử về ý chí kiên cường, tinh thần đoàn kết, tài thao lược quân sự.

Dưới đây là tóm tắt ba lần kháng chiến chống quân Nguyên-Mông của Đại Việt (thế kỷ XIII):

1. Kháng chiến lần thứ nhất (1258)
Hoàn cảnh: Mông Cổ dưới quyền Hốt Tất Liệt mở chiến dịch xâm lược nước ta.
Diễn biến chính:

Quân Nguyên-Mông tiến vào biên giới nước ta, chiếm Thăng Long (nay là Hà Nội).
Vua Trần Thái Tông cùng triều đình chủ động rút về phương Nam, tránh đối đầu trực diện.
Kết quả:

Quân Nguyên-Mông rút lui vì thời tiết khắc nghiệt và đường tiếp tế xa xôi.
Dân chúng và triều đình vẫn giữ được sự ổn định, chuẩn bị cho những lần chống giặc tiếp theo.

2. Kháng chiến lần thứ hai (1285)
Hoàn cảnh: Hốt Tất Liệt tiếp tục mở chiến dịch xâm lược Đại Việt lần thứ hai.
Diễn biến chính:

Quân Nguyên-Mông tiến vào Thăng Long nhưng bị quân Trần quyết liệt kháng cự.
Đại tướng Trần Hưng Đạo chỉ huy các trận chiến nổi tiếng, đặc biệt là trận Hàm Tử, Chương Dương, đánh bại quân xâm lược.
Kết quả:

Quân Nguyên-Mông bị tiêu hao nặng, phải rút lui.
Đại Việt bảo vệ được độc lập, khẳng định khả năng chiến đấu của quân dân.

3. Kháng chiến lần thứ ba (1287–1288)
Hoàn cảnh: Quân Nguyên-Mông tiến hành chiến dịch lớn lần thứ ba, do Thoát Hoan chỉ huy.
Diễn biến chính:

Quân xâm lược áp dụng chiến lược đường biển, tiến vào Nam Bộ và các vùng sông nước.
Quân Trần áp dụng chiến thuật đốt thuyền, phục kích, đánh vào hậu cần, nổi bật là trận Bạch Đằng (1288).
Kết quả:

Quân Nguyên-Mông bị tiêu diệt hoàn toàn trên sông Bạch Đằng.
Đại Việt hoàn toàn giành thắng lợi, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc.

✅ Ý nghĩa chung:

Ba lần kháng chiến chống quân Nguyên-Mông khẳng định sức mạnh quân sự, tinh thần yêu nước và tài năng chỉ huy của nhà Trần.
Đây là bằng chứng về khả năng đấu tranh bền bỉ và chiến lược linh hoạt của Đại Việt trước ngoại xâm.