Đoạn một của Bình Ngô đại cáo (Ngữ văn lớp 10, tập 2, Chân trời sáng tạo) của Nguyễn Trãi đề cập đến những căn cứ thể hiện tính chủ quyền của dân tộc Việt Nam, qua đó khẳng định quyền tự quyết của người dân Việt Nam trong việc tự bảo vệ đất nước và khẳng định độc lập, tự do của dân tộc. Những căn cứ này có thể được chỉ ra qua các yếu tố sau:

Lịch sử dựng nước và giữ nước lâu dài của dân tộc: Trong đoạn mở đầu, Nguyễn Trãi nhấn mạnh rằng dân tộc Việt Nam đã có lịch sử lâu dài, đã xây dựng và bảo vệ đất nước từ ngàn đời. Ông viết: "Đã mấy ai nhớ chuyện xưa / Nước ta ra tự bao giờ". Câu này thể hiện sự lâu dài của nền độc lập và tự chủ của dân tộc Việt Nam.
Quyền tự quyết của dân tộc Việt Nam: Nguyễn Trãi khẳng định rằng Việt Nam là một quốc gia độc lập, có chủ quyền và quyền tự quyết. Ông sử dụng các khái niệm như "non sông," "làm chủ đất nước," để chỉ ra rằng đất nước Việt Nam không phải là của bất kỳ quốc gia nào khác, mà là của người dân Việt Nam.
Mối quan hệ giữa chính quyền và nhân dân: Nguyễn Trãi không chỉ khẳng định quyền tự chủ của dân tộc qua việc vạch ra sự độc lập của đất nước, mà còn chỉ ra rằng chính quyền của dân tộc Việt Nam là hợp pháp, được bảo vệ bởi lòng yêu nước của nhân dân và sự đồng lòng của toàn thể quốc gia.
Sự xâm lược của ngoại bang bị kháng cự: Đoạn mở đầu của Bình Ngô đại cáo cũng nhắc đến những cuộc chiến tranh xâm lược của các thế lực ngoại bang, khẳng định rằng dân tộc Việt Nam đã luôn kiên cường chống lại các thế lực này để bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia.
Tất cả các yếu tố này thể hiện rõ sự khẳng định tính chủ quyền của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử, đồng thời phản ánh tầm quan trọng của việc duy trì độc lập và tự do cho dân tộc.