Trong cuộc sống, chúng ta thường nghe câu nói "gần mực thì đen, gần đèn thì sáng" như một cách giải thích về tác động của môi trường đối với con người. Theo quan niệm này, nếu chúng ta giao du với người có phẩm hạnh xấu, dễ bị ảnh hưởng tiêu cực và trở nên xấu đi, ngược lại, nếu sống gần người tốt, ta sẽ trở nên sáng suốt và có phẩm hạnh tốt. Tuy nhiên, quan niệm này, mặc dù có vẻ hợp lý ở bề ngoài, nhưng thực tế lại mang tính chất cực đoan và không hoàn toàn đúng. Để thuyết phục người khác từ bỏ quan niệm này, ta cần chỉ ra những sai lầm trong cách nhìn nhận, đồng thời khẳng định rằng con người có thể chủ động kiểm soát sự ảnh hưởng của môi trường và tự định hình bản thân.

Trước tiên, câu nói "gần mực thì đen, gần đèn thì sáng" đã đưa ra một sự so sánh quá đơn giản và thiếu căn cứ vững chắc. Đúng là môi trường xung quanh có ảnh hưởng đến con người, nhưng ảnh hưởng này không phải lúc nào cũng mạnh mẽ và tuyệt đối. Mỗi người có những giá trị, nhận thức và khả năng tự bảo vệ bản thân khác nhau. Việc sống gần một người có tính cách xấu không nhất thiết sẽ khiến ta trở nên xấu, tương tự như sống gần một người tốt không đảm bảo chúng ta sẽ trở nên hoàn hảo. Những người có suy nghĩ độc lập và khả năng tự chủ vẫn có thể duy trì được bản chất tốt đẹp của mình, thậm chí có thể giúp cải thiện người khác thay vì bị ảnh hưởng xấu.

Hơn nữa, câu nói này thể hiện một quan niệm thụ động, tức là coi con người như những sinh vật hoàn toàn chịu sự chi phối của môi trường. Trong khi đó, chúng ta cần nhận thức rằng con người không chỉ là sản phẩm của hoàn cảnh mà còn là kết quả của sự giáo dục, lựa chọn và tự phát triển. Những người có chí hướng, có mục tiêu rõ ràng và tự ý thức sẽ không dễ dàng bị tác động bởi yếu tố xung quanh. Họ có thể học hỏi và tiếp nhận những điều tốt đẹp từ người khác mà không bị chìm đắm trong những điều tiêu cực.

Quan niệm "gần mực thì đen, gần đèn thì sáng" cũng phản ánh một sự thiếu tôn trọng đối với khả năng tự hoàn thiện của con người. Mỗi cá nhân đều có thể làm chủ cuộc sống của mình, tự đưa ra quyết định và lựa chọn môi trường thích hợp để phát triển. Thực tế, không phải lúc nào chúng ta cũng có thể lựa chọn được người xung quanh, nhưng chúng ta có thể điều chỉnh bản thân để tạo ra ảnh hưởng tích cực. Nếu ta sống trong một môi trường không lý tưởng, việc duy trì phẩm hạnh và thái độ tích cực vẫn có thể giúp chúng ta giữ vững giá trị bản thân và không bị "màu mực" xâm chiếm.

Cuối cùng, việc từ bỏ quan niệm này không có nghĩa là phủ nhận vai trò của môi trường. Môi trường xung quanh luôn có ảnh hưởng nhất định, nhưng điều quan trọng là chúng ta phải biết tự bảo vệ mình, tự hoàn thiện bản thân và không để mình bị "dìm" bởi những yếu tố xấu. Chính sự chủ động và nhận thức đúng đắn về môi trường và các mối quan hệ sẽ giúp mỗi cá nhân phát triển tốt hơn và không bị cuốn vào những ảnh hưởng tiêu cực.

Tóm lại, câu nói "gần mực thì đen, gần đèn thì sáng" chỉ mang tính chất biện minh cho sự thụ động và thiếu tự chủ. Con người có khả năng tự kiểm soát và thay đổi bản thân, không bị phụ thuộc hoàn toàn vào môi trường xung quanh. Quan trọng nhất là chúng ta phải nhận thức được vai trò của bản thân trong việc tạo ra một môi trường tích cực và sống đúng với những giá trị của mình.
 
 
 
 
 

Con người muốn hoàn thiện bản thân cần dựa vào nhiều yếu tố khác nhau. Một trong những yếu tố quan trọng đó chính là môi trường sống bởi lẽ: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng". Theo nghĩa đen, câu tục ngữ này được hiểu là mọi thứ đặt gần mực thì sẽ dần bị nhiễm màu đen giống màu mực. Ngược lại những thứ đặt gần ánh đèn, được ánh sáng chiếu rọi tới thì sáng lên.

Câu tục ngữ còn mang nghĩa: những người thường tiếp xúc hoặc sống trong môi trường không lành mạnh thì nhân cách sẽ trở nên xấu đi, còn những người sống trong môi trường tốt sẽ trở nên tốt đẹp. Câu nói hoàn toàn đúng đắn và là quý giá bài học để con người về việc nhận thức được phải trái, đúng sai qua môi trường sống xung quanh. Người thường tiếp xúc với cái xấu mà không có tâm lí vững vàng thường dễ bị đồng hóa, lôi kéo, nhiễm thói hư tật xấu đặc biệt ở những đối tượng vị thành niên. Ngược lại nếu xung quanh chúng ta toàn những người hiền tài, sống chan hòa, yêu thương nhau thì chúng ta sẽ học được những tính cách tốt đẹp đó và hoàn thiện bản thân mình tốt hơn.