Chùa Dơi, hay còn gọi là chùa Som Rong, là một trong những di tích lịch sử nổi bật ở tỉnh Sóc Trăng. Nằm cách trung tâm thành phố Sóc Trăng khoảng 4 km về phía đông nam, chùa Dơi không chỉ là nơi thờ tự của đồng bào Khmer mà còn là điểm đến du lịch văn hóa tâm linh nổi tiếng của miền Tây Nam Bộ. Với sự kết hợp giữa kiến trúc độc đáo, không gian thanh tịnh và các giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc, chùa Dơi đã trở thành biểu tượng của sự hòa hợp giữa truyền thống và hiện đại, đồng thời là minh chứng cho nền văn hóa đa dạng của dân tộc Việt Nam.

Chùa Dơi được xây dựng vào khoảng thế kỷ XIX, theo lối kiến trúc Khmer truyền thống. Một trong những điểm đặc biệt làm nên sức hấp dẫn của chùa là tên gọi "Dơi". Chùa được mang tên này vì trên các cây cổ thụ quanh khu vực chùa thường xuyên có loài dơi lớn sinh sống. Chúng thường treo mình trên các nhánh cây và là một phần không thể thiếu trong không gian linh thiêng của chùa. Sự hiện diện của loài dơi đã trở thành biểu tượng của sự bình yên, hòa hợp giữa thiên nhiên và con người.

Không chỉ nổi bật về tên gọi, chùa Dơi còn gây ấn tượng mạnh mẽ bởi kiến trúc đặc sắc và những nét văn hóa đặc trưng của người Khmer Nam Bộ. Ngôi chùa có một quần thể kiến trúc bao gồm chính điện, tháp, tường bao quanh và các công trình phụ trợ khác. Các công trình kiến trúc này được trang trí tinh xảo với các hình chạm khắc công phu, phản ánh sự tôn kính đối với Phật giáo và các giá trị văn hóa truyền thống của người Khmer. Những bức phù điêu, các họa tiết trên mái chùa, cũng như các bức tượng Phật được điêu khắc đẹp mắt, tạo nên một không gian vừa uy nghiêm vừa thanh thoát.

Chùa Dơi còn nổi bật với không gian yên tĩnh, xung quanh được bao phủ bởi bóng cây xanh mát. Bên cạnh đó, sự tồn tại của loài dơi trong khu vực chùa cũng góp phần tạo nên một không gian thanh bình, đầy bí ẩn, thu hút nhiều du khách tìm đến để thưởng ngoạn vẻ đẹp của cảnh quan và trải nghiệm bầu không khí tĩnh lặng.

Ngoài giá trị về kiến trúc, chùa Dơi còn là nơi lưu giữ nhiều di vật, tài liệu quý giá về lịch sử và văn hóa của cộng đồng người Khmer ở Sóc Trăng. Đây là nơi tổ chức các hoạt động tôn giáo, lễ hội lớn như lễ hội Katê, lễ hội cổ truyền của người Khmer, thu hút hàng nghìn lượt khách tham gia. Những lễ hội này không chỉ là dịp để người dân bày tỏ lòng kính trọng với Phật, mà còn là cơ hội để mọi người tìm hiểu, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc.

Chùa Dơi cũng là nơi gìn giữ các truyền thống văn hóa dân tộc, đặc biệt là sự gắn kết cộng đồng dân tộc Khmer với các dân tộc khác trong cộng đồng đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam. Tại đây, du khách có thể tìm hiểu về đời sống, tín ngưỡng, và văn hóa của cộng đồng người Khmer, qua đó hiểu hơn về sự đa dạng văn hóa của đất nước Việt Nam.

Với những giá trị lịch sử và văn hóa vô cùng quý giá, chùa Dơi đã được xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Chính vì vậy, nó không chỉ là niềm tự hào của người dân Sóc Trăng mà còn là điểm đến thu hút du khách trong và ngoài nước. Chùa Dơi không chỉ là nơi tôn thờ Phật, mà còn là chứng tích sống động về nền văn hóa lâu đời của người Khmer, là nơi kết nối quá khứ và hiện tại, mang lại cho mọi người cảm giác yên bình, sâu lắng và đầy ý nghĩa.

Tóm lại, chùa Dơi không chỉ là một ngôi chùa đẹp về mặt kiến trúc mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc của cộng đồng người Khmer. Đến với chùa Dơi, du khách không chỉ tìm thấy một không gian tâm linh thanh tịnh mà còn cảm nhận được sự hòa quyện giữa con người và thiên nhiên, giữa quá khứ và hiện tại, tạo nên một điểm đến đầy thú vị và ý nghĩa.

Chùa Dơi còn gọi chùa Mã Tộc (hay chùa Mahatúp) nằm bên đường Văn Ngọc Chính (có bảng chỉ dẫn) thuộc Phường 3, thành phố Sóc Trăng. Sở dĩ có cái tên đặc biệt này là vì chùa là ngôi nhà của những bầy dơi đông đúc. Ngôi chùa là không gian văn hóa duy nhất thờ Phật Thích Ca của cộng đồng dân tộc Khmer Nam Bộ tại tỉnh Sóc Trăng. Theo thư tịch cổ còn lại có ghi chép: Chùa được khởi công xây dựng vào từ năm 1569, cách nay đã hơn 440 năm. Ban đầu, chính điện của chùa chỉ được xây dựng bằng tre lá, sau đó được xây lại bằng gạch, mái lợp ngói. Năm 1960, chùa được sửa chữa lớn ở chánh điện và cho đến khi có được vẻ khang trang đẹp đẽ như hiện nay, chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu tôn tạo. Năm 2008, một sự việc không may xảy ra khiến chùa bị cháy khu vực chánh điện. Nhưng liên tiếp những tín hiệu đáng mừng khi vào tháng 4/ 2009, chánh điện chùa đã được phục chế lại như cũ. Năm 2013, khu du lịch Chùa Dơi tỉnh Sóc Trăng được đưa vào hoạt động. Tuy ngân sách không được dư dả nhưng khu du lịch nằm phía đối diện cổng chùa có bãi đậu xe rộng rãi, các dịch vụ tiện ích khác như nhà hàng, xe điện… rất được lòng du khách. Từ năm 1999, chùa Dơi đã được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia. Cho đến nay, chính quyền Sóc Trăng vẫn đang xem xét các chính sách bảo tồn và tôn tạo nơi đây để vừa giáo dục tín ngưỡng, vừa đưa chùa Dơi thành điểm du lịch quen thuộc của tỉnh. Chùa Dơi là một tổng thể kiến trúc gồm có: Ngôi chánh điện, Sala, nhà hội của sư sãi và tín đồ, phòng ở của sư sãi và trụ trì, các tháp để tro người chết, phòng khách… Toàn bộ các công trình toạ lạc trong một khuôn viên rộng có nhiều cây cổ thụ, diện tích khoảng 04 hecta. Tuy là không gian thờ Phật Thích Ca nhưng kiến trúc chùa Dơi Sóc Trăng vẫn bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi văn hóa Khmer. Ngôi chùa nổi bật trong không gian xanh mát của cây cối nhờ sắc màu vàng cam Khmer đặc trưng. Chùa có mái được lợp ngói, bốn đầu mái cong vút chạm trổ hình rắn Naga, trên đỉnh mái có một ngọn tháp nhọn. Bao quanh chánh điện là các hàng cột đỡ, mỗi cột có một tượng tiên nữ Kemnar chắp hai tay trước ngực… Tiến sâu vào thánh điện, ta sẽ thấy pho tượng Phật Thích Ca bằng đá nguyên khối đặt trên một tòa sen cao khoảng 2m. Ấn tượng không kém ngay gần đó là một pho tượng miêu tả Đức Phật cưỡi trên rắn thần Muchalinda. Khách du lịch có cơ hội tìm hiểu cặn kẽ về cuộc đời đức Phật qua những bức tranh miêu tả Đức Phật, từ lúc ra đời cho tới khi được khai minh rồi nhập Niết bàn.. Các bộ kinh ghi trên lá cây thốt nốt cùng những hiện vật quý hiếm mang giá trị đặc sắc về văn hóa tín ngưỡng của vùng đất Nam Bộ cũng được lưu giữ trong khuôn viên trang nghiêm của chùa. Hướng dẫn viên du lịch chắn chắn sẽ thuyết minh về chùa Dơi Sóc Trăng giúp bạn hiểu hơn nhiều điều. Thăm thú chùa Dơi một vòng, du khách có thể nghỉ chân ở hàng ghế dưới bóng cây cổ thụ dịu mát. Trong khuôn viên còn có xây nhiều bảo tháp chứa di hài các sư trụ trì chùa, và nhà hội Sa La với kiến trúc kiểu nhà rông, làm nơi nghỉ ngơi, tu học của các sư sãi…