Thơ trào phúng là một thể thơ thuộc loại trào phúng, được sử dụng để xây dựng tư tưởng và tình cảm cho con người. Nó chống lại cái xấu xa, lạc hậu, thoái hóa, rởm đời, hoặc để đả kích, vạch mặt kẻ thù, đánh vào những tư tưởng và hành động mang bản chất thù địch với con người1. Thơ trào phúng thường sử dụng lối nói phóng đại, so sánh, chơi chữ dí dỏm hoặc lời nói mát mẻ sâu cay.

Một tác phẩm văn học thơ trào phúng nổi tiếng là “Nha Lệ Thương Dân” của nhà thơ Kép Trà. Bài thơ này đã táo bạo công khai tấn công bọn “áo mão” mị dân trong lễ kỷ niệm thi hào Nguyễn Du tại Hà Nội. Kép Trà sử dụng nụ cười để lột mặt nạ kẻ thù, vạch mặt những tư tưởng và hành động mang bản chất thù địch. Bài thơ “Nha Lệ Thương Dân” đã truyền tụng nhiều và là một ví dụ điển hình cho thể loại thơ trào phúng2.

Một số giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào phúng:

Che đậy giễu cợt: Sử dụng một chiếc mặt nạ nghiêm túc để ẩn giấu ý trào phúng.
Khen ngợi để chỉ trích: Dùng lời khen để phản ánh sự phủ nhận hoặc chỉ trích.
Tôn vinh để làm nhục: Sử dụng tôn vinh để làm lộ bản chất thù địch3.
Nhớ rằng, thơ trào phúng không chỉ là sự vui vẻ, mà còn là một cách để phê phán và thể hiện tinh thần xây dựng.