Chữ người tử tù là một trong những truyện ngắn xuất sắc nhất của nhà văn Nguyễn Tuân. Tác phẩm được in trong tập Vang bóng một thời, được xuất bản năm 1940. Truyện kể về cuộc gặp gỡ giữa Huấn Cao, một người tử tù, và viên quản ngục, người vốn là một người rất yêu thích chữ của Huấn Cao. Qua cuộc gặp gỡ này, nhà văn Nguyễn Tuân đã thể hiện được những nét đặc sắc về chủ đề, hình thức và nghệ thuật của tác phẩm.

Về chủ đề, Chữ người tử tù là một truyện ngắn có chủ đề nhân đạo sâu sắc. Qua câu chuyện về cuộc gặp gỡ giữa Huấn Cao và viên quản ngục, nhà văn Nguyễn Tuân đã thể hiện được sự trân trọng, kính nể của mình đối với những con người tài hoa, có khí phách bất khuất, dù ở bất cứ hoàn cảnh nào. Huấn Cao là một người nghệ sĩ tài hoa, có tài viết chữ đẹp, được mệnh danh là "chữ ông Huấn đẹp lắm, vuông lắm". Dù đang trong hoàn cảnh bị giam cầm, chờ ngày ra pháp trường, Huấn Cao vẫn giữ được khí phách hiên ngang, bất khuất, coi thường cái chết. Viên quản ngục là một người có lòng yêu cái đẹp, có khí phách tài tử, dù là một kẻ cầm tù nhưng vẫn có những phút giây thăng hoa trong tâm hồn khi được chiêm ngưỡng những nét chữ tuyệt đẹp của Huấn Cao. Cuộc gặp gỡ giữa hai nhân vật tưởng chừng như đối lập này lại có sự đồng điệu về tâm hồn, về tình yêu cái đẹp. Điều này thể hiện tấm lòng trân trọng, kính nể của nhà văn Nguyễn Tuân đối với những con người tài hoa, có khí phách bất khuất, dù ở bất cứ hoàn cảnh nào.

Về hình thức, Chữ người tử tù được viết theo lối kết cấu vòng tròn, mở đầu và kết thúc đều là cảnh Huấn Cao cho chữ. Cách kết cấu này tạo nên sự liền mạch, chặt chẽ cho câu chuyện, đồng thời cũng là một thủ pháp nghệ thuật độc đáo, góp phần thể hiện ý nghĩa của tác phẩm.

Về nghệ thuật, Chữ người tử tù được viết bằng một bút pháp tài hoa, uyên bác, kết hợp nhuần nhuyễn các yếu tố trữ tình, hiện thực, lãng mạn. Nhà văn Nguyễn Tuân đã sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu tính tạo hình, để khắc họa chân thực, sinh động hình tượng nhân vật và cảnh vật. Bên cạnh đó, nhà văn cũng sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật như so sánh, ẩn dụ, nhân hóa... để làm tăng sức gợi, sức biểu cảm cho tác phẩm.

Tóm lại, Chữ người tử tù là một truyện ngắn xuất sắc của nhà văn Nguyễn Tuân. Tác phẩm có chủ đề nhân đạo sâu sắc, hình thức độc đáo, nghệ thuật tinh tế, đã để lại trong lòng độc giả nhiều ấn tượng sâu sắc.

Một số nét đặc sắc về hình thức và nghệ thuật của tác phẩm

Kết cấu vòng tròn: Mở đầu và kết thúc tác phẩm đều là cảnh Huấn Cao cho chữ, tạo nên sự liền mạch, chặt chẽ cho câu chuyện, đồng thời cũng là một thủ pháp nghệ thuật độc đáo, góp phần thể hiện ý nghĩa của tác phẩm.
Bút pháp tài hoa, uyên bác: Nhà văn Nguyễn Tuân đã sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu tính tạo hình, để khắc họa chân thực, sinh động hình tượng nhân vật và cảnh vật. Bên cạnh đó, nhà văn cũng sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật như so sánh, ẩn dụ, nhân hóa... để làm tăng sức gợi, sức biểu cảm cho tác phẩm.
Phong cách nghệ thuật độc đáo: Nhà văn Nguyễn Tuân đã kết hợp nhuần nhuyễn các yếu tố trữ tình, hiện thực, lãng mạn để tạo nên một tác phẩm vừa có tính hiện thực, vừa có tính lãng mạn, vừa có giá trị hiện thực, vừa có giá trị nhân văn.
Tầm vóc và giá trị của tác phẩm

Chữ người tử tù là một trong những truyện ngắn xuất sắc nhất của nhà văn Nguyễn Tuân. Tác phẩm đã đạt được những thành công rực rỡ cả về nội dung và nghệ thuật, góp phần khẳng định tài năng và phong cách nghệ thuật của nhà văn. Tác phẩm đã để lại trong lòng độc giả nhiều ấn tượng sâu sắc, trở thành một trong những tác phẩm văn học có giá trị và sống mãi với thời gian.