“Đọc một bài thơ là ta bắt gặp tâm hồn một con người”. Đến với thơ Bác, ta sẽ bắt gặp một tình yêu thiên nhiên và tinh thần lạc quan, đặc biệt thể hiện qua bài thơ "Ngắm trăng" trích từ tập “Nhật kí trong tù”. Điều đầu tiên có thể nhận thấy đó là tình yêu thiên nhiên của Bác. Bác viết “Nhật kí trong tù” trong hoàn cảnh là một tù nhân bị tình nghi là gián điệp nhưng ngay trong cảnh ngục tù, tâm hồn Người vẫn nhạy cảm, rộng mở chào đón vẻ đẹp của thiên nhiên:
Ngục trung vô tửu diệc vô hoa
Đối thử lương tiêu nại nhược hà?
(Trong tù không rượu cũng không hoa
Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ)
Câu thơ mở đầu là sự diễn tả hoàn cảnh mà Bác đang mang, đó là trong ngục, mà trong ngục tối thì “không rượu, không hoa”. Trong tù, điều kiện không có, thì làm sao lại có thể có rượu, có hoa. Thế nhưng trong hoàn cảnh ấy khi “đối” diện với cảnh đẹp thiên nhiên thì thi nhân lại “khó hững hờ”. Có lẽ rằng những thiếu thốn về mặt vật chất trong tù không làm cho tâm trạng trước cảnh đẹp thiên nhiên của người tù giảm đi dù rằng không thể giống như những tao nhân vừa uống rượu, thưởng nguyệt, làm thơ. Thiên nhiên tươi sáng mời gọi con người cùng chung vui khiến cho không một tâm hồn nào có thể “hững hờ” với nó đặc biệt là một tâm hồn yêu thiên nhiên như Hồ Chủ Tịch.

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt,
Nguyệt tòng song khích khán thi gia.
(Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.)
Người thì từ trong nhà lao tăm tối, “hướng” đôi mắt cùng tâm hồn dễ rung cảm của mình lên bầu trời cao rộng bên ngoài qua khung cửa sắt nhỏ để ngắm vẻ đẹp của ánh sáng vầng trăng, còn vầng trăng thì được nhân hóa như một con người biết suy nghĩ, biết ghé vào song sắt để ngắm nhìn thi gia. Đến đây ta có cảm giác trăng và người tuy hai mà một, như những người bạn tri âm tri kỉ có thể tìm đến với nhau dễ dàng dù trong bất kì hoàn cảnh nào. Song sắt nhà tù vô hồn kia chẳng qua chỉ có thể giam giữ thân thể Người chứ không thể giam giữ được tâm hồn Người. Tâm hồn yêu thiên nhiên của Người vẫn cứ tràn đầy một nguồn năng lượng. Đó cũng chính là tinh thần lạc quan, tin tưởng vào ánh sáng của ngày mai tốt lành cho dù đang ở trong bất kì một hoàn cảnh nào đi nữa.

Ở Bác có trải qua bao nhiêu khó khăn trong bất cứ hoàn cảnh nào không bao giờ mất đi tình yêu thiên nhiên và tinh thần lạc quan, chính nó góp một phần không nhỏ vào những thành công của Bác sau này. Đọc "Ngắm trăng", ta thật khâm phục và kính mến biết bao một tình yêu thiên nhiên và tinh thần lạc quan toát lên từ từng câu chữ.

...Xem thêm