-Thời gian: Chống Mông Nguyên: 1258 - 1288
- Lãnh đạo: Chống Mông Nguyên: Vua tôi nhà Trần mà tiêu biểu là Trần Hưng Đạo. Số lần tiến hành kháng chiến chống Mông - Nguyên là 3 lần.
- Nghệ thuật quân sự: Chống Mông- Nguyên theo kế thanh dã (vườn không nhà trống), đặc biệt là cách bày trận địa mai phục trên sông Bạch Đằng.
Về quân sự : Triệu tập hội nghị các vương hầu, trăm quan để bàn kế đánh giặc. Cắt cử các tướng chỉ huy. Tổ chức duyệt binh, chia quân đóng giữ những nơi hiểm yếu.

Đặc điểm của khởi nghĩa Lam Sơn: một cuộc khởi nghĩa diễn ra trong hoàn cảnh đất nước bị đô hộ
- Hình thức tác chiến: Chủ yếu dựa vào địa hình đồi núi và sử dụng chiến thuật đánh du kích
- Có sự kết hợp giữa đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị và đấu tranh ngoại giao
- Khởi nghĩa thắng lợi dẫn đến sự ra đời của một triều đại mới: triều Hậu Lê.

So sánh với cuộc kháng chiến thời Trần: Khởi nghĩa lam Sơn diễn ra trong hoàn cảnh nước nhà bị đô hộ dưói sự lãnh đạo của một hào trưởng (Lê Lợi) và hàng loạt những người dân yêu nước do đó nó là cuộc khởi nghĩa.
Trái lại, thời Trần, cuộc kháng chiến diễn ra khi đất nước có vua, có độc lập dưới sự chỉ huy của triều đình. Thời Trần là cuộc kháng chiến chống ngoại xâm.

Năm 1407 cuộc kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ thất bại, nước ta rơi vào ách thống trị của nhà Minh. Các cuộc đấu tranh của ND liên tục bùng nổ. Tiêu biểu là Khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi- Nguyễn Trãi chỉ huy. Năm 1418, Khởi nghĩa Lam Sơn bùng nổ & giành được thắng lợi, tiêu biểu: Mở rộng vùng giải phóng. Tháng 11 năm1426 chiến thắng Tốt Động- Chúc Động đẩy quân Minh vào thế bị động. Năm 1427 chiến thắng Chi Lăng-Xương Giang : địch phảI rút chạy về nước.

Nguyên nhân thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn là sự lãnh đạo tài tình của Lê Lợi và Nguyễn Trãi.
+ Tinh thần yêu nước và quyết tâm chiến đấu của quân ta.
+ Sự ủng hộ và tinh thần đoàn kết của nhân dân trên mọi miền Tổ quốc.
Nghệ thuật chỉ huy quân sự thiên tài, với những chiến lược, chiến thuật đúng đắn, sáng tạo. Biết vận dụng kế thừa những kinh nghiệm chống giặc của các vị anh hùng xưa.
Nghệ thuật kết thúc chiến tranh mềm dẻo nhưng kiên quyết.Tư tưởng nhân nghĩa được đề cao.

Đặc điểm của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn:

- Phát triển từ cuộc khởi nghĩa nông dân ở địa phương thành cuộc khởi nghĩa dân tộc kết hợp với kháng chiến chống xâm lược (Xiêm, Thanh) bảo vệ vững chắc độc lập tự chủ của dân tộc.

- Địa bàn lúc đầu chủ yếu ở vùng núi sau đó phát triển và ngày càng được mở rộng.

- Lực lượng: thu hút được đông đảo nhân dân tham gia đặc biệt là nông dân.

- Hình thức: Chủ yếu dựa vào địa hình đồi núi và sử dụng chiến thuật đánh du kích.Có sự kết hợp giữa đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị và đấu tranh ngoại giao

- Khởi nghĩa thắng lợi dẫn đến sự ra đời của nhà Lê sơ.

So sánh với cuộc kháng chiến thời Lý – Trần:

- Giống:

    • Đều chống lại kẻ thù mạnh.

    • Lực lượng: Thu hút đông đảo nhân dân tham gia.

    • Đều giành được thắng lợi vẻ vang và gắn liền với tên tuổi của những vị anh hùng dân tộc.

- Khác:

Kháng chiến thời Lý – TrầnKhởi nghĩa Lam SơnHoàn cảnhNước độc lập, hoà bình, nhà nước chăm lo xây dựng đất nước.Diễn ra trong hoàn cảnh nước ta bị quân Minh đô hộ.Tính chấtKháng chiến để bảo vệ nền độc lập dân tộc.Là cuộc khởi nghĩa nông dân giành lại độc lập dân tộc