Chuẩn bị
Tác giả, tác phẩm

Tác giả: Thân Nhân Trung (1418 - 1499), quan lại, nhà văn có công với nhà Lê sơ.
Xuất xứ: Bài kí được khắc trên tấm bia tiến sĩ khoa Nhâm Tuất năm 1484 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).
Phương thức biểu đạt: Kí (loại văn bản kết hợp giữa tự sự, nghị luận và miêu tả).
Nội dung chính: Khẳng định vai trò cốt lõi của hiền tài - người có tài năng, đức độ - đối với sự hưng suy của đất nước, đồng thời nêu lên ý nghĩa của việc khắc bia ghi danh các tiến sĩ.
Trả lời câu hỏi trong SGK Ngữ văn 10 Kết nối tri thức tập 1
Trước khi đọc
Câu 1 trang 74: Khi nhìn thấy những hàng bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, em cảm thấy vô cùng kính trọng những bậc tiến sĩ đương thời, nhớ đến công lao, đóng góp to lớn của họ cho đất nước và tự hào về sự quan tâm của cha ông đối với nhân tài. Em cũng hi vọng mình sẽ trở thành người có tài, có đức giúp ích cho xã hội.
Câu 2 trang 74: Em đã từng nghe câu "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia" khi đi thăm Văn Miếu - Quốc Tử Giám, trong các bài nói, bài viết về lịch sử và giá trị của nhân tài, cũng như trong các khẩu hiệu giáo dục ở trường học.
Trong khi đọc
Câu 1 trang 74: Các vị vua anh minh nhà Lê đã ban ân lớn cho kẻ sĩ: cho khoa danh, đề cao bằng tước trật, nêu tên ở tháp Nhạn, ban danh hiệu Long Hổ và bày tiệc Văn hỉ.
Câu 2 trang 74: Lý do chính của việc dựng bia là: vinh danh người đỗ tiến sĩ, khiến kẻ sĩ trông vào mà phấn chấn, rèn luyện đức tài, đồng thời để răn dạy kẻ ác, khuyến khích người hiền, củng cố vận mệnh đất nước.
Sau khi đọc
Câu 1 trang 76: Các từ ngữ thể hiện thái độ trọng dụng hiền tài của các đấng thánh đế minh vương là: bồi dưỡng nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí, đề cao bằng tước trật, nêu tên ở tháp Nhạn, ban danh hiệu Long Hổ, bày tiệc Văn hỉ.
Câu 2 trang 76: Câu trực tiếp nói về mục đích của việc dựng bia ghi danh người đỗ tiến sĩ là: "Thế thì việc dựng tấm bia đá này lợi ích rất nhiều: kẻ ác lấy đó làm răn, người thiện theo đó mà gắng, dẫn việc dĩ vãng, chỉ lối tương lai, vừa để rèn giũa danh tiếng cho sĩ phu, vừa để củng cố mệnh mạch cho nhà nước."
Câu 3 trang 76: Luận đề của văn bản là: "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia". Tất cả nội dung, luận điểm, dẫn chứng trong bài đều xoay quanh vấn đề này, khẳng định tầm quan trọng của hiền tài đối với sự hưng suy của đất nước.
Kết nối đọc - viết
Viết đoạn văn khoảng 150 chữ nêu suy nghĩ về sự cần thiết của việc trọng dụng hiền tài: "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, vì vậy việc trọng dụng hiền tài là vô cùng cần thiết ở mọi thời đại. Hiền tài là những người có học thức cao, trí tuệ sáng suốt và có nhân cách tốt đẹp, vừa có khả năng giải quyết các vấn đề phức tạp vừa có phẩm chất đạo đức để phục vụ đất nước. Từ xưa đến nay, các triều đại phong kiến Việt Nam đều coi trọng việc bồi dưỡng, tuyển chọn nhân tài để xây dựng đất nước, như các vua Lê Thánh Tông đã có chính sách đề cao, trọng đãi kẻ sĩ. Ngày nay, Đảng và Nhà nước ta vẫn tiếp tục thực hiện tư tưởng này, đề cao giáo dục là quốc sách, đưa ra nhiều chính sách ưu đãi để thu hút, giữ chân và phát huy tài năng của các nhân tài. Việc làm này không chỉ giúp đất nước phát triển mà còn giữ vững sự thịnh vượng, sức mạnh của quốc gia."