1. Tác giả
Nguyễn Tuân (1910–1987) là nhà văn nổi tiếng của văn học Việt Nam hiện đại. Ông có phong cách nghệ thuật tài hoa, uyên bác, thường khám phá vẻ đẹp của con người và những điều độc đáo trong cuộc sống.

2. Tác phẩm
Thể loại: Truyện ngắn.
In trong tập: Vang bóng một thời.
Nhân vật chính: Huấn Cao và viên quản ngục.
Tác phẩm kể về cuộc gặp gỡ đặc biệt giữa một người tử tù tài hoa, có khí phách và một viên quản ngục yêu cái đẹp.
3. Nhân vật Huấn Cao
Huấn Cao là người có:

Tài năng: Có tài viết chữ đẹp, chữ của ông được nhiều người ngưỡng mộ.
Khí phách: Dù rơi vào hoàn cảnh tù ngục và sắp chết, ông vẫn giữ thái độ hiên ngang, không khuất phục.
Thiên lương trong sáng: Biết trân trọng người có tấm lòng yêu cái đẹp và sẵn sàng cho chữ khi nhận ra tấm lòng của viên quản ngục.
→ Huấn Cao là hình tượng con người tài hoa, có khí phách và thiên lương.

4. Nhân vật viên quản ngục
Viên quản ngục tuy làm việc trong nhà tù nhưng lại:

Có tấm lòng yêu cái đẹp.
Kính trọng tài năng của Huấn Cao.
Có một “tấm lòng biệt nhỡn liên tài”, tức là biết trân trọng người tài.
Dám vượt qua hoàn cảnh để giữ gìn niềm yêu thích cái đẹp.
→ Nhân vật này cho thấy cái đẹp có thể tồn tại và tỏa sáng ngay cả trong môi trường tăm tối.

5. Cảnh cho chữ
Đây là cảnh đặc sắc nhất của truyện.

Thông thường, người cho chữ phải ở nơi sạch sẽ, trang trọng. Nhưng ở đây, việc cho chữ lại diễn ra trong buồng giam tối tăm, chật hẹp, bẩn thỉu, vào lúc Huấn Cao sắp chịu án.

Điều đặc biệt là vị thế của các nhân vật bị đảo ngược: người tử tù lại trở thành người chủ động, hướng dẫn; viên quản ngục lại kính cẩn nghe theo.

→ Qua cảnh cho chữ, Nguyễn Tuân khẳng định:

Cái đẹp, cái tài và cái thiện có sức mạnh vượt lên trên hoàn cảnh tăm tối, thậm chí có thể chiến thắng cái xấu và cái ác.

6. Nghệ thuật
Xây dựng tình huống truyện độc đáo.
Xây dựng nhân vật theo kiểu đối lập.
Ngôn ngữ giàu hình ảnh, trang trọng và tài hoa.
Miêu tả cảnh cho chữ rất ấn tượng.
Sử dụng thủ pháp tương phản, đối lập để làm nổi bật vẻ đẹp của nhân vật.
7. Ý nghĩa tác phẩm
“Chữ người tử tù” ca ngợi vẻ đẹp của tài năng, khí phách và thiên lương; đồng thời thể hiện quan niệm của Nguyễn Tuân rằng cái đẹp chân chính có khả năng cảm hóa con người và vượt lên trên những hoàn cảnh tăm tối.