Một cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần Vương
Một cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần Vương là cuộc khởi nghĩa Khởi nghĩa Hương Khê do Phan Đình Phùng lãnh đạo.

Thời gian: từ năm 1885 đến năm 1896.
Địa bàn hoạt động: chủ yếu ở Hà Tĩnh, Nghệ An, Quảng Bình và Thanh Hóa.
Lực lượng tham gia: đông đảo nhân dân yêu nước.
Nghĩa quân xây dựng căn cứ vững chắc, tự chế tạo được vũ khí và tổ chức chiến đấu kiên cường chống thực dân Pháp. Đây là cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn và kéo dài nhất trong phong trào Cần Vương. Tuy nhiên, do lực lượng chênh lệch và thiếu vũ khí hiện đại nên cuối cùng khởi nghĩa thất bại.

Sự thất bại của phong trào Cần Vương nói lên điều gì về vai trò của phong kiến Việt Nam?
Sự thất bại của phong trào Cần Vương cho thấy giai cấp phong kiến Việt Nam đã không còn đủ khả năng lãnh đạo cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp. Tư tưởng phong kiến đã trở nên lạc hậu, không còn phù hợp với yêu cầu cứu nước trong thời đại mới. Điều đó chứng tỏ vai trò lịch sử của chế độ phong kiến Việt Nam đang suy yếu và cần có một lực lượng mới tiến bộ hơn để lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc.
 
 
 
 

1. Trình bày một cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần vương: Khởi nghĩa Hương Khê (1885 - 1896)
Trong các cuộc khởi nghĩa của phong trào Cần vương, khởi nghĩa Hương Khê do Phan Đình Phùng và Cao Thắng lãnh đạo là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất, có quy mô lớn nhất và thời gian kéo dài nhất.
Địa bàn hoạt động: Rộng lớn, trải dài khắp 4 tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình. Địa bàn chính là vùng núi Hương Khê (Hà Tĩnh).
Các giai đoạn phát triển chính:Giai đoạn 1 (1885 - 1888): Nghĩa quân tập trung xây dựng lực lượng, huấn luyện quân đội, xây dựng căn cứ và đặc biệt là chế tạo vũ khí. Cao Thắng đã lãnh đạo nghĩa quân tự chế tạo thành công súng trường theo mẫu súng của Pháp.
Giai đoạn 2 (1888 - 1896): Giai đoạn chiến đấu quyết liệt. Nghĩa quân chủ động tấn công, đẩy lùi nhiều trận càn quét lớn của Pháp, tiêu biểu là chiến thắng Vũ Quang (1894). Pháp tập trung quân lực, bao vây và cô lập nghĩa quân. Tháng 12/1895, Phan Đình Phùng hy sinh vì bệnh nặng và bị thương, cuộc khởi nghĩa duy trì thêm một thời gian rồi tan rã vào năm 1896.

Tính chất tiêu biểu: Đây là đỉnh cao của phong trào Cần vương nhờ có tổ chức chặt chẽ, chia làm 15 quân thứ, biết sử dụng phương thức tác chiến linh hoạt (du kích, phòng ngự) và tự chủ được nguồn vũ khí hiện đại.

2. Ý nghĩa sự thất bại của phong trào Cần vương về vai trò của giai cấp phong kiến Việt Nam
Sự thất bại của phong trào Cần vương (đánh dấu bằng việc khởi nghĩa Hương Khê tan rã) đã chứng minh những điều cốt lõi sau về vai trò của giai cấp phong kiến Việt Nam lúc bấy giờ:
Sự lỗi thời của hệ tư tưởng phong kiến: Phong trào Cần vương (giúp vua cứu nước) cho thấy khẩu hiệu "Phò vua" không còn đủ sức tập hợp, liên kết toàn bộ sức mạnh của quần chúng nhân dân trước một kẻ thù hiện đại như đế quốc Pháp.
Sự bất lực trong vai trò lãnh đạo: Giai cấp phong kiến Việt Nam đã chính thức kết thúc vai trò lịch sử của mình trong việc lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc. Họ không thể đưa ra một đường lối cứu nước đúng đắn, khoa học hay một phương pháp tổ chức mang tính chiến lược lâu dài.
Sự phân hóa và đầu hàng: Một bộ phận lớn giai cấp phong kiến (vua quan triều đình nhà Nguyễn) đã bạc nhược, lựa chọn con đường thỏa hiệp, làm tay sai cho Pháp. Những sĩ phu, văn thân yêu nước dù có tinh thần kiên cường nhưng tư tưởng vẫn bị bó buộc trong khuôn khổ trung quân, không thể đại diện cho xu hướng phát triển mới của thời đại.
Mở ra yêu cầu lịch sử mới: Sự thất bại này khẳng định muốn giành độc lập, cách mạng Việt Nam bắt buộc phải tìm kiếm một con đường cứu nước mới, do một giai cấp tiến bộ hơn lãnh đạo, vượt ra khỏi ý thức hệ phong kiến cũ kỹ.

Khởi nghĩa Hương Khê (1885 – 1896) - Cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất
Khởi nghĩa Hương Khê là cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn nhất, địa bàn rộng nhất và thời gian kéo dài nhất trong phong trào Cần Vương.
Lãnh đạo: Phan Đình Phùng (vị quan ngự sử thanh liêm) và Cao Thắng (tướng trẻ tài ba).
Địa bàn: Bốn tỉnh miền Trung bao gồm Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình. Địa bàn chính là vùng núi Hương Khê (Hà Tĩnh).
Chuẩn bị: Lực lượng được tổ chức quy củ thành 15 quân thứ. Nghĩa quân tự chế tạo thành công súng trường theo mẫu súng của Pháp.
Diễn biến: Chia làm hai giai đoạn chính.1885 - 1888: Chuẩn bị lực lượng, xây dựng căn cứ, huấn luyện và chế tạo vũ khí.
1888 - 1896: Chiến đấu quyết liệt, đẩy lùi nhiều trận càn quét lớn của Pháp (tiêu biểu là trận Vũ Quang năm 1894).

Kết quả: Cuối năm 1895, Phan Đình Phùng hy sinh vì bệnh nặng. Đến năm 1896, những thủ lĩnh cuối cùng bị bắt, cuộc khởi nghĩa thất bại.

Ý nghĩa sự thất bại của phong trào Cần Vương đối với vai trò giai cấp phong kiến
Sự thất bại của phong trào Cần Vương (đóng mốc bằng sự tan rã của khởi nghĩa Hương Khê) đã khẳng định sự sụp đổ hoàn toàn của con đường cứu nước theo ý thức hệ phong kiến tại Việt Nam. Điều này nói lên những điểm cốt lõi sau:
Hết vai trò lịch sử: Giai cấp phong kiến Việt Nam đã chính thức kết thúc vai trò lãnh đạo cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.
Bất lực trước thời đại: Hệ tư tưởng phong kiến không còn đủ khả năng giải quyết các nhiệm vụ lịch sử do xã hội đặt ra. Lời kêu gọi "vua cứu nước" (Cần Vương) không còn sức hút và hiệu quả trước một kẻ thù hiện đại.
Sự phân hóa sâu sắc: Một bộ phận phong kiến (triều đình Huế) đã đầu hàng, làm tay sai cho Pháp. Bộ phận phong kiến yêu nước (các văn thân, sĩ phu) dù có tinh thần anh dũng nhưng tư tưởng lỗi thời, không thể tập hợp toàn bộ sức mạnh nhân dân.
Yêu cầu con đường mới: Sự thất bại chứng minh rằng muốn giành độc lập, Việt Nam bắt buộc phải tìm kiếm một con đường cứu nước mới và một giai cấp lãnh đạo mới tiên tiến hơn.